Globaal bekeken

Is er in het jaar 2000 nog een Kerk in het Midden-Oosten?
Aldus een intrigerende vraag in het blad Open Doors, v.h. Kruistochten. Hier volgt een overzicht:

'Kort voordat de Iraakse troepen Kuwayt binnenvielen, hadden Franse archeologen daar op het eiland Faylaka de fundamenten blootgelegd van een christelijke kerk. De kerk was in de zevende eeuw verlaten in verband met de opkomst van de islam. Hetzelfde team had eerder al resten van kerken aangetroffen op het eiland Bahrayn in de Perzische Golf en in Saudiarabië.
Christenen hebben in het Midden-Oosten de oudste papieren. Toen Mohammed in de zevende eeuw in Arabië zijn heilige oorlogen (jihad) voerde om de islam te verbreiden, waren overal in het Midden-Oosten christelijke gemeenten. Nu spreekt in Damascus een patriarch zijn vrees uit dat er wellicht in het jaar tweeduizend geen christen zal zijn overgebleven in het Midden-Oosten.
Hoe staat de Kerk er nu voor? In landen als Libië en Saudiarabië is geen inheemse kerk meer, althans daar is niets van bekend. Zelfs Amerikaanse soldaten die in Saudiarabië gelegerd zijn om dat land te beschermen tegen de agressie van Iraq, mogen officieel geen bijbel bij zich hebben, zelfs geen Engelse bijbel! Als ze toch de bijbel willen lezen, dan moeten zij het doen met een als roman vermomde bijbel. In de Golfstaten is de situatie nauwelijks beter (met uitzondering van Bahrayn). De weinige christelijke gemeenten bestaan vrijwel geheel uit gastarbeiders (Filipino's, Indiërs, Europeanen en Amerikanen), en moeten min of meer in het geheim bij elkaar komen.

Turkije
Turkije, het land waar de apostel Paulus zoveel gemeenten gesticht heeft, heeft eeuwenlang een grote christelijke minderheid binnen zijn grenzen gehad. In de jaren '20 van deze eeuw was Istanbul (Constantinopel) nog een christelijke stad met 80% christenen. Nu gaan er in deze stad van zes miljoen mensen nauwelijks 3.000 Grieks-orthodoxe gelovigen ter communie. De paar protestantse kerken van de stad worden hoofdzakelijk door buitenlanders bezocht, zoals Anne van der Bijl afgelopen zomer constateerde, toen hij een maand lang een vacante predikantsplaats waarnam.
Istanbul ligt nog net in Europa. Maar ook het Aziatische deel van Turkije heeft tot voor kort een sterke christelijke minderheid gekend. In het oosten en zuidoosten werden hele streken gedomineerd door Assyrische en Armeense christenen. Van de Armeniërs zijn er in 1915 tussen de één en twee miljoen door de Turken afgeslacht (op politieke gronden). De overgebleven christenen worden zo zwaar gediscrimineerd en vervolgd, dat zij massaal vluchten of emigreren, of... moslim worden. Het enige orthodoxe seminarie van het land is in 1971 van overheidswege gesloten en ook de Armeense Kerk kan geen geestelijken opleiden in eigen land. De weinige christenen die geen emigratieplannen hebben, vestigen nu hun hoop op de Europese Gemeenschap. Voordat Turkije kan toetreden tot de EG, zal het volledige godsdienstvrijheid moeten garanderen. Er zijn tekenen, dat de regering daartoe bereid is, maar tegelijkertijd wordt de tegenbeweging van fundamentalistische moslims snel sterker.

Libanon
Libanon was het enige land in het Midden-Oosten meteen christelijke meerderheid. Daar heeft 15 jaar bloedige burgeroorlog een einde aan gemaakt. Een constante stroom vluchtelingen verliet het land. Maar nu de christenen niet langer de meerderheid in de regering uitmaken, zal de exodus pas goed op gang komen, zo is de verwachting van veel Libanezen. "Ik heb andere landen gezien waar de moslims regeren," was het commentaar van een gedesillusioneerde christen, nadat generaal Aoun zich had overgegeven.

Syrië
Tien procent van de Syriërs is christen. De rest bestaat voor het overgrote deel uit moslims van diverse richtingen: Soenieten (70%), Alawieten (12%), Druzen en Ismaëlieten. De meeste christenen behoren tot de autonome Grieks-Orthodoxe Kerk. De Armeense christenen komen uit Turkije, waaruit zij in het begin van deze eeuw gevlucht zijn voor de slachtpartijen. De Assyrische christenen komen uit Iraq en hebben zich wegens verdrukking in de jaren 1933-'36 in Syrië gevestigd. Deze eeuw heeft Syrië dus tweemaal aanzienlijke hoeveelheden vervolgde christenen gastvrijheid verleend.
In Syrië worden ontelbare mensen om politieke redenen vervolgd, maar er zijn geen bewijzen dat er christenen vervolgd worden omdat zij christenen zijn. Toch emigreren er verhoudingsgewijs veel meer christen dan moslims. De reden moet gezocht worden in het toelatingsbeleid van Westerse emigratielanden en het feit dat Syrische christenen gemiddeld een betere opleiding hebben dan hun islamitische landgenoten.

Israël
In Israël heeft het uitbreken van de Palestijnse opstand in 1987 een extra impuls gegeven aan de emigratiegolf van Palestijnse christenen. Momenteel is nog slechts drie procent (50.000) van de Arabische bewoners van de bezette gebieden christen. In totaal wonen er in heel Israël nog 160.000 Palestijnse christenen en hun aantal neemt snel af. 22% van hen denkt serieus over emigratie. Ter vergelijking: in 1944 woonden er alleen al in Jeruzalem (dat toen nog veel kleiner was) 29.000 christenen. In 1948 was hun aantal afgenomen tot 25.000. In 1967 waren het er nog maar 15.000 en momenteel zijn er nauwelijks 8.000 overgebleven. Als reden voor emigratie wordt opgegeven: zorg om de veiligheid, het ontbreken van behoorlijk onderwijs en het verdwijnen van het typisch christelijke karakter van hele woonwijken, zoals in Jeruzalem en Bethlehem. Op enkele stadjes in Galilea na is er geen stad meer in Israël met een christelijke meerderheid. Van oudsher konden christelijke en islamitische Palestijnen goed met elkaar opschieten, maar door de intifada en de radicalisering van de islam neemt de goede verstandhouding af.

Jordanië
In Jordanië is niet direct sprake van een uittocht. Vergeleken met andere landen in het Midden-Oosten hebben de christenen (5% van de bevolking) het hier redelijk goed. Het land is echter arm en biedt weinig toekomstperspectief. Vooral jonge christenen verlaten in groten getale het land. Een jeugdleider vertelde dat hij jonge christenen niet vraagt of ze naar Amerika gaan, maar wanneer. Overigens trachten ook erg veel moslims te emigreren. Zij trekken veel als gastarbeider naar de Golfstaten.

Iraq
Van de 16 miljoen Irakezen behoort ongeveer een half miljoen (3,3%) bij een kerk. De Chaldese (Katholieke) Kerk is de grootste. Verder zijn er veel Armeniërs, afkomstig uit Turkije, waar zij in de jaren 1915-'17 vluchtten voor de bloedige vervolgingen. Als religieuze minderheid heeft de Kerk het onder Saddam Hussayn betrekkelijk goed in vergelijking met andere landen in het Midden-Oosten. Zo zijn de christelijke feestdagen erkend, iets wat in veel islamitische landen ondenkbaar is. Maar ook hier emigreerden (toen het nog kon) elk jaar circa 300 christelijke gezinnen.

Egypte
Egypte herbergt van oudsher de meeste christenen van het Midden-Oosten. Christenen geven hogere aantallen op dan moslims, maar 10% christenen op een bevolking van ruim 50 miljoen lijkt niet overdreven. Sinds op 30 april 1980 de volksvertegenwoordiging akkoord ging met een grondwetswijziging, die de Koran tot de hoofdbron van de wetgeving maakte, is de positie van de christenen erg verslechterd. Sindsdien heeft de regering geen enkele vergunning afgegeven voor de bouw of restauratie van een kerk. Christenen worden geweerd uit hogere overheidsposities. Het christelijk geloof wordt dagelijks op radio en tv aangevallen, zonder dat de Kerk de gelegenheid krijgt zich te verdedigen. Christelijke kinderen op de openbare scholen moeten net als de moslimkinderen de koranverzen uit het hoofd leren, waarin de christenen worden gebrandmerkt als ongelovigen. Steeds vaker vinden er pogroms plaats, waarbij christenen worden gemolesteerd en hun bezittingen in brand gestoken. Een christen heeft niet het recht tegen een moslim te getuigen. Dus gaan de daders meestal vrijuit.
Het gevolg is een massale emigratie. Hoewel zij maar 10% van de bevolking uitmaken, is 80% van de Egyptenaren die naar Canada emigreren christen.'

In een bundel verhalen 'De gouden sleutel' (uitgave W.D. Meinema, Delft) stond het volgende over de Griekse wijsgeer Socrates:

'Socrates, de Griekse wijsgeer, liep eens door de straten van Athene. Plotseling kwam een man opgewonden naar hem toe en zei: "Socrates, ik moet je iets vertellen over je vriend die..."
"Ho eens even," onderbrak Socrates hem, "heb je datgene wat je me wilt zeggen gezeefd door drie zeven?"
"Wat drie zeven?" vroeg de man verbaasd.
"Laten we het proberen," stelde Socrates voor
"De eerste zeef is de waarheid. Heb je onderzocht of alles wat je zeggen wilt waar is?"
"Nee, ik hoorde het vertellen en..."
"Ah juist! Dan is het toch zeker wel door de tweede zeef gegaan? De zeef van het goede? Is het iets goeds wat je over mijn vriend wilt vertellen?"
Aarzelend antwoordde de man: "Nee dat niet, integendeel..."
"Hm, hm," zei de wijsgeer, "laat ons dan de derde zeef gebruiken. Is het noodzakelijk om mij te vertellen wat je zo opwindt?"
"Nee, niet direct noodzakelijk."
"Welnu," zei Socrates glimlachend, "als dat wat je vertellen wilt, niet waar is, niet goed is en niet noodzakelijk is, vergeet het dan en belast mij er niet mee".'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen