Torenspitsen-Gemeenteflitsen

WIJNGAARDEN
Geschiedenis
Graaf Floris V verklaarde in 1238 bij open brief Wijngaarden tot 'ene oude en vrije heerlijkheid'. Uit een document van 1282 blijkt, dat de heer Willem van Brederode alle hoge en lage rechten van Wijngaarden bezat. Het dorp moest hem in de oorlog dienen. Personen die veroordeeld en verbannen waren, mochten zich vrij en ongehinderd in Wijngaarden vestigen. Ondanks de voorrechten die aan deze status van vrijplaats verbonden waren, was het leven in dit dorp vroeger moeilijk. Gelegen op het laagste punt van de Waard was er al gauw sprake van wateroverlast; het dorp was bovendien slecht te bereiken. Het land was vaak zo met riet begroeid, dat het niets meer waard was. In 1432 kwam Wijngaarden door verkoop in bezit van heer Godschalk Oem uit Dordrecht. De kerk en het inwonertal zijn oorspronkelijk groter geweest, maar door verlies van status als vrijplaats en de vele watervloeden liep de bevolking terug.

Dorp en verbindingen
Wijngaarden is een langgerekt dorp met lintbebouwing langs een kronkelig voormalig veenriviertje. De Nederlandse hervormde kerk staat midden in het dorp. De laatste restauratie heeft aan het licht gebracht, dat de oorspronkelijke kerk veel groter was. Verder waren er rond 1840 één school en één watermolen. Wijngaarden lag van oudsher nogal geïsoleerd, omdat in de winterperiode deze verbindingswegen onbegaanbaar waren. De provincie Zuid-Holland stelde in 1847 een subsidie voor bezanding beschikbaar van ƒ 800,–, de ambachtsheer van Wijngaarden gaf ƒ 100,– bij. De ontsluiting van Wijngaarden kwam hierdoor voor het eerst goed op gang.

Restauratie dorpskerk
Op 23 december 1982 was de restauratie van de kerk voltooid. Toen de balans werd opgemaakt, bleken de archeologen de resten gevonden te hebben van een nog òuder kerkgebouw, waarschijnlijk het transept van een kruiskerk van voor de reformatie. In de onderste lagen van de koorfundering bleken tufsteenbrokken te zijn verwerkt. Een interessant detail, omdat tufsteen vóór 1200 als bouwmateriaal voor kerken werd gebruikt. Op een diepte van ruim 2 meter is de vloer van een 4 meter brede grafkelder aangetroffen. Op het dak van het schip is een merkwaardige verkleuring van de pannen te zien. Wie van de Tolsteeg het dorp tegemoet rijdt, ziet er een schip of een anker in. Niemand heeft voor de verkleuring tot nog toe een verklaring kunnen geven. Achter één van de gewitte muren werd een oude wijzerplaat gevonden, die nu opnieuw als klok functioneert. Vanaf de kansel is hij goed te zien.

Kerk en water
Zoals boven al is vermeld, is Wijngaarden vele malen geteisterd door watersnoden. Ook in 1953 stond het hele dorp blank. Naast de kerk is op een gedenksteen, die in de muur van een woning is bevestigd, heel goed te zien hoe hoog het water gestegen is. In de oude archiefstukken van de Wijngaardse kerk werden in het Avondmaals-tijden-boek enkele treffende passages gevonden. Eén ervan wil ik u niet onthouden. Anno 1709: 'Eerste paasch-dag, omdat'er in de kerk tot het Choor toe Beesten waren opgesteijgert en daardoor de meeste plaatsen ruijmte benomen; soo heeft men de bedieninge des Avondmaals in twee partijen moeten schivten; te weten, des morgens met agt uuren de ledematen van 't oost-eijnde tot aan de steeg; ende naarmiddags ten een uure de Ledematen van het westeijnde, beginnende van de steeg, communiceerende!' Andere watervloeden vonden plaats in 1726' (een 'sware en alles verdervende inundatie') en in 1740 ('Een onoemelijke schade veroorsaakt sijnde onder andere de pastorij genoegsaam omverre geslagen kerk en schoolhuijs zeer beschadigt').

Overwegingen
Het is als predikant goed toeven in Wijngaarden. De mensen zijn vriendelijk en behulpzaam. Als de nood aan de man is, staat men elkaar met raad en daad bij. Dat is een groot voordeel van een kleine dorpsgemeenschap. Omdat er een behoorlijke nieuwbouwwijk is bijgekomen, is het dorp aan het gevaar van vergrijzing ontkomen. Veel jonge mensen begeren in hun geboorteplaats te blijven wonen. Daar is nu ruimte voor gecreëerd. Kerkelijk is de gemeente voor het grootste deel hervormd. Je voelt je hier als dominee een herder van het hele dorp. Er is tact en wijsheid (ook genade) voor nodig om 'recht door zee' te gaan, doch tevens flexibel te functioneren. Hier en daar is te merken, dat de Heere mensenharten wonderlijk wederbaart. Hoewel het aan de buitenkant niet altijd zo zichtbaar is, wordt in gesprekken onder vier ogen duidelijk, dat de Godsvreze in dit veendorp Gode zij dank niet ontbreekt. Onze bede is dan ook, dat de Heere deze oude gemeente verdiepen zal tot op het enige fundament dat gelegd is: Jezus Christus en die gekruisigd. Maar wat méér is: Die ook ópgestaan is en leeft om voor Zijn Kerk te bidden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen