Verslag catechesedag verstandelijk gehandicapten

Op zaterdag 26 oktober hield de werkgroep catechese aan verstandelijk gehandicapten, uitgaande van de HGJB, voor de tweede keer een catechesedag in De Brug te Amersfoort.
Deze dag werd geopend door ds. J.W. Goossen, hij las met ons 1 Cor. 12 : 12-27. In dit gedeelte wordt het beeld van het menselijk lichaam gebruikt ter illustratie voor het functioneren van de gemeente. Door één Geest zijn de leden samengevoegd tot één geheel. Elk lid kan ten volle doen waartoe het bestemd is. Zelfs het zwakste lid is niet overbodig. De verhoogde aandacht voor de minder edele delen, brengt Paulus tot de conclusie dat alle delen even belangrijk zijn. God heeft ieder z'n plaats gegeven. Wij hebben samen één lichaam te vormen. God gaf meer eer aan de misdeelde delen van het lichaam. Zo hebben wij ook op elkaar acht te slaan. De verstandelijk gehandicapte heeft ons nodig, maar wij hebben hen ook nodig. Dan gaan we de betrekkelijkheid van het gezonde verstand zien.
Hierna volgde een referaat van dr. A. Schreuder, arts bij de Philadelphia voorzieningen te Nunspeet. Het onderwerp handelde over de omgang met de verstandelijk gehandicapten. Allereerst merkte hij op, dat we de handicap toch vooral niet moeten verwarren met een psychische ziekte. Dit laatste roept medelijden op, terwijl de handicap een wijze van zijn is. Het zijn mensen met mogelijkheden. Aan ons is de taak gegeven om hem of haar tot z'n recht te laten komen. Ook zij zijn een schepsel van God en mogen er zeker zijn. Er is een directe relatie tussen God en Zijn schepsel. Luther zei: 'Ik geloof in God, mijn Schepper'.
Vroeger stond de handicap heel erg centraal. Men ging uit van het defectmodel en wilde verplegen en verzorgen. Terwijl nu gelukkig meer het menszijn centraal staat, waarbij de zorg juist gericht is op het stimuleren, begeleiden en ontwikkelen.
Van het totale aantal verstandelijk gehandicapten is ongeveer 25% behorend tot de groep diep, ernstig en matig, terwijl 75% licht gehandicapt is.
Met deze laatste groep komen we tijdens de catechese eigenlijk het meest in aanraking. In de eerste levensjaren en in de aanvangsgroepen van de basisschool wordt de handicap steeds duidelijker. Onbewust hebben ouders van deze kinderen een toekomstperspectief, dit moet echter telkens bijgesteld worden met alle pijnlijke gevolgen van dien.
Ze kunnen niet abstract denken. Ze lopen voortdurend tegen eigen grenzen aan en hebben dus wel degelijk besef van eigen handicap. Ze vormen daardoor nogal eens een negatief zelfbeeld. Dit laatste kan depressiviteit in de hand werken of het kan een reactief gedrag veroorzaken. De diep verstandelijk gehandicapten hebben meestal een hersenbeschadiging, ze hebben een totale verzorging nodig en meestal is er geen mondelinge of verbale communicatie mogelijk. Als begeleider moet je voortdurend geven. Meestal levert de benadering met muziek veel reactie op. De ernstig verstandelijk gehandicapten roepen het beeld van de peuter op. Een aantal vaardigheden zijn aan te leren, zoals eenvoudige handelingen als kruipen en lopen. In de matig verstandelijk ge­handicapten vinden wij het beeld van de kleuter. Ze kunnen niet concreet logisch denken. Voor ons geld hier een probleem bij het aanspreken. Het is een kleuter in volwassen persoon, die in z'n leven toch een bepaalde woordenschat heeft aangeleerd. Ze willen dan ook niet te kinderlijk aangesproken worden. Hoe ga je hier mee om? Vraag het ze in de meeste gevallen zelf maar. Hierin zijn wij zelf vaak gehandicapt!
Tenslotte nog een impressie van de gestelde vragen en antwoorden.
Hoe kun je inspelen op het bevattingshiveau? Is er een responsniveau te meten?
Laten wij vooral niet bang zijn om onhandig te blijven. Laat de gehandicapte steeds maar zelf aangeven hoe je met hem of haar om moet gaan. Doe het vooral kameraadschappelijk en probeer er midden in te staan. Ons menszijn moet namelijk met hun menszijn ontwikkeld worden. Het materiaal dat gebruikt wordt, moet veelal vertaald worden naar de leeftijd. Daardoor vindt het ingang en aansluiting bij de leefwereld. Hun antenne voor geestelijke dingen is vaak beter ontwikkeld dan de onze. Treffend in de gelijkenis van het zaad is, dat de zorgvuldigheden van het leven het zaad vaak wegpikken. Terwijl het gehoor van de gehandicapte meer open staat.
In het referaat werd gesproken over God is mijn Schepper. Hoe moet ik dat invullen bij de diep gehandicapten?
De mens is een beelddrager Gods, maar je mag er niet van uitgaan dat God niet mee zou lijden. Ik begrijp er de zin niet van, ik ben ook niet bevoegd om daar een oordeel over te geven. Maar wel weet en ervaar ik, dat er in die gebrokenheid veel mensen om die diep gehandicapten heen staan en liefde geven. We lezen dat Jezus weent. De Heilige Geest zucht met onuitsprekelijke zuchtingen naar een nieuwe wereld. Ouders van deze gehandicapten kunnen nogal eens reageren met het feit, dat zij het veel moeilijker hebben met de reacties van mensen op hun kind, dan dat ze dit kind hebben.
Tot slot kwam de vraag: 'Hoe breng je het krijgen van een nieuw hart ter sprake?' De verhouding van mens tot God moet inhoud krijgen. Als je het op een andere manier brengt, kun je immers hetzelfde bedoelen. Louter de kreet je moet een nieuw hart krijgen, kan soms zoveel emoties oproepen. Ze denken daarvoor te concreet en denken dan ook gelijk aan een hartoperatie. Het gaat immers bij deze vraag om een nieuw leven. Als we denken aan de vijf wijze en vijf dwaze meisjes, dan kunnen we het toch ook aangeven als jouw lampje brandt niet! Dhr. G. ten Berge sloot het morgengedeelte af met het volgende gedicht en hij vroeg een zegen over de maaltijd.

Wim
Wim zit al jaren op dezelfde stoel
op woensdagavond van zeven tot aan achten.
Hij is er steeds, maar met welk doel,
wat mag hij van de Bijbelclub verwachten?

De leiding heeft vaak geen ideek,
wat Wim nu meeneemt van de uren.
Begrijpt hij iets en kan hij er wat mee,
of stuit het steeds op niet te overwinnen muren?

Wim zit te strijken in zijn haar,
en mompelt, onverstaanbaar, steeds dezelfde dingen.
Hij schudt alleen je hand, hij lacht bij dat gebaar,
maar verder is hij stil, ook bij het samen zingen.

Maar vraagje hem: 'Wim, zing jij zèlf eens iets'.
Dan gaat hij bij je staan en fluisterend in brokken en verwrongen
zingt hij: 'De Here is mijn Herder', verder niets.
Maar 't is genoeg, het wezenlijke is tot hem doorgedrongen.

Na de maaltijd liet dhr. G.J. van Eek een diaserie zien over de manier waarop het geven van aangepaste catechese kan functioneren binnen onze gemeenten. Wij hebben gemeend, dat we met het maken van deze serie kerkeraden tegemoet kunnen komen, als ze zich willen oriënteren op dit gebied. Ook bestaat de mogelijkheid om er een gedeelte van een gemeente-avond mee te vullen. Het kan ook nuttig zijn om het te gebruiken op een start- of slotavond van de gewone catechese om de catechisanten inzicht te geven en begrip daarvoor te kweken.
Het middaggedeelte werd verzorgd door mevr. A. Blokhuis, werkzaam als orthopedagoge bij de Philadelphia voorzieningen te Nunspeet.
In haar werk maakt ze heel dankbaar gebruik van de muziek.
Allereerst liet zij ons luisteren naar verschillende soorten muziek. Het was de bedoeling om ons te laten ervaren wat muziekje doet! Word je er blij en vrolijk van? Lokt het bepaalde bewegingen uit? Je ervaart, dat je soms al beweegt, voordat je denkt het te gaan doen. De reclame maakt dankbaar gebruik van de muziek. Je gaat bepaalde geluiden koppelen aan een reclameboodschap. De muziek vindt bij de verstandelijk gehandicapte een ruime invalshoek. Ze zijn daarin vaak begaafd omdat dit deel van de hersenen niet beschadigd hoeft te zijn. Je kunt daarom veel met de muziek bereiken. Een gitaar is daarbij een prachtig hulpmiddel. Als je de catechisanten wilt laten begeleiden, zorg er dan voor dat ze geen twee dingen tegelijk hoeven doen, of zingen of begeleiden.
Mevrouw Blokhuis gaf ons enkele praktische tips voor het maken van een eigen liedbundel. Je moet rekening houden met lezers. Druk één lied per pagina af en zoek bij het lied een passende illustratie zodat de niet-lezers het lied daaraan kunnen herkennen. Zij hebben dan ook het gevoel volledig betrokken te zijn bij het gebeuren.
Het duidelijkst is: één pagina tekst en de tekening op depagina ernaast!
Maak bijvoorbeeld ook eens een eigen lied op een eenvoudige bekende tekst. Zoek liederen, die aansluiten bij de belevingswereld. Die wereld richt zich dan ook op heel concreet niveau zoals slapen en eten.
Tenslotte wees ze ons op het feit, dat er binnenkort bij de stichting Philadelphia een cassettebandje verschijnt met dergelijke liederen.
De dag werd besloten met dankgebed. Dankbaar mogen we terugzien op een dag waar mogelijkheden waren voor ontmoeting en bezinning. Maar niet in het minst was het een wederzijdse bemoediging voor allen die bij dit werk betrokken zijn of zich heel nauw betrokken voelen.
Het ligt in het voornemen om D.V. volgend jaar op de laatste zaterdag van oktober opnieuw een catechesedag te organiseren.

Namens de werkgroep A.A. Abma

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen