Boekbespreking

C. Bregman en J. Schipper, Moderne literatuur gewikt en gewogen, uitg. Den Hertog b.v., Houten, 168 blz., prijs ƒ 19,50.
Wie vrij regelmatig kennis neemt van wat heet de 'moderne literatuur', heeft soms sterke behoefte aan gesprekken daarover met anderen in wie men geestverwanten vermoedt. De ervaring leert dat die er in orthodoxe kring nauwelijks zijn. Voorzover men leest in wat er in deze tijd verschijnt, beperkt zich dat tot het kennisnemen van een enkele bestseller van iemand als Maarten 't Hart. Nu valt er ook veel voor te zeggen, om hierin een zekere cultuur-ascese te betrachten. Ons leven is kort en er valt veel te doen, ook heel veel te lezen. Lezen is kiezen, stellen de auteurs van het hier besproken werk in zekere zin terecht. Niet alleen kiezen omdat er zoveel verschijnt, maar ook omdat niet alles verantwoord is om er kennis van te nemen. Dat laatste hangt, dunkt me, ook weer af van iemands positie in dit leven. Echter, wie vanuit interesse voor de seismograaffunctie van moderne literatuur het toch niet laten kan regelmatig te duiken in voortbrengselen van schrijvers uit de eigen tijd, heeft soms belang bij deskundige analyse vanuit een gereformeerde levensovertuiging. Wie dan vervolgens zoekt in geestverwante dag- en weekbladpers, wordt helaas slechts matig bedeeld. In gereformeerd vrijgemaakte kring is men daar mijns inziens nog altijd het beste in. Zo werd onlangs in De Reformatie nota bene in twee artikelen werk van de postmoderne auteur Willem Brakman zeer deskundig en bekwaam toegelicht en op motieven doorgelicht (door docent Nederlands C.A. van der Vloed). Verder valt hier ook te denken aan het werk van Hans Werkman. Nu verscheen er onlangs een publicatie vanuit de Gereformeerde Gemeenten die een kritische analyse wil geven van de moderne literatuur. Als doelgroep koos men voor leerlingen uit het voortgezet onderwijs met name die van de bovenbouw van havo en vwo. Gedacht is verder ook aan de ouders van deze leerlingen in verband met de begeleiding van hun kinderen. Werkelijk een lofwaardig initiatief. Twee docenten Nederlands aan twee reformatorische scholen voor voortgezet onderwijs zetten zich aan deze taak. Moderne literatuur wordt getypeerd als literatuur waarin geen plaats is voor God en Zijn dienst. De secularisatie is een van de belangrijkste achtergronden van deze literatuur. De wortels daarvan liggen al in de Renaissance. Bij 'moderne literatuur' denken de schrijvers aan literair werk dat sinds 1880 verschijnt. Het is hun overtuiging dat in de tweede helft van de vorige eeuw de omslag plaats vond van een min of meer op het christelijk geloof georiënteerde literatuur naar een literatuur waarin voor God geen plaats meer was. Van hieruit wordt dan een soort eigentijdse literatuurgeschiedenis gegeven. Achtereenvolgens komen aan de orde: het naturalisme, stromingen tussen de wereldoorlogen, literatuus na de WO-II, de jaren 60, literatuur uit de jaren 70 en 80. Steeds worden dan een 3-tal schrijvers nader besproken en hun werk genanalyseerd. Met een standpuntbepaling wordt het geheel afgesloten. Een aantal keren vervallen de schrijvers plotseling in een stichtelijke vermaning of verzuchting, die m.i. ongewenst zijn in een dergelijk werk (blz. 35, 60, 95 en 99). Enkele onjuistheden kwam ik tegen, je kunt het ook drukfouten noemen. Het geboortejaar van de schrijfster Doeschka Meijsing staat op pg. 63 onjuist vermeld. Ook de Jong schreeft bij mijn weten geen drie romans doch twee. Zijn eerste publikatie was een verhalenbundel (blz. 136). Op blz. 137 worden een reeks boeken van Maarten 't Hart genoemd. Op de bladzijde erna wordt dan gesproken over twee verhalenbundels, doch er is er slechts één genoemd: Het vrome volk, de andere genoemde boeken zijn alle romans. Van de schrijfster Marja Brouwers is intussen (1990) een derde roman verschenen (blz. 152). In de literatuuropgave miste ik de publicatie van prof. J. Kamphuis, Tolken van hun tijd, Groningen, 1978. Temeer daar er wel uit dit geschrift is geciteerd in verband met het werk van Vestdijk (blz. 66).
Uit dit alles moge alleen maar blijken hoezeer de lezing van dit boek heeft geboeid. Ik hoop dat er een markt voor blijkt te zijn, zodat de uitgever wellicht nog vervolgpublicaties in het vooruitzicht kan stellen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen