Boekbespreking

Hendrik Henrichs, Johan Brouwer, uitgave De Arbeiderspers, Amsterdam, 464 pag., ƒ 49,50.
In dit boek wordt het leven beschreven van Johan Brouwer (1898-1943), 'historicus en hispanist', die van protestant katholiek werd, van misdadiger verzetsman, van rechts links, van theoloog taalkundige en van journalist schrijver en historicus.
Tijdens de Spaanse burgeroorlog bezocht hij Spanje, waar hij toen eerst sympathiseerde met de Franco-gezinden en later met de Republikeinen. In de bezettingsjaren nam hij in Nederland deel aan het verzet. Op 1 juli 1943 werd hij geëxecuteerd in verband met de aanslag op het Amsterdamse bevolkingsregister.
Dit boek interesseerde ons in hoge mate omdat Johan Brouwer aanvankelijk de zending in zou gaan. In zijn jeugd oefende de Delfshavense (G.B.) predikant P.G. Datema grote invloed op hem uit. Ds. Datema was lid van het hoofdbestuur van de G.Z.B. en attendeerde als zodanig op zijn catechisant: een jongen van twaalf jaar, van aanleg en godsdienstzin, die lust gevoelt tot het zendelingschap', en bovendien 'van singuliere gave'.
Na het Rotterdamse Marnix Gymnasium te hebben doorlopen, bezocht hij, daartoe bekostigd door de G.Z.B., de Zendingsschool in Oegstgeest. In Alle den Volcke stond regelmatig: 'ontvangen van jongeheer Brouwer, Delfshaven, postzegels en zilverpapier'.
Zijn leven kreeg echter een geduchte ontsporing, uitlopend op een moord die hij pleegde samen met zijn broer. Uitvoerig komt aan de orde, de geestelijke crisis die daaraan vooraf ging, alsook het proces, dat uitliep op een gevangenisstraf van 1922 tot 1928. In het psychiatrisch rapport werd gesproken over gedeeltelijke toerekeningsvatbaarheid. De 'in geloofsstrijd verkerende Brouwer' had het bestaan van zijn geweten op de proef willen stellen: Zou hij de stem van zijn geweten horen dan zou dat de laatste aanwijziging zijn voor het bestaan van God (een soort Raskolnikow-motief naar het boek van Dostojewski 'Schuld en boete'). In de gevangenis bereidde Brouwer zijn proefschrift voor, dat de titel kreeg 'Psychologie der Spaansche mystiek'. Het werd o.a. besproken met prof. dr. W.J. Aalders, de theoloog van wie in 1929 een overzichtswerk over 'De mystiek' was verschenen. De rector van de Zendingsschool (A.M. Brouwer) noemde het 'eerste klasse werk'.
Het zal duidelijk zijn dat het hier gaat om de levensbeschrijving van een merkwaardig mens. Het eerste hoofdstuk draagt niet voor niets de titel 'Het mysterie van Johan Brouwer'. Het grootste mysterie na lezing van een dergelijk boek is wel de enorme wending in een mensenleven in godsdienstig opzicht; in dit geval van de gereformeerde religie af, hoewel vlak voor de executie samen met de medeveroordeelden nog o.a. 'Een vaste Burcht' werd gezongen en op verzoek van Brouwer uit de Bijbel werd gelezen.
De auteur leverde een intrigerende biografie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen