Torenspitsen-gemeenteflitsen

VEENENDAAL
De tijd ligt ver achter ons dat Veenendaal werd genoemd het Giethoorn van het Zuiden. Oude vergeelde foto's leggen daar getuigenis van af Veenendaal, doorsneden met vaarten en griften, met op de wal en langs de zandwegen het frisse groen met veel bomen. Men sprak over de hoge kant en de lage kant. Een pittoresk geheel.
Nu een plaats van 50.000 inwoners, gelegen aan de drukke snelweg Utrecht-Arnhem. Eertijds gaven de rode neonletters van de Scheepjeswolfabrieken al uit de verte aan, datje weer thuis was. Nu wordt Veenendaal gemarkeerd door een hoge reclamezuil met digitale tijds- en temperatuursaanduiding.
Historische huizen en gebouwen telt Veenendaal weinig. Daarom wordt de witte kerk op de Markt met zorg gekoesterd, prachtig gelegen op een kleine hoogte. In het jaar 1986 deed ons gemeentelid Henk Diepeveen — een Veenendaler van huis uit — een boekje het licht zien over de Oude of St. Salvatorkerk, vanaf de tijd toen de Veensen nog twee uren moesten gaan naar de Cunerakerk in Rhenen, via de vier pastoors die in eigen kerk van 1566 de mis bediend hebben tot en met de lijst van predikanten die de gemeente hebben gediend tot op heden. Daartussen ligt een rijke geschiedenis. Onder andere de watersnood van 1855. Het woeste water stroomde toen het dal binnen. Arbeidershuisjes en lage boerderijen kwamen onder water te staan. De Stichtse bevolking vluchtte naar de Oude Kerk aan de markt. Hier vonden 450 vluchtelingen een schuilplaats. Het beeld dringt zich op van de ark. Zo heeft de kerk dat ook te zijn, een plaats van geborgenheid waar het evangelie van God in Christus wordt verkondigd: een schuilplaats tegen de vloed, een toevlucht en een hoog vertrek.
Het kerkzegel heeft een rijke symboliek. Als teken van het geloof is een kruis opgenomen, met ernaast de alpha en de omega. Achter het kruis neemt men de zon waar (Zonne der gerechtigheid). Als kenmerkend voor het leven in Veenendaal werd de industrie genomen en deze in het silhouet van fabrieken achter het kruis afgebeeld. Het onder- en bijschrift zijn in het Latijn gesteld. Het onderschrift luidt: in cruce christi principium omnis vitae (in het kruis van Christus is het begin van het gehele leven). Terwijl de rand van het zegel de woorden: 'sigillum ecclesiae veenendalensis (zegel van de kerk) zijn aangebracht. Verder ziet u daar de vis als oud christelijk symbool, omdat de eerste letters van de woorden: Jesos Christos Theos Huios Soter (Jezus Christus Gods Zoon Redder) samen het woord Ichthus (vis) vormen. Verder is het christelijk monogram bestaande uit de letters X en P (dat zijn onze letters Ch en R) beginletters van Christus, opgenomen.
In 1962 onderging de Oude Kerk een gedaantewisseling. Zeer ingrijpend werd zowel het interieur als het exterieur van de kerk veranderd. Alle oude kerkbanken werden vervangen door moderne. Teleurstellend was dat onder de houten vloeren, waar de kerkbanken op stonden, geen grafzerken tevoorschijn kwamen. Alleen de preekstoel herinnert ons nog aan het interieur van weleer.
De laatste zondag voordat het oude vertrouwde interieur werd uitgebroken, zong de gemeente zichtbaar ontroerd:
'Zijn Naam moet eeuwig eer ontvangen;
Men love' Hem vroeg en spa,
De wereld hoor' en volg mijn zangen,
Met Amen, Amen na.'
Dat kunnen we ook wel verstaan, want er lagen zoveel herinneringen aan de voorgeslachten, die op dezelfde vaste plaatsen onder hetzelfde Woord van God hadden gezeten. Niet enkel als gebouw maar in de eerste plaats als Godshuis neemt de kerk een voorname plaats in in de levens van vele Veenendalers. Ze zijn hier ten doop gehouden, hebben belijdenis gedaan aan deze plaats en hebben op hun beurt hier weer hun kinderen laten dopen. Zondags gaan in dit bedehuis de Veense geslachten op ter kerke, de ouderen soms langzaam vanwege de glooiing van het plaveisel. Door de week is de markt een centrum van bedrijvig Veenendaal, op de marktdag staan de kramen geleund tegen de witte muren van de kerk. Des zondags is de marktkerk de plaats waar al eeuwenlang de hemelse koopman Zijn Woord doet uitgaan: 'Ik raad u dat gij van Mij koopt goud, beproefd komende uit het vuur, opdat gij mqogt rijk worden.' Onze jeugdwerkleider, evangelist Nico Grijzenhout, schrijft in het blad 'Tijding' over onze hervormde gemeente:
'Let eens op de volgende gegevens:
7 wijken met 7 predikanten met 7 kerkeraden met prachtige gebouwen. Wijkgemeente 8 is in wording (aan de stichting van de 8e predikantsplaats wordt met voortvarendheid gewerkt (A.T.)
— liefst 18.000 geregistreerden
— maandelijks vele dopelingen
— rond Pinksteren hele groepen nieuwe belijdende leden
— 40 kinder- en jeugdclubs met een recordaantal van 700 bezoek(st)ers
— 8 zondagschoolafdelingen met 500 kinderen
— ruim 150 medewerksters bij de Hervormde Vrouwendienst
— de diakonie is wijdvertakt
— de kerkvoogdij klaagt niet.
Ja, een bolwerk is zij, onze hervormde gemeente; een bolwerk van de gereformeerde gezindte. Er is voldoende materieel en een enorm potentieel aan vrijwilligers. Maar een veilige Veense vesting? Neen, zo is het niet!
Onze gemeente telt ook 10.000 (!) randkerkelijken. De ontkerstening heeft vele fronten, tot in de bolwerken toe! Ook in Veenendaal: het moderne, van God afgekeerde leven. Ook in deze plaats: de uitholling van binnenuit. Juist hier onvoldoende zicht op de enkeling, met alle vervreemding van dien. Geruisloos verdwijnen ze van de catechisaties uit de kerkdiensten, tientallen jongeren en ouderen. Alles mag dan groot zijn in onze gemeente, het grootst is de randkerkelijkheid.'
Een eerlijke kenschets van onze gemeente. Inderdaad, secularisatie en ook polarisatie gaan onze gemeente niet voorbij. Maar belijdend, pleitend klinkt het psalmgezang uit onze bedehuizen: 'God zal Zijn waarheid nimmer krenken, maar eeuwig Zijn Verbond gedenken'.
De grote werken Gods worden ook in ons midden gezien, soms ongedacht en onverwacht.
In het wapen van Veenendaal staat een schip. Een schip oriënteert zich aan het vuurtorenlicht op de kust als op een vast punt. De apostel Petrus schrijft: 'Wij hebben het profetische Woord dat zeer vast is; en gij doet wel dat gij daarop acht hebt, als op een licht schijnende in een duistere plaats totdat de dag aanlichte, en de morgenster opga in uw harten.'
Daartoe moge ook in de toekomst met opengeslagen Woord op onze kansels dienstbaar zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen