'Men wordt zenuwachtig als ik over de oorzaken van de armoede ga praten'

Na de inleiding en het aanduiden van de plotselinge opkomst van de armen als actieve medespelers op het wereldtoneel, die de zogenaamde ontwikkelingshulp op gang bracht en ons noodzaakte de Bijbel opnieuw te gaan lezen, ging Guttiérrez verder in op zijn thema.
'Om wat sneller bij de kern te komen gebruik ik de uitdrukking: opción preferencial por el pobre, oftewel: het tonen van een voorliefde voor de arme. We beginnen achteraan. Wie is arm? Wat betekent arm? Er is enerzijds de reële arme. Ik gebruik liever de term reëel dan "materieel", omdat de Bijbel de tegenstelling tussen materieel en spiritueel niet kent. Het Oude Testament neemt de armen heel concreet b.v. de mageren, de bedelaars, de wezen, de weduwen en de vreemdelingen.
Anderzijds is er de geestelijk arme. Wie is dat? Dat is een geestelijk kind dat zijn leven in de handen van Vader geeft en weet. Het is iemand die de wil van God doet. Het zijn zij die bij voorkeur kiezen voor de reële armen. Het zijn, kortweg, de discipelen van Jezus. Hoe vaak moet ik niet de mening bestrijden dat materieel arme een gebrek aan materiële goederen heeft en dat — logisch geredeneerd — de geestelijk arme een gebrek aan geestelijke goederen heeft? En dat kunnen dan ook vooral de rijken zijn. Maar de Bijbel zegt nooit dat de geestelijk armen de rijken zijn. Veeleer zegt ze dat zij die een gebrek aan geestelijke goederen hebben zondaren zijn. Het tegenovergestelde van heiligen.'
Na de betekenis van de arme kort te hebben uitgelegd gaat hij in op de oorzaken van de armoede.
'Vandaag de dag zijn we ons beter bewust van de oorzaken van de armoede. Je inzetten voor de armen houdt daarom ook direct verband met het bestrijden van de oorzaken van de armoede. Want de maatschappij blijft alsmaar armen produceren. Als ik daarop dieper inga, worden velen zenuwachtig. Als ik tracht duidelijk te maken dat mijn hoorders medeverantwoordelijk zijn voor de armoede in de wereld, dan beginnen velen opeens aan mijn christen-zijn te twijfelen. Als moeder Teresa spreekt, komt het hierop neer: Ik kom uit een arm land. Help ons toch! Dan is alles oké. Moeder Teresa wordt een heilige genoemd. Sprak Dom Helder Camara over de oorzaken van de armoede en riep hij op om kritisch te staan tegenover de mechanismen die armoede produceren, dan noemen ze hem een marxist! Dat is niet eerlijk. Nu weet ik heus wel dat de armoede in Latijns-Amerika niet alleen de schuld is van de dominante westerse industrie en handel. Iets ingewikkelds heeft altijd ingewikkelde oorzaken.
Nu gaan we het hebben over de voorkeur voor de armen. Men werpt mij tegen, dat God iedereen liefheeft. Dat is ook zo. Gods liefde is universeel. God sluit niemand bij voorbaat uit. Jezus hield zelfs van de rijke farizeeën, ook al gaf Hij hen behoorlijk op hun kop. Het kan dus niet zo zijn: God heeft allen lief. Ik niet. Ik houd alleen van de armen.
De "preferencia", de voorkeur sluit de anderen ook niet uit. De voorkeur is niet exclusief. Nogal wiedes. Het gaat erom hoe God en wij allen liefhebben, maar bij voorkeur de armen. Trouwens iedereen liefhebben kan snel omslaan in niemand liefhebben. En het bij voorkeur liefhebben mag niet betekenen dat we alleen een bepaalde groep of klasse liefhebben. De hele Bijbel heeft het over die twee aspecten: de liefde voor allen èn de voorkeur voor de armen.
Neem bijvoorbeeld Kaïn en Abel. Waarom verkoos God het offer van Abel? Er staat niet dat het offer van Kaïn hem helemaal niet behaagde. Of dat God Abel verkoos omdat zijn offer schoner was. Nee, God verkies Abel omdat hij de tweede was, de zwakste, een "nietigheidje" en een "zuchtje". Hij die zich ertegen verzet dat God armen voortrekt, heeft dezelfde houding als Kaïn. God spreek hem daarop aan. Waarom ben je boos? Waarom protesteer je?
Dus de voorkeur heb ik niet in de eerste plaats omdat mijn maatschappij-analyse mij leert of de rechten van de mens of omdat ik Latijs-Amerikaan ben, maar omdat ik christen ben en heb leren verstaan dat God die voorkeur heeft. Ook niet omdat de arme goed is. Ik zal u maar niet aanraden om 's nachts in mijn arme wijk rond te lopen. U wordt zeker bestolen! Aan idealisme hebben we niets. Er zijn veel slechte armen, ook wel minder slechte. Zondaren zijn ze allemaal. Ik kies voor de armen niet omdat armen goed zijn, maar omdat God goed is. Als de arme bovendien ook soms nog goed is dan hebt u nog meer reden om voor hem te kiezen. Ik moet denken aan het verhaaltje van de schrijver Ricardo Palma over "honderd redenen waarom musketier niet schoot". De eerste reden was: hij had geen buskruit meer. Dan mag hij daarna nog wel 99 andere redenen hebben gehad om niet te schieten, maar die 99 redenen voegen eigenlijk niets nieuws meer toe! Het is dus een theocentrische (=God-middelpuntige) voorkeur.'
Zo sprak Guttiérrez en ik moet u eerlijk bekennen dat dit m.i. bijbelse accent voor mij geldt als een testcase of ik als calvinist iets begrepen heb van de goddelijke verkiezing. Of ik mezelf wel als arme zondaar voor God heb leren kennen en/of ik de vrije genade roem. Ik hoop dat u die verbinding ook ziet, als waar bevindt en uitleeft in uw dagelijkse bekering. Ons zondige Kaïn-vlees wordt erdoor geïrriteerd!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen