Boekbespreking

Eugen Drewermann: Beelden van verlossing. Toelichtingen op het evangelie van Marcus. Met een inleiding van dr. H. Andriessen, 308 blz., ƒ 39,50. Meinema, 's-Gravenhage 1990.
Dit boek biedt in vertaling een selectie uit een tweedelig commentaar op Marcus van de hand van de r.k. theoloog, priester en psychotherapeut Drewermann. Het eigensoortige van dit boek is dat de schrijver de (diepte)psychologie en de filosofie (Kierkegaard) te baat neemt om de bedoeling van het evangelie dicht bij de mens te brengen.
In Duitsland heeft hij naast bijval, ook veel kritiek ontvangen, met name van de exegeten en van de kerkleiding. Wat beoogt deze Duitse theoloog? Hij wil de boodschap van het Evangelie zo verkondigen dat het werkelijk tot de harten van moderne mensen kan doordringen. Hoewel de schrijver steunt op de resultaten van de historisch-kritische exegese, neemt hij met die vorm van exegese geen genoegen. Want wanneer men daarbij blijft staan, is men op een weg die uiteindelijk tot atheïsme voert. Drewermann is niet zozeer geïnteresseerd in de tijdelijkheid van bijbelse berichten in historische zin, maar veelmeer in de psychische en existentiële betekenis ervan. Centraal in zijn uitleg staat het gegeven dat de mens vervreemd is van God en daardoor onderhevig aan allerlei angsten. In de lijdensgeschiedenis b.v. worden al de figuren, zoals Kajafas, Judas en Pilatus gedreven door angst.
Wat valt er van dit boek te zeggen? Ik wil drie opmerkingen maken. Vooreerst laat dit boek zien hoe sommige vormen van het modern bijbelwetenschappelijk onderzoek zozeer in het slop voeren dat de werkelijke boodschap erdoor teloorgaat. De tekst wordt onder het ontleedmes van de exegeet uit elkaar gehaald en wat overblijft zijn de losse delen die geen weg meer wijzen. In dit opzicht is het werk van Drewermann een signaal. Hier wordt gezocht naar de verbinding tussen uitleg en boodschap voor de mens van nu. Daarbij blijf ik zitten met de vraag of Drewermann niet te gemakkelijk feit en boodschap van elkaar losmaakt. Het doet sterk denken aan de benadering van iemand als Nico ter Linden, die dan ook Drewermann's werk in Amsterdam enthousiast geïntroduceerd is, zoals Trouw enkele maanden geleden vermeldde.
In de tweede plaats moet men bedenken dat we hier geen commentaar op Marcus voor ons hebben. Wie dat zoekt, late dit boek ongelezen. Eerder worden de psychologische aspecten belicht. Dat heeft zijn boeiende en zijn gevaarlijke kanten. Boeiend in die zin dat figuren dicht bij je komen, en dat de betekenis van de bijbelse boodschap in zijn bevrijdende en zingevende aard op allerlei manier naar voren komt. Wat b.v. over de lijdensgeschiedenis wordt opgemerkt, is heel herkenbaar. Het gevaarlijke van een dergelijk ondernemen is dat dergelijke boeken meer over Drewermann en zijn psychologische leermeesters zeggen dan over Marcus.
In de derde plaats: wat Drewermann hier geeft, is enerzijds een nieuwe benadering. Anderzijds deed zijn werk me ook denken aan de Postillen van Smelik, diens commentaar op Johannes, maar ook aan een boekje als Mensen rondom Jezus van J.H. Bavinck, waar de psychologie ook voluit meedoet.
Het verschil is wel dat Drewermann r.k. theoloog blijft en dat zijn uiteenzettingen toch blijven binnen het r.k. schema van natuur en genade. Je merkt ook een verzet tegen de r.k. moraalpraktijken waar Drewermann als modern mens geen raad mee weet.
Het is stellig een boeiend boek dat overigens wel de nodige voorkennis vereist om het kritisch te lezen. Een bijbelverklaring in de gewone zin is het niet. Maar wel een werk dat — hoe aanvechtbaar ook — tal van mooie passages bevat.
Prof. Andriessen schreef een voortreffelijke inleiding op dit boek.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen