De Catechismus van Calvijn opnieuw in Franse handen

'In de 17e eeuw ontkwamen vele Franse protestanten, waaronder Calvijn zelf, aan de handen van de Roomse Inquisitie, door de wijk te nemen naar diverse landen in de wereld. Onder deze Hugenoten bevonden zich ook onze voorouders, die via de Lage Landen de vlucht namen naar de 'Kaap' met hoop op een betere toekomst.
Drie eeuwen, drie jaar en drie maanden later zijn wij, geestelijke kinderen van de Hugenoten, geboren onder het Zuiderkruis, gekomen om u hier – in deze Rooms-Katholieke Abdij (!) – het symbool van ons gezamenlijk geloof aan te bieden.'
Met deze woorden presenteerde de Zuidafrikaanse ds. Stanley W. Théron de nieuwe uitgave, in hedendaags Frans, van de 'Catéchisme de Genève', de Catechismus van Calvijn, die al generaties lang uit 't gezicht was verdwenen.
Deze historische gebeurtenis vond plaats, kort na Pasen, in de eeuwenoude Abdij van La Bussière, in het hart van Bourgondië, in aanwezigheid van ruim honderd deelnemers van tien verschillende nationaliteiten, bijeen ter gelegenheid van de 6e Pastorale de Dijon.
'Deze dag is voor ons, Zuidafrikanen, een unieke en symbolische feestdag', vervolgde ds. Théron. 'Evenals de apostel Paulus staan wij, Hugenoten uit Zuid-Afrika, bij allen in de schuld, maar in het bijzonder bij de Kerk van Frankrijk, de Kerk van de Hugenoten van de 17e eeuw, onze moeder in het protestants geloof.
Maar net als Paulus, hebben wij niet alleen gewerkt, maar wij zijn naar Dijon gekomen om 'u enige geestelijke gave mede te delen... om mede vertroost te worden onder u, door het onderling geloof, zo het uwe als het mijne' (Rom 1 : 11-12).
Op de vraag wie onder deze geloofsgenoten te verstaan, stelde ds. Théron, dat op deze historische feestelijke dag drie Kerken uit de 17e eeuw verenigd zijn:
- De Kerk in Frankrijk, die hij begroette in de persoon van dr. ir. André Coste, voorzitter van de Association des Chrétiens Réformés Confessants (Vereniging van Belijdende Gereformeerde Christenen). Daarbij bracht hij zijn bijzondere dank over aan de tachtigjarige theoloog dr. Pierre Marcel, eveneens een nazaat van de Hugenoten, die in de voorgaande tijd deze uitmuntende vertaling van, de Latijnse versie van 1545 van 'Le Catéchisme de Genève' van Johannes Calvijn verzorgd heeft.
- Verder, vertegenwoordigers van de Kerk in Nederland, waarbij hij uiting gaf aan zijn dankbaarheid aan zijn broeders in gezamenlijke dienst, de heer Ad. van Velzen en het Comité d'Entraide Chrétienne Réformée, dat voor de coördinatie en uitvoering van het project heeft zorggedragen.
- Tenslotte, de Kerk van Zuid-Afrika, waarbij hij melding maakte van de (overigens afwezige) ds. Piet Grobler, oftewel broeder Piet, secretaris van de G.K.E.F. (Gesamentlike Kommissie vir Evangeliebediening in Frankryk) van de Nederduitse Gereformeerde Kerk van Zuid-Afrika, die het leeuwendeel had in de financiering.
De beide laatstgenoemden vormden het werkspan van dit prachtige project, de heruitgave van deze aloude Belijdenis, die spreekt van het Heil: alleen door het Woord, alleen door Genade, alleen door het Geloof, en alleen door Christus.

Gezamenlijk geloof
Ds. Théron wees er op dat de Catéchisme de Genève, dit symbool van ons gezamenlijk geloof, deze samenvatting van het geloof, voortgekomen uit het hart van Calvijn en gelezen door zijn studenten in de gehele wereld, het anker was van onze voorouders in hun geloofstrouw aan Jezus Christus.
Maar dit anker wordt niet alleen gevormd door doctrines en formele principes. Integendeel, in de afgelopen eeuwen had dit symbool betrekking op een levende relatie met ons waarachtige Anker, te weten, onze Heere en Koning Jezus Christus, die gisteren (nà de opheffing van het Edict van Nantes) én heden (in deze eeuw van secularisme, afval en ontrouw) én eeuwig dezelfde is. 'Daarom dan ook... laat ons afleggen alle last en de zonde... en met lijdzaamheid lopen de loopbaan die ons is voorgesteld, ziende op de overste Leidsman en Voleinder des geloofs, Jezus...!' (Heb. 12 : 1-2).
Vervolgens overhandigde ds. Théron het eerste exemplaar van de nieuwe herdruk, onder hartelijke instemming van alle aanwezigen, aan de initiatiefnemer, dr. ir. André Coste, als bewijs van grote dankbaarheid aan God de Heere voor de rijke geestelijke erfenis, afkomstig van onze kerkvaders van de 17e eeuw in Frankrijk. Deze heruitgave van de Catéchisme de Genève draagt de titel 'Choisis la vie...' ('Kies het leven...' Deut. 30 : 19).
In zijn antwoord sprak de heer Coste van de reeds lang bestaande wens van een aantal 'aan de Kerk lijdende' broeders om het Franse volk weer in aanraking te brengen met hun eigen catechismus. Het is déze Catechismus, die in het begin van de Reformatie, als eerste, door Johannes Calvijn, voor de Franse christenen werd geschreven. Het is déze Catechismus van Genève, die officieel nog steeds deel uitmaakt van de Drie Formulieren van Enigheid van de Franse Hervormde Kerk.
Met grote vreugde en dankbaarheid, vervolgde de heer Coste, ontvang ik de nieuwe uitgave van de Catéchisme de Genève, die ons zo lange tijd ontbeerde.
Deze herdruk is ons geschonken door onze broeders in Zuid-Afrika (de Nederduitse Gereformeerde Kerk) en in Nederland (de Ned. Hervormde Kerk – voornamelijk Ger. Bondsgemeenten; daarnaast participeerde de Zending der Gereformeerde Gemeenten met het oog op hun zendingswerk in Guinée, Afrika). Op 21 april 1618, zei de heer Coste, werd de eerste gouverneur van de 'Kaap', de Nederlander Jan van Riebeeck, in Culemborg geboren. Hij trouwde met een Franse refugié Marie de la Queillerie; met hun baby vertrokken zij naar Zuid-Afrika. Op 6 april 1652 kwamen zij daar aan, 339 jaar (minus 1 dag) geleden.
Het gebed, dat hij toen opzond, volgt hierna: 'O, eeuwige God, vol van genade en barmhartigheid, onze Hemelse Vader, daar het U behaagd heeft ons tot hiertoe te leiden om ons bijeen te vergaderen, naar Uw Heilige Raad en in Uw Naam, verleen het ons goede beslissingen te nemen om het recht te handhaven, en als het mogelijk is Uw ware gereformeerde dienst op te richten en te bestendigen, zo Gij het wilt, onder de inwoners van dit gebied, tot lof en eer van Uw Heilige Naam. Dat is ons gebed en onze wens. Amen.'
In 1688 arriveerden de Hugenoten, vanuit Nederland, in Zuid-Afrika, verbonden in één Heere, met dezelfde Belijdenis.
En nu is hier deze Catechismus, eeuwen geleden opgesteld en doorgegeven aan het volgende geslacht; en dit mogen 'ook wij, hun kroost niet verbergen; dit stellen wij ons nageslacht voor ogen'.
Helaas, aldus dr. Coste, hebben de Franse Kerken grosso modo afstand gedaan van de Drie Formulieren van Enigheid, besmet als ze zijn door arminianisme, rationalisme en hun vermeende bijbelkritiek. Hij riep op tot reconstructie en vernieuwing van het verbroken en verworpen Verbond.
Bovenal dankte hij de Eeuwige God, die in Zijn verborgen Voorzienigheid alle dingen zo wonderlijk heeft geleid. Hij sprak de bede uit dat Hij de verspreiding van ook deze Catechismus in de Franssprekende wereld mocht zegenen, in het vertrouwen dat ook deze herdruk D.V. zou mogen bijdragen aan de opleving van het gereformeerde geloof, waarvan wij én in Frankrijk, én in Zuid-Afrika, én in Nederland de nazaten zijn.
Professor Jean-Marc Daumas, docent geschiedenis en Hebreeuws aan de Gereformeerde Theologische Faculteit te Aix-en-Provence, refereerde aan de oude, beduimelde zakbijbels uit de 16e en de 17e eeuw, waarin ook de Catechismus van Calvijn was opgenomen, een lang achterhaald feit. Sprekend o.a. van de peadagogische zorg van onze voorouders, besloot hij met de woorden: 'Gode zij dank... U heeft ons eindelijk Calvijn teruggegeven!'

Hugenoten
Tenslotte werd, vanuit Nederland, het woord gevoerd door de heer A. van Velzen, voorzitter van het Comité d'Entraide Chrétienne Réformée. Hij sprak van de bijzondere vreugde dat God in Zijn Voorzienigheid de Franssprekende wereld het eerste symbool van de Reformatie weer tot haar beschikking heeft gegeven, een belijdenisgeschrift dat zo lange tijd in vergetelheid was geraakt.
Dit geschrift heeft immers eeuwenlang de Hugenoten gesterkt in hun zware geloofsworsteling. Johannes Calvijn heeft deze Catechismus geschreven voor franstaligen, het is hun Catechismus.
Voor de geloofsopvoeding van de kinderen is deze Catechismus onontbeerlijk door de deductieve manier, waarop de fundamentele begrippen uit de Heilige Schrift onderwezen worden: deze tast tot op de fundamenten de geseculariseerde structuren aan van het Griekse en Romeinse denken, die door de openbare scholen onderwezen worden.
Deze Catechismus bewijst ook een grote dienst aan het Bijbels onderwijs voor iedereen. De nieuwe editie verbindt de gelovigen van nu met het geloof van de vaderen.
De heruitgave van de Catéchisme de Genève doet ons verwonderd de goede Hand van God zien in een broederlijk samenwerken van Zuid-Afrika, Frankrijk en Nederland. Wij mogen ons verheugen, zei Van Velzen, om deze Catéchisme de Genève, de Catechismus van Calvijn, DE Catechismus (zoals deze vroeger werd aangeduid) in de toekomst weer in handen van Franstaligen te zien.
Omdat in de praktijk, op kleine schaal, reeds te realiseren, bood hij alle aanwezigen een gloednieuw exemplaar van deze Catechismus aan. Maar, attentie!, aldus Van Velzen, dit exemplaar wordt u gegeven onder één voorwaarde, overigens een voorwaarde in de vorm van een verzoek, een beleefd verzoek
- Wilt u er, rondom u heen, bekendheid aan geven;
- en wilt u ook bijdragen, in de mate van het mogelijke, aan de verspreiding van deze catechismus (waarvan er 10.000 exemplaren ter beschikking staan) in de Franssprekende landen van onze en de derde wereld?
Hij besloot zijn toespraak met de bede: 'Moge de Almachtige Heere alle harten en hoofden neigen opdat Zijn Kerk opnieuw Zijn Heilig Woord verkondigt en weer wordt "het zout der aarde en het licht der wereld", tot Glorie van Zijn Naam, tot opbouw van Zijn Gemeente, en tot heil van zeer velen!'

Ter informatie voor belangstellenden:
De nieuwe uitgave van de Catéchisme de Genève is, evenals de Confession de La Roebelle, de Canons de Dordrecht, en de Catéchisme de Heidelberg met bijbehorende Vocabulaire franco-néerlandais, verkrijgbaar bij het secretariaat van genoemd comité:
Comité d'Entraide Chrétienne Réformée (dhr. A. van Velzen), Ratelaar 56, 2923 GG Krimpen a/d IJssel, tel. 01807-12848.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen