Canberra en andere zaken

Zaterdag 15 juni bleken de morgen en het eerste deel van de middag nog nodig om de rest van de synode-agenda af te werken. Als belangrijkste punt stond genoteerd een verslag van de zevende Assemblee van de Wereldraad van Kerken te Canberra (Australië), die gehouden werd van 7-20 februari 1991.
Na enkele inleidende woorden van dr. K Blei deden de andere leden van de delegatie van de Nederlandse Hervormde Kerk verslag van hun bevindingen. Zo werd achtereenvolgens het woord gevoerd door mevr. J.M. de Boer-de Leeuw; mevr. J.M. Deenik-Molhuizen; dhr. B. Reitsma, mr. D.R. van Ee en mevr. M.B. Jongeneel-Touw.

'Linkse' besluiten
Mevr. De Boer gaf te kennen het meest getroffen te zijn door het samen zijn met christenen uit de hele en met name vanuit de derde wereld. Het zwaartepunt van de kerk ligt toch niet langer meer in West-Europa maar verschuift naar het zuiden. In Afrika wordt een groeiende en bloeiende kerk gevonden. Ze kan na Canberra goed begrijpen dat de Wereldraad besluiten moet nemen die als zodanig bij ons misschien wat 'links' overkomen. Op het platform van de Wereldraad vindt een ontmoeting plaats met zeer existentiële problemen waar mensen dag in dag uit in moeten leven. Zo noemde zij schrijnende problemen van armoede, van corruptie, van kastenstelsels (India), van mensen uit de Stille Oceaan die wonen in het gebied waar westerse mogendheden, met name Frankrijk, kernproeven houden met alle mogelijke konsekwenties voor het milieu en de gezondheid.

Israël
Nadat ook de andere deelnemers iets van hun indrukken onder woorden gebracht hadden, was het woord aan de synode. Ds. Beekman en ds. Hefting spraken als eersten hun waardering uit voor de verslaggeving van de delegatieleden en zeiden toch wel een heel andere indruk van de Assemblee gekregen te hebben dan uit de pers. Een zevental spreken zou nog 'in dezelfde toeter van ds. Beekman blazen' (uitdrukking van prof. De Knijff voor de loftrompet van ds. Beekman).
De synode nam echter wel duidelijk afstand van de houding van de Wereldraad tegenover Israël. De assemblee vond plaats ten tijde van de Golfoorlog. De oorlog was dagelijks gespreksthema en tweemaal had er over deze oorlog en over de vraag hoe de Wereldraad zich daarover zou moeten uitspreken, een speciale hoorzitting plaats. Op de allerlaatste dag kwam de definitieve ontwerptekst in de plenaire vergadering aan de orde. Hierin werd o.a. gesproken over de vredestichtende taak van de christenen, over de rol van de Verenigde Naties en over de door de Golfoorlog opkomende discriminatie van Arabieren en moslims.
De Nederlandse delegatie had grote bezwaren tegen het anti-Israël-sentiment dat er uitsprak. Er werd geen enkel begrip getoond voor de positie van Israël onder de 'Scud-dreiging'. Dr. Blei diende een motie in die voorstelde de tekst aan te vullen met een oproep aan de Kerken 'hun oecumenische verbondenheid met de Kerken en christenen in het Midden-Oosten zowel als hun unieke verbondenheid met het volk Israël 'tot uitdrukking te brengen'. De motie werd verworpen.
Dit bleek in de Hervormde Synode slecht te vallen. Ds. Hefting diende een amendement in (die unaniem werd overgenomen) om het ongenoegen van de Nederlandse Hervormde Kerk hierover kenbaar te maken aan het Comité van de Wereldraad. Als er in het theologisch spreken weinig plaats is voor Israël dan is er sprake van theologiseren los van de wortels. Dit amendement werd nog eens krachtig ondersteund door prof. De Knijff. Hij wees er op dat onze kerk waarschijnlijk de enige is die anti-semitisme openlijk in de kerkorde afkeurt. Wij hebben op het pad van het belijden dusdanige uitspraken gedaan dat wij confessioneel op zeer gespannen voet met het spreken van de Wereldraad komen te staan. Wij hebben de taak om te getuigen juist op het punt waar de Wereldraad een blinde vlek heeft.

Syncretisme
Ds. F. Hoek uit Goedereede legde de vinger bij een ander kritisch punt van de Assemblee. Hij maakte enkele kritische kanttekeningen bij de voordracht van mevrouw prof. dr. Chung Hyung Kyung, lid van de Presbyteriaanse Kerk van Korea, hoogleraar te Seoul, Zuid-Korea. Zij nodigde haar hoorders uit te luisteren naar het geroep en gekreun van de schepping en naar het daarin klinkende geroep van de Geest. Dat maakte zij concreet door achtereenvolgens de geesten op te roepen van mensen die onder onrecht geleden hadden en gestorven waren. Zo riep zij o.a. de geest op van Hagar, van Uriah, van de dochter van Jefta, van Jeanne d'Arc, van Martin Luther King en van vele anderen. Haar imposante rij besloot zij met het oproepen van de geest van de 'Bevrijder', onze broeder Jezus, gemarteld en gedood op het kruis'. Dit alles deed zij vanuit haar eigen Koreaanse cultuur waar geloofd wordt dat mensen die onrechtvaardig zijn gestorven of gedood rondtrekkende geesten zijn geworden.
Ds. Hoek stelde aan de orde dat dit heidense spreken in direkte tegenspraak was met de belijdenis van de Wereldraad waarin Christus beleden wordt als God en Zaligmaker. Bovendien heeft dit spreken jonge kerken, waaronder de Toradjakerk, die te worstelen hebben met de heidense verering van de voorouders, vreselijk in de kou gezet. Hij vroeg aan de delegatie waarom zij wel een motie ingediend hadden tegen de anti-Israël houding en waarom niet op dit punt waar de uniciteit van Christus in het geding was. Om die reden diende ds. Hoek een motie in die dit alles alsnog zou veroordelen. De motie kreeg later slechts de steun van 17 synodeleden.

Dr. Hoek: 'Worstrapporten'
Het moderamenlid dr. Hoek bracht naar voren dat door de uitvoerige verslaggeving van de delegatieleden het door de pers opgeroepen negatieve beeld wel wat bijgesteld en genuanceerd werd. Hij bleef echter wel vinden dat rijp en groen, kaf en koren door elkaar heen staan in deze rapporten. 'Soms ben je het hartelijk eens, soms grondig oneens. Er is niet altijd een duidelijke lijn te ontdekken. Het zijn 'worst-rapporten'. Z.i. kan de Wereldraad niet meer zijn dan een mondiale kerkendag. Het is onmogelijk om vanuit zo'n massaliteit tot een verantwoorde besluitvorming te komen. Je krijgt dan of nietszeggende algemeenheden of heel geprononceerde uitspraken waarbij een deel van de aanwezigen zich 'overruled' voelt. De Wereldraad meet zich dan een politieke deskundigheid aan die zij niet heeft. 'Ik denk dat de status van zo'n wereldwijde ontmoeting niet meer en niet minder moet zijn dan een platform'.
Tenslotte verwees dr. Hoek naar een positieve uitspraak van de Wereldraad: 'Velen vinden hun geestelijke vorming in het gezin. En juist het gezinsverband is vandaag op allerlei manieren bedreigd. Daarom moet de Kerk ook het gezinsleven steunen en voeden.' Dr. Hoek sprak de wens uit dat dit stukje erfenis van Canberra niet ondergesneeuwd zou raken in de veelheid van aanbevelingen. Dit is geheel in overeenstemming met hetgeen onze kerkorde in Art. XXI, 1 wordt gezegd over de heiligheid van het huwelijk en de aandacht van de Kerk voor de vragen rond huwelijk en gezin. Hij sprak de wens uit dat deze woorden uit Canberra hun doorwerking niet zullen missen.

Gravamen
Bij de behandeling van de Informatienota stelde ds. F. Hoek uit Goedereede de vraag aan de orde waarom het gravamen van dhr. De Ronde (inzake de uitspraak van de synode over de homofilie) niet ontvankelijk was verklaard. In aanvulling op het antwoord van het moderamen bracht prof. dr. A. van de Beek naar voren dat er uitsluitend van een gravamen sprake kan zijn, wanneer deze zich richt tegen gecodificeerde belijdenis. Alle andere uitspraken van de synode moeten aangevochten worden bij de Generale Commissie van bezwaren en geschillen.

Rondvraag
In de rondvraag werd nog geïnformeerd naar de brieven die predikanten en kerkeraden ontvangen en mevr. Cohen Stuart uit Jeruzalem. Zij zal nog eenmaal een uitvoerig schrijven ontvangen van de Generale Diakonale Raad waarin op haar bezwaren zal worden ingegaan. Ondergetekende heeft het moderamen het verzze brieven toch verwarring brengen en achterlaten, temeer daar niemand kan beoordelen wie er gelijk heeft.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen