Boekbespreking

Maria de Groot en Christianne Méroz, De vrijheid van Edith Stein; van Joannes van het Kruis naar Edith Stein, Kok Kampen 1991, 135 blz., ƒ 23,75.
Edith Stein was een vrouw van joodse oorsprong, die dat ook zowel in haar intellectuele arbeid als in haar concrete leven bleef, en toch was zij niet minder toegewijd een leerling van Jezus van Nazareth. Zij werd 12 oktober 1891 in Silezië geboren en stierf op 9 augustus 1942 in haar geboorteland in de gaskamer van Auschwitz. Reeds vóór haar arrestatie schreef zij als karmelietes in het klooster Echt dat zij haar leven in het voetspoor van de Gekruisigde in de dood zou geven. Allereerst voor de eer van God, daarna voor de Kerk en voor de Karmel (kloostergemeenschap), voor haar volk, voor haar vaderland Duitsland, dat ten prooi was gevallen aan de kanker van het nazisme én voor al haar naasten. Wie deze moedige mystica wil leren kennen, vindt in deze publicatie een goede gids. Haar leven, rijk aan paradoxen, wordt ons voor ogen gesteld. Het joodse denken en het christelijke denken werden op existentiële wijze in deze vrouw verenigd. Naast invloed van de fenomenologie en filosofie werd zij vooral diepgaand beïnvloed door de grote mysticus en dichter Joannes van het Kruis (1542-1591). Zij bestudeerde hem aan het begin van de tweede wereldoorlog in het klooster Echt, waarheen zij vanuit het buitenland was gevlucht. In die jaren schreef zij haar onvoltooid werk de 'Wetenschap van het kruis'. Joannes raakte als monnik onder andere ook met de Bijbel vertrouwd, al heeft hij deze wel door een mystieke bril gelezen. De eenzame profeet Elia, vader van de Karmel, was hem tot voorbeeld.
Het Hooglied was voor hem een Geestelijk Hooglied. Paulus was zijn theologische leidsman, want deze heeft een uitgewerkte wetenschap van het kruis, een theologie van het kruis uit diepste ervaring. Maar vooral was Joannes de mysticus en Edith Stein voelde zielsverwantschap met hem. Zij deelde als mystica in de ervaringen. Het gaat immers om 'wetenschap, die opbloeit uit de ervaring'. De kern van de geschriften van Sint-Jan is samen te vatten als 'de weg van de ziel naar God en Gods werken in de ziel'. Ons doel is de vereniging met God, onze weg is de gekruisigde Christus, de eenwording met Hem is het gekruisigd worden. Het enige geschikte middel is het geloof. De geestelijke vermogens, verstand, geheugen en wil, dienen gelouterd en omgevormd te worden. Zelfkennis en Godskennis zijn beiden onmisbaar om tot volmaaktheid te komen. Langs de liefdetrap begeeft de ziel zich trede voor trede naar de vereniging met God. Gekleed in de drie gewaden van geloof, hoop en liefde weet de ziel op haar tocht de machten die haar weerstaan te overwinnen: de duivel, de wereld en het vlees. Zo verwerft zij de vrijheid van geest. Gods Geest is als de levende vlam van liefde inwonend aanwezig. De verschillende vragen, die bovenkomen n.a.v. de filosofie, de mystiek, het kloosterleven, de ervaringen, het feminisme (Edith Stein was mijns inziens geen feministe in de moderne zin van het woord) wissen de diepte en de existenfiële geladenheid van het hier gebodene niet uit. En hoe onderscheiden in de eenwording met God het goddelijke en het menselijke zich van elkaar? Of is het onderscheid opgeheven?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen