Boekbespreking

B. Goudswaard en H.M. de Lange. Genoeg van te veel. Genoeg van te weinig, wissels omzetten in de economie. 3e herzieene en uitgebreide druk, Ten Have, Baarn, 1991. 140 blz, ƒ 22,50.
Een boekje waar na 1986 nogal wat bijgekomen is, wat betekent dat erover gesproken is, en terecht. Wat Goudswaard c.s. bepleiten, is niet een revolutionaire ommekeer, maar een verandering van prioriteiten, ook bij de economische groei. Beperking van verlangens en behoeften, via een tussenfase waarin de planeconomie met daarin de centrale plaats van de kwantiteit, en de nu heersende markteconomie, stelselmatig plaats maken voor een denken in kwaliteit, in termen van zorgzaam beheer, dat rekening houdt met noden, meer dan met behoeften.
Is dit utopisme? Het leuke van dit boekje is, dat het duidelijk maakt dat het wel om een ideaal gaat maar dan om één dat heel realistisch te verwezenlijken valt. En dat het op deze wijze vruchten zal afwerpen.
De vraag die achterblijft is voor ons deze, of democratisering en het stellen van prioriteiten niet meer met elkaar op spanning staan, dan in dit betoog uitkomt. Heeft een samenleving niet meer gezag nodig om tot matiging te komen? En stuiten we bij het pleidooi voor offerbereidheid niet juist op een leegte die niet door het sturen van de economie kan worden opgevuld? Eigenbelang is kippig: het denkt op de korte baan.

'Welk christendom heeft toekomst?' Dorothee Sölle en Johann Baptist Metz in gesprek. Ten Have, Baarn, 1991 (Stuttgart 1990). 45 bIz, ƒ 13,50.
Dit boekje vormt de neerslag van een gesprek tussen beide in de titel genoemde theologen op 24 november 1989 in Zurich. Het stond onder leiding van Karl-Josef Kuschel, docent in Tübingen, die er ook een voorwoord aan meegaf, en een kenschets van de manier van theologiseren van Sölle: vertellend, in de essay-vorm, en zo ervaringen blootleggend.
Het is een gesprek tussen twee mensen die beiden hun grondervaring gemeen hebben: dat God na Auschwitz voor ons niet meer ervaren kan en mag worden als één die macht oefent, laat staan dat wij Hem al-macht toeschrijven, maar dat Hij uitsluitend te beleven valt als de in mensen en hun geschiedenis verborgene.
Van daaruit gaan dan de wegen uiteen. Sölle, voortgekomen uit de Lutherse kerk, heeft Jezus als het ware in de rug: eens toonde Hij ons Zijn voorbeeld, als de jood die naar de vrede haakte, en die, solidair met ons, zocht naar de antwoorden op de nood van het bestaan, vanuit het lijden, en op de vragen die wij als mens stellen. Metz daarentegen ziet, o.i. spiritueler dan Sölle, maar ook idealistischer, in Jezus meer de idee en de voortgang van het lijden van God aan ons, mensen. Met als keerzijde ons lijden aan Hem, temidden van een wereld vol onrecht. Waar Sölle het heden en de opdracht daarin benadrukt, spreekt Metz meer over de hoop, in affiniteit met de joodse apocalyptiek, de taal van de verdrukking. In feite gaat dit gesprek dus over de godsvraag.
Hoe moet God eruit zien wil het christendom nog toekomst hebben? Het antwoord van Metz is dan minder mager dan dat van Sölle. Maar waarom niet óók, en wellicht eerst, gevraagd hoe God er in de bijbel uitziet, omdat niet Hij maar wij het zijn wier toekomst onzeker is?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen