Torenspitsen-Gemeenteflitsen

ZEIST
Wanneer men vanuit Utrecht richting Driebergen, Zeist nadert, ziet men direkt de Oude Kerk.
De Oude Kerk van de hervormde gemeente, staat op een natuurlijke heuvel. Deze heuvel is een uitloper van de Utrechtse heuvelrug, deze heuvelrug ontstond in de ijstijd, toen het landijs zich terugtrok bleef deze heuvel achter met grote zwerfkeien. Bij de grote restauratie in 1964 werd onder de kansel een aantal van deze keien gevonden. Deze waren in een ovale vorm neergelegd. Men vermoedt dat de Germanen deze als dingplaats hebben gebruikt. Een dingplaats deed dienst als vergaderruimte voor de oudsten van het dorp, daar werd ook recht gesproken.
In de negende eeuw werd onder invloed van het Bisdom Utrecht de eerste houden kerk gebouwd.
In 1180 besloot men tot de bouw van een Romaanse kerk. Een prachtige kerk. Toen later de reformatie plaatsvond, werd de eerste predikant benoemd, Cornells Antonic – monnik in de abdij van Oostbroek. Deze monnik ging 's morgens voor in de Oude Kerk en 's avonds droeg hij de mis op in het naburige Bunnik.
Blijkbaar was zijn traktement in Zeist onvoldoende. In de Franse tijd, in 1799, deed de staat afstand van haar kerkelijke rechten en deed deze over aan het plaatselijk bestuur van de kerk.
De Roomse kerk, de parochie van Bunnik, liet weten zich als eigenaar van de Oude Kerk te beschouwen. Men kwam niet tot een vergelijk.
Door de burgerlijke gemeente werden toen drie commissies aangesteld te weten: één neutrale, één roomse en één hervormde. Deze commissies moesten het bedrag bepalen wat de gereformeerden aan de roomsen moesten betalen voor de overname van hun kerk.
Het bedrag werd bepaald op 600 gulden. Nog steeds wordt de kwitantie bewaard in het archief van de hervormde gemeente te Zeist. Die luidt als volgt: De Rooms-Katholieke inwoners van Zeyst verklaren ontvangen te hebben uit handen van gecommitteerden door de Hervormde gemeente van Zeyst, ter verkrijging van de eigendom aan de kerk staande op den dorpe Zeyst, de somma van ses hondert guldens, betuigende hiermede ineens en voor altoos af te zien van alle preetensiën welke wij voormaals vanwege staatsregeling des Bataafschen volks op gemelte kerk gehad hebben.
In 1840 werd de Romaanse kerk vervangen door de huidige neo-gotische kerk, alleen de toren bleef behouden en is hiermede het oudste monument van Zeist.
De Oude Kerk is tevens verrijkt met een prachtig Bätz-orgel dat door de gebroeders Bätz en De Witte in 1840 werd gebouwd.
De kerk werd in 1964 inwendig gerestaureerd, in 1989 vond een uitwendige restauratie plaats waarbij tevens een oude keermuur werd blootgelegd. Een gedeelte hiervan kan men nog bewonderen. De gemeente van Zeist is blij met haar Oude Kerk.

Johann Hendriksen
koster van de Oude Kerk te Zeist

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen