Synodaal beraad over apostolaat

In de novembervergadering van de Generale Synode van de Ned. Herv. Kerk lag ter tafel de beleidsnota van de Raad voor de zaken van Overheid en Samenleving (ROS). Het is een vrij omvangrijk stuk, waarin niet alleen het praktische werk wordt omschreven, maar ook een bijdrage wordt geleverd aan de discussie over apostolaat en kerstening. Dit laatste in nauwe aansluiting bij het 'strategisch beleidsplan' dat in de Ned. Herv. Kerk geldt voor de periode 1991-1994, Kerstening als kerkewerk. Algemeen bestond in de synode waardering voor het gedegen karakter van deze nota en voor de nauwe aansluiting bij de door de synode aanvaarde beleidsstukken. In deze impressie geef ik enkele fragmenten weer uit de goede, inhoudelijke discussie, die vrijdagmorgen 22 november gevoerd werd.

De ROS en de breedte der kerk
Ds. A. Terlouw (Hardegarijp) opende de bespreking namens de Commissie van Rapport. Deze commissie had geen fundamentele kritiek op de nota. Wel werd gewezen op het gevaar van 'verkokering'. Nog te vaak zijn in de kerk verschillende organen van bijstand of commissies met dezelfde vragen bezig, zonder dat er van dwarsverbindingen, laat staan van een gezamenlijke aanpak sprake is. Vanuit deze constatering werd een krachtig pleidooi gevoerd voor een gezamenlijke nota van ROS, Hervormd Evangelisatorisch Beraad en Kerk en Wereld. Zo'n gezamenlijke nota is inderdaad binnen afzienbare tijd tegemoet te zien. Ik hoop dat de IZB bij het opstellen hiervan mede betrokken zal worden!
Ds. P.M. Breugem (Barneveld) vroeg zich af, of de nota geen fundamentele vergissing maakt, wanneer daarin gesteld wordt, dat het kernprobleem niet is, dat de kerk, maar dat de wereld wordt bedreigd. Dat doet wat mal aan voor een slinkende kerk. Het is immers de vraag of een afgeslankte en verzwakte kerk niet ook steeds meer moeite zal hebben met de vervulling van haar roeping in de wereld.
Kritisch vroeg hij zich af, of het 'Getuigenis' van een aantal jaren terug wel iets heeft uitgewerkt in de kringen van hen, die zich toeleggen op het apostolaat. Maakt de ROS werkelijk het gestelde op blz. 22 van de nota waar, namelijk de kerk in de breedte te willen dienen? Vormt de ROS niet teveel een avant-garde, een kopgroep die vèr voor de kerkelijke karavaan uit is? Denkt de ROS zo ongeveer de enige partijganger van de armen en ontrechten in Nederland te zijn?

Verticaal terugkoppelen
De door mij gemaakte opmerkingen lagen voor een deel in dezelfde lijn. Ik zou graag hebben gezien, dat het geluid, dat we aantreffen in het geschrift 'Kerk zijn in een tijd van Godsverduistering' in deze nota duidelij­ker had doorgeklonken. In genoemd geschrift is een visie verwoord, die populair is samen te vatten met een uitdruklang van prof. dr. H. Berkhof: 'verticaal terugkoppelen om horizontaal vooruit te komen'.
Tegenover de secularisatie, gezien als troonsbestijging van de autonome mens, die meent God niet nodig te hebben, wordt dan als therapie voorgesteld: verdieping van het geloofsleven, sterkere gerichtheid op God, aandachtige studie van de Bijbel, versterking van de onderlinge gemeenschap èn versterking van de publieke aanwezigheid van geloof en kerk in de seculiere cultuur.
In deze duiding van secularisatie en in deze reactie op die ontkerstening ziet de ROS kennelijk weinig heil.
Telkens weer waarschuwt de beleidsnota voor 'een verlangen naar herstel van vroegere situaties', voor 'het op zoek gaan naar het herstel van verbindingen tussen geloof en leven van vroeger'.
Wanneer hiermee wordt bedoeld, dat er geen plaats is voor een romantiserend heimwee naar vroeger, een kritiekloze verheerlijking van oude tijden, dan van harte akkoord!
Gods Geest werkt vernieuwend door en schept steeds nieuwe gestalten van kerstening. Maar die nieuwe gestalten vertonen juist als kerstening een mate van continuïteit met vroegere gestalten van de Geest. Zo was er in het verleden veel goeds, dat thans helaas verloren is gegaan.

Wat bedoelen we met kerstening?
De synode heeft gekozen voor 'kerstening als kerkewerk' in de komende jaren. De ROS sluit zich daarbij aan. We moeten echter intussen wel oppassen, dat zo'n begrip als 'kerstening' niet 'the death of thousand qualifications' sterft. Dat wil zeggen, dat het net zo lang wordt geïnterpreteerd en genuanceerd, tot het nietszeggend is geworden. Prof. dr. A.A. van Ruler, één van de theologische vaders van de huidige Kerkorde, bedoelde met 'kerstening' wel degelijk een samenhang van geloof en leven, een door het christendom gestempelde morele consensus (overeenstemming over goed en kwaad) in de samenleving. De ROS acht het echter een achterhaalde zaak om nog daarop aan te willen werken.
Bij Van Ruler zien we ook een omvattende en evenwichtige benadering (comprehensive approach), die in veel hedendaags apostolair bezig zijn node gemist wordt. In de missio Dei, de zending van Gods wege, gaat het èn om de bekering van de enkeling tot Christus èn om de planting van de kerk in alle culturen èn om de theocratische oprichting van tekenen van het rijk Gods in de staat en in de politieke vormgeving van het leven. Dat laatste is de kerstening, maar dan nooit los gezien van het persoonlijke en het kerkelijke. Vergelijk hiermee de magistrale uitleg van de bede 'Uw koninkrijk kome' in Zondag 48 van de Heidelberger. Ook daar zien we de inzet bij het persoonlijke, de voortgang in het kerkelijke en het uitzicht op het universele. Wanneer deze verbanden worden vastgehouden, wordt meteen ook aan het door ds. Breugem geuite bezwaar tegemoetgekomen. Dan wordt de kerk niet alleen gezien als een heenwijzing naar het koninkrijk, maar ook als het mysterie van nu reeds geschonken heil. Met andere woorden: de kerk is er niet alleen voor de wereld, maar zij is er ook en zelfs allereerst als bruid voor haar Bruidegom. Van Ruler zei: de kerk is een aparte tent op de kermis van het leven. Daarmee is op speelse wijze iets aangegeven van het spanningsveld 'in de wereld, maar niet van de wereld'.

Amendement
Een door mij ingediend amendement, mede ondertekend door ds. C.L. de Rooij (Terneuzen) en mevr. J.M. Bouma-Heetland (De Bilt), werd met 18 stemmen voor verworpen. Het amendement luidde 'dat het wenselijk is, méér dan thans is geschied, aansluiting te zoeken bij de visie op secularisatie en op de opdracht van de kerk, zoals deze in de nota Kerk zijn in een tijd van Godsverduistering is gegeven'.
In het uiteindelijk unaniem genomen synodebesluit wordt de nota van de ROS aanvaard met daarbij onder andere deze overweging: 'dat het van belang is, eraan vast te houden, dat de benaderingen van het verschijnsel "secularisatie", zoals in de nota onderscheiden, elkaar niet uitsluiten, maar integendeel aanvullen'. Voor de goede verstaander is het duidelijk, dat hiermee is aangegeven, dat de ROS de lijn van 'Kerk zijn in een tijd van Godsversduistering' nietuit het oog mag verliezen. Graag had ik echter gezien, dat dit door de synode met groter nadruk zou zijn gesteld.
In elk geval is er op zinvolle wijze gesproken over apostolaat. Accenten werden duidelijk verschillend gelegd, posities bleven onderscheiden, maar het was geen dialoog tussen doven. Het werk van de ROS verdient onze voortdurende aandacht en positief-kritische benadering.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen