Torenspitsen-Gemeenteflitsen

MEERKERK
Het kerkgebouw is eigendom van de hervormde gemeente van Meerkerk. Het gebouw staat op de 'Monumentenlijst'.
In oorsprong was dit laat-middeleeuwse bouwwerk (omstreeks 1400 n. Chr. gebouwd) aanmerkelijk groter.
Na een brand in 1828 werd de kerk op hoog bevel gedeeltelijk afgebroken. Het koor, waarin nu het orgel staat, is behouden gebleven, alsmede de ingebouwde toren.
In 1832 werd het schip met zijbeuken herbouwd in de zogenaamde 'waterstaatsstijl'. Dit is de term voor de stijl van de officiële gebouwen, omstreeks het midden van de 19e eeuw. Hieronder vielen ook de kerken, die toentertijd ressorteerden onder het ministerie van waterstaat (thans onder het ministerie van justitie).
De bouw- of herbouwplannen werden vervaardigd door rijks-ingenieurs. Een sprekend voorbeeld van een dergelijk gebouw is de voormalige R.K. kerk aan de Haarstraat te Gorinchem, thans ingericht als woongebouw.
In 1953 werd het kerkgebouw geheel gerestaureerd. Gelukkig werden toen weer ramen in gothische stijl, met glas in lood, aangebracht, hetgeen een verfraaiing van het geheel betekende.
De zij-ingang werd verplaatst van de zuidelijke dwarsbeuk naar het koor, waarvoor een apart portaal werd aangebouwd.
In de buitengevel is in het metselwerk nog duidelijk te zien, waar de oude ingang zich bevond.
In de kerk zelf valt u op: de kansel of predikstoel, vermoedelijk uit de tweede helft van de 17e eeuw, de koperen kronen, alsook het fraaie orgelfront.
Voor het eerst werd een (tweedehands) orgel in deze kerk geplaatst ih het jaar 1876.
Een orgel, gemaakt uit twee delen:
a) een reeds bestaand orgel uit Beesd van een zekere heer Snethlage.
b) een aantal toevoegingen van de orgelbouwer K.M. van Puffelen te Zaltbommel (schoonzoon van de bekende orgelbouwer Naber uit Deventer).
In een periodiek 'Kerknieuws' uit die tijd lezen we, dat het orgel op 1 oktober 1876 in de namiddag-godsdienstoefening door de predikant (dat was ds. Anthonius van de Water) aan zijn bestemming werd gewijd.
Dit orgel werd in de jaren 1969/1970 schitterend gerestaureerd door de fa. Pels en Van Leeuwen te Alkmaar.
Het orgel is thans zeer geschikt voor de begeleiding van de gemeentezang en voor het geven van orgelconcerten.
De banken in de kerk werden vervaardigd van Slavonisch eikenhout en hebben een 'ruime zit'.
Verder treft u vóór de kansel aan: een fraai gebeeldhouwde Avondmaalstafel en een doopvont met neerdalende duif (teken van de Heilige Geest); ook de koperen lezenaars, op de kansel en op bedoelde tafel, zijn een fraaie aanwinst van de laatste jaren.
De Avondmaalstafel, de lezenaars en de prachtig gebeeldhouwde staander, werden vervaardigd door, nu wijlen, de heer Jan van Peet; het doopvont door Gebr. Van Es Timmerfabriek.

Kort kerkelijk historisch overzicht
De Nederduits gereformeerde gemeente te Meerkerk heeft in het jaar 1579 haar eerste 'pastor loci' ontvangen in de persoon van Jacobus Bartholomeüsz Blommenstein; de eerste in een rij van vele onbekende en enkele veelbesproken dienaren des Woords. Sommigen afgezet en ontslagen; anderen kwamen er en zijn er ook overleden; twee predikanten zijn bij vertrek uit Meerkerk hoogleraar geworden: dr. Herman Johan Royaards (1819-1823) en ds. Johannes Henricus Scholten (1838-1840), de latere bekende 'moderne' hoogleraar.
De laatste is op 27-jarige leeftijd als candidaat alhier bevestigd. Uit oude notulenboeken blijkt niets omtrent afwijkende theologische opvattingen. Meestentijds schreven de predikanten zelf de notulen van kerkeraadsvergaderingen en bovendien zeer beknopt. Ruim 2 1/2 jaar heeft hij hier gediend. Daarna is hij hoogleraar geworden in Franeker. De geestelijke ligging van de gemeente was in die tijd niet uitzonderlijk: van ethisch tot vrijzinnig. Zo was bijna ook het landelijke beeld van de kerk. Daar is pas verandering in gekomen in de laatste jaren van ds. Ferdinand Gerard Berghauser Pont, die als candidaat op 6 nov. 1892 begonnen, zijn ambtelijk leven afsloot op 26 nov. 1933. Mede door de inzet van de toenmalige burgemeester Slob, is gekozen voor de gereformeerde prediking en belijdenis. Ds. G. Lans jr. was de eerste predikant na deze 'omwenteling'.
De hervormde gemeente heeft in de persoon van ds. J. Vis haar 44e predikant sedert de hervorming.

Het verhaal van de oude archiefkist der diakonie.
Op 9 sept. 1827 doet ds. Mante Meindert Schim van der Loeff zijn intrede in de gemeente. Tijdens de kerkeraadsvergadering van 24 sept. 1827 komt het bericht van de vermissing der 'ijzeren diaconiekist' aan de orde na een zeer onaangenaam voorval. Op zondagavond 23 sept. komen de 3 diakenen naar de pastorie om met behulp van een aantal sleutels de grote ijzeren kist... aan de Diaconie toebehorende en in de pastorij geborgen zijnde, te openen en de stukken, welke zich daarin bevonden, voor den predikant van aanbelang zijnde, aan hem te overhandigen. Volgens oud gebruik was deze kist na het vertrek van den vorigen leeraar geplaatst in de kast bezijden het linker-schuifraam van het opkamertje in voormelde pastorij...'
Evenwel, toen de broeders en de dominee ia dat opkamertje zochten, was er geen ijzeren kist te bekennen. De kist met inhoud was verdwenen, In de Dordtse Courant van 5 mei 1880 staat echter het volgende verhaal:
'Bij het uitbaggeren van het Zederik-kanaal (nu genoemd: Merwede-kanaal) is in de afgelopen week een ijzeren geldkist opgehaald. Deze kist, die gediend heeft om het archief van kerk en diakenen der gemeente Meerkerk te bewaren, werd in 1827 uit de pastorie aldaar gestolen en was natuurlijk sedert dien tijd spoorloos verdwenen, behalve eenige zegels...'
Na allerlei omzwervingen is de 'diakonie-kist'. waarvan het deksel één groot slotensysteem is, tenslotte terechtgekomen in de hal van het kerkelijk centrum 'het Anker', waar hij 'verankerd' zijn geheim staat te bewaren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen