Globaal bekeken

Ds. J. Haitsma (ds. M. van Campen had recent met hem een interview in ons blad) gewaagt in het Hervormd Weekblad van een onvergetelijke morgen:

Enkele weken geleden werd ik opgebeld door ene mijnheer Cohen uit Amsterdam. Uit de naam begreep ik direct dat hij een jood was. Hij had een zeer krachtige stem. Later vernam ik dat hij reeds in de 80 was. Hij vroeg mij of ik eens een bezoek wilde brengen aan zijn Cheiderschool en dan daarover wilde schrijven in ons blad. Nu had ik daarover al eens eerder iets gelezen in de pers en het stond mij voor de geest, dat mijn collega Van Campen uit Woerden daar betrekkingen mee had. Ik nam de uitnodiging dus aan. Er werd een datum vastgesteld, nl. woensdag 17 april. Als ik dan vroeg kwam, zou ik een groot deel van het ochtendonderwijs mee kunnen maken. Het vroege uur was voor mij geen bezwaar. Ik arriveerde om half negen in Amsterdam, werd van het station gehaald en was om ± kwart voor negen op de school, die door een dubbele omheining beveiligd was. De dagopening had reeds plaatsgehad en de lessen draaiden op volle toeren.
De heer Cohen wachtte mij op en ik kreeg onmiddellijk koffie met cake aangeboden. Een welkome traktatie. Mijn gastheer begon al spoedig met zijn verhaal. Hij zette in met de lapidaire zin: 'De traditie is geen last, maar een kracht'. Die uitspraak trof mij direct. Verder herinnerde hij eraan, dat via de Franse revolutie de joden in West-Europa als gelijkwaardige burgers opgenomen konden worden. Nederland was een van de eerste landen, die dit volledig in praktijk bracht. Een goede zaak, zou men zeggen. Maar het had wel tot gevolg, dat de joden hier hun eigenheid kwijt konden raken en hun verleden, hun inspirerende traditie konden gaan vergeten, van de wortels van hun geestelijk leven los konden raken.
Hierna herinnerde hij aan de ontzettende vervolgingen die de joden in de loop der eeuwen hadden meegemaakt Aan het einde van de 15e eeuw in Spanje, in het midden der 17e eeuw in Polen, aan het eind van de 19e eeuw in Rusland. Maar ze hadden zich steeds weer kunnen herstellen, juist door de kracht van hun traditie. Hierna kwam het vreselijke lijden van het tweede kwartaal van deze eeuw over hen. Uit Nederland werden 110.000 joden weggevoerd. 6000 kwamen terug, maar geheel verdoofd door het lijden. Ze hadden minder geestelijke weerstand kunnen opbrengen dan hun Oosteuropese volksgenoten. Die hadden meer kracht kunnen putten uit hun traditie.
In de 60'er jaren begonnen de Nederlandse joden te ontwaken uit hun verdoving. Ze vroegen naar hun wortels en hun geestelijke eigenheid. Ze hervonden hun traditie. Ze vroegen weer onderwezen te worden in Tenach (het zgn. Oude Testament) en de Talmoed de reusachtige verklaring van de Tora, de 5 boeken van Mozes. De heer Cohen was toen in een kamer (cheider) van zijn huis daarmee begonnen. In 1974 met... 5 leerlingen. Maar elk jaar kwamen er meer. Nu is het een school met meer dan 200 leerlingen. De school heeft twee noodgebouwen, een voor kleuters en een voor de leerlingen van het basis- en het daarop volgende onderwijs. Naast de vakken die op elke school worden gegeven, worden op deze school elke dag 4 lesuren gewijd aan het onderwijs in de traditie van het jodendom. Tenach en de Talmoed. De leerlingen en leerkrachten, veelal rabbijnen, maken dus heel lange dagen. 'Maar van werken gaat niemand dood', aldus de heer Cohen, die op zijn 81e jaar nog een enorme vitaliteit uitstraalt.
Ik heb dat onderwijs mogen zien en horen. De heer Cohen bracht mij in vrijwel alle klassen. En daar zag ik het: de leerlingen lazen uit de vijf boeken van Mozes in het Hebreeuws. De kleuters leren reeds de letters, met de laagste klassen wordt de tekst gelezen, bij de hogere de tekst verklaard, grotendeels met de hulp van de grote middeleeuwse exegeet Rasji. De leerlingen lezen die verklaring in het zgn. Rasji-schrift, dat afwijkt van het klassieke letterschrift. Rasji gebruikte bovendien nog het Aramees, dat langzamerhand het Hebreeuws verving. Dit mee te maken is voor mij een onvergetelijke belevenis geweest
Na de rondleiding kregen we weer koffie met cake, opnieuw zeer welkom. Toen kwam er een grote bouwtekening op tafel. Want de beide noodgebouwen zijn veel te klein geworden. Enkele toiletruimten zijn al tot lokaaltjes omgebouwd, ja soms wordt er in de gang les gegeven in een door gordijnen afgeschermde ruimte. Men heeft van het gemeentebestuur van Amsterdam een terrein toegewezen gekregen om een nieuw gebouw op te zetten. Daarmee is een bedrag van 7 miljoen gulden gemoeid. Het rijk geeft 4 miljoen. Maar de overige 3 miljoen moet ergens anders vandaan komen. De joodse ouders brengen al grote offers. Sommige kinderen worden dagelijks gebracht en gehaald, uit nabije maar ook verder gelegen plaatsen, b.v. Amersfoort. Ik zei: 'Dit is een hele opgave, mijnheen Cohen!' Hij antwoordde: 'Godsdienst zonder offer bestaat niet'.
Veel instanties worden aangeschreven om te helpen. Ook de kerken. O.a. vraagt men om een collecte te houden op zondag 5 mei of op de eerste zondag van oktober, de zgn. Israëlzondag. Het Nederlands Dagblad (globaal uitgedrukt: van vrijgemaakte zijde) wijdde een sympathiserend artikel aan het Cheider, eveneens worden er in kringen van de Geref. Bond positieve opmerkingen over gemaakt, eveneens komen die uit de Chr. Geref. kerken. Wat mij persoonlijk het meest trof en ik beluister dat ook in publikaties van zoëven genoemde zijden, was de intense wijze, waarop men de kinderen daar bezig ziet met 'de Schriften', zoals Genesis en Exodus b.v. Dat vind ik heel belangrijk. Iemand merkte op: 'Paulus deed een beroep op koning Agrippa op het punt van zijn kennis van en "geloof" in de Schriften' en 'De joden in Berea onderzochten de Schriften of deze dingen alzo waren', Hand. 17 : 11. Ook al worden de Schriften op het Cheider met deze bedoeling niet bestudeerd en onderwezen — het blijft van de grootste betekenis thuis te zijn in de Schriften, als het deksel wordt weggenomen, 2 Cor. 3 : 15, 16. Bijzonder trof mij een opmerking van de heer Cohen: 'Ook Jezus is op een cheiderschool onderwezen'.

In Alkmaar is de gereformeerde Verlosserkerk kennelijk recent verkocht aan de gemeente. In het Maandblad van de Reformatorische gemeente Alkmaar stond echter te lezen dat het kerkbestuur van de Gereformeerde Kerk zich (in zorg) tot het college van B. en W. heeft gewend inzake de bestemming van deze kerk.

'Het mag u duidelijk zijn dat vele leden van onze kerkgemeente gevoelens van verdriet en emotie hebben beleefd aan het afscheid nemen van wat hun zeer dierbaar is geweest. Die leden zullen het opnieuw moeilijk kunnen hebben met uw besluit andere gebruiksdoeleinden te zoeken dan waarover is onderhandeld. Deze ontwikkeling vervult ons met zorg. Met uw besluit laat u blijken ongevoelig te zijn voor de zorgtaak die het kerkbestuur heeft voor zijn leden.'

Vanwaar dan die zorg? Wel, besloten is deze kerk beschikbaar te stellen voor 'culturele manifestaties' ter gelegenheid van het vieren van 'Roze zaterdag' op 29 juni. Dan worden, blijkens een bericht 15.000 homo's in Alkmaar verwacht!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen