Vrede op aarde

In Hongarije is er een heel oude gewoonte. Tegen het kerstfeest maken kinderen in dorpen een kleine maquette van een stal. Ze plaatsen daarin kleine figuurtjes van dieren: een koe, een ezel en een schaap. In de kribbe zetten ze een poppetje, dat is het kindeke Jezus. De kinderen zelf kleden zich aan als Jozef en Maria, als engelen, herders en wijzen uit het Oosten, en dan gaan ze 'Bethlehem spelen'. Van huis tot huis gaande voeren ze de kerstgeschiedenis op, deels met de woorden van de Bijbel, deels met toevoegingen van populaire scènes, gedichtjes. In het middelpunt staat het zingen van het kerstlied: 'Ere zij God in de hoge, en vrede op de aarde!' Bijbelse vroomheid en folklore gaan hierin samen op.

Kerstfeest is het belangrijkste feest van de Hongaarse christenen. Weliswaar verstaat niet iedereen wat het betekent dat Gods Zoon, onze Zaligmaker in menselijk lichaam ter wereld kwam. Toch zijn de kerken op deze dag vol. En iedereen, zelfs de rand- en buitenkerkelijke mensen voelen iets van de grote goddelijke liefde, waarvan het kerstfeest spreekt. Dit wordt tot uitdrukking gebracht door het geven van geschenken. Vooral de kinderen krijgen kerstgeschenken, en zowel degene, die het geschenk krijgt, als die het geeft is blij. Een blijde 'vrome' stemming is aanwezig – zij het soms in een geseculariseerde vorm. En het feest zelf heet: het feest van de liefde.

Ideologie
Juist dit betekende een zorg voor de regerende ideologie van de afgelopen veertig jaren. Men probeerde het feest 'om te dopen'. Het werd 'Opa-Winter-feest' genoemd. Dat mislukte, want zo heette de Sinterklaasdag ook al. Daarna kreeg het de naam: denneboom-feest, want bijna in ieder huis is een 'kerstboom' te vinden, versierd met sieraden en kaarsen. Maar ook dat lukte niet. Kerstfeest bleef kerstfeest, het feest der liefde. Eindelijk moest de ideologie het accepteren. Er staat toch in het kerstlied: vrede op aarde! En de zaak van de vrede was in de Oosteuropese landen zeer belangrijk. Op verschillende conferenties werd voortdurend de kwestie van vrede en sociale rechtvaardigheid behandeld. De leus was: strijd voor de vrede! Strijd tegen de vijanden van de vrede en het socialisme. Men was ijverig bezig met het zoeken en vinden van zulke vijanden. Er waren vele slachtoffers van dit zoeken. Het toppunt was wel het neerslaan van de opstand van 1956 met alle gevolgen vandien. En ondertussen werd hardnekkig herhaald: vrede, vrede – terwijl er geen vrede was (Jer. 8 : 11).

Geduld
De kerk en haar werk werden geduld, op grond van een overeenkomst tussen staat en kerk, met de gedachte 'een vrije kerk in een vrije staat'. In feite betekende dit, dat de kerk een heel beperkt werkterrein toegewezen kreeg: niets mocht worden gedaan buiten het kerkgebouw of de gemeentezaal. Alleen de predikant mocht gemeentewerk doen; en te intensief werken (b.v. onder de jeugd) was ook niet gewenst.
Het regiem was er overigens van overtuigd, dat in het tijdperk van 'de nieuwe verlichting' het geloof en daarmee ook de kerk vanzelf zou ophouden, in een tijdsbestek van 30-40 jaren. De secularisatie, die hier later begon dan b.v. in Nederland, nam werkelijk snel toe. Hieraan heeft de atheïstische staat met zijn 'administratieve middelen' heel wat geholpen. Zonder christelijke scholen, zonder godsdienstonderwijs op de middelbare scholen groeide een generatie op, die met de kerk niet veel contact had.
De kerk stierf intussen toch niet uit. Maar het atheïstische systeem stortte wel op spectaculaire wijze ineen. In Hongarije verliep de grote omwenteling zonder geweld, zonder bloedige demonstraties. In het nieuwe, vrij gekozen parlement zit geen enkele vertegenwoordiger meer van de communistische partij, zo weinig stemmen hebben ze gekregen.

Vrij en arm
Is er vrede op aarde? Ja, ten minste bij ons, sinds de 'tijdelijk' (45 jaar lang) hier gestationneerde Russische troepen ons land hebben verlaten. Er is weer vrijheid. Vrede en vrijheid, hoewel we intussen arm zijn geworden. Hongaren maken in moeilijke toestanden graag grapjes, galgenhumor. We gebruiken twee gelijkenissen: 'zo vrij als een vogel', en: 'zo arm als een kerkmuis', die nl. geen kruimel onder de banken vindt. Het nieuwste Hongaarse spreekwoord luidt zó: 'wij zijn zo vrij als een kerkmuis'.

We mogen veel doen en hebben ook veel te doen, ook in het kerkelijk leven. We krijgen scholen, ziekenhuizen, studentenhuizen enz. terug. We mogen vrij godsdienstonderwijs en jeugdwerk doen en vele vormen van inwendige zending beginnen. Daarbij hebben we veel nieuwe medewerkers nodig. Daarom hebben we dus nieuwe cursussen geopend voor de opleiding van katecheten of ten behoeve van degenen, die in het diaconale- of gemeentewerk dienst willen doen. Voor dit alles hebben we nu vrijheid. We zijn vrij en arm.

En hier wil ik weer wijzen op de kribbe, waarin het kindeke Jezus lag. Wie was zo arm als Hij? Toch ging Hij met Zijn armoede de wereld winnen. Als mens leefde Hij arm en eenvoudig, maar als het nodig was. kon Hij met weinig spijze vier- of vijfduizend mensen verzadigen. Maar hoe? Dat was Zijn geheim, maar toch werkelijkheid.

Hoop
We hebben naast het geloof nog een groot geschenk van God gekregen: de hoop. Al zien we rondom ons moeilijkheden, toch mogen we hopen, en hoop betekent: toekomst. Want wij kennen de genade van de Heere Jezus, die arm is geworden, terwijl Hij rijk was, opdat wij door Zijn armoede rijk zouden worden (2 Cor. 8 : 9). Hij, Die onze Verlosser is. kan oplossingen geven ook in moeilijke situaties.

Verwanten
Daarbij gebruikt Hij, onze God en Vader ook menselijke middelen. Dat weten wij Hongaren, die zonder volks- en taalverwanten midden in Europa leven, zeker wel. Maar we hebben verwanten in het geloof, en allereerst in Nederland. Uw land en volk heeft door de eeuwen zo veel voor ons volk en onze protestantse kerken gedaan. Ik zou in dit verband de tijd van zware vervolgingen in de contrareformatie willen noemen of de grootse kinderactie na de eerste wereldoorlog.
Ook in deze tijd wordt heel veel hulp geboden voor diaconaal werk, voor het restaureren van kerkgebouwen, voor het inrichten en onderhouden van scholen, die teruggegeven zijn, en nog voor veel andere doeleinden. En dan – net als bij de kerstgeschenken – ervaart iedereen iets van de goddelijke liefde: zowel diegenen, die de steun ontvangen als diegenen, die deze geven. Geloof en liefde reiken over de grenzen heen, tot lof en eren God.

Vrede?
Maar de vrede? Die vraag is nog onbeantwoord. Ja, het is nog steeds een zaak van hoop. De apocalyptische beelden van de Golfoorlog zijn voorbij. Maar niet minder treurig is de burgeroorlog bij onze zuiderburen. Als ik deze regels schrijf, is het droevige beeld van uitgebrande huizen, verwoeste dorpen en steden te zien, en opnieuw komen bij ons tienduizenden vluchtelingen aan. Het schijnt, dat in vele plaatsen de eerste helft van het kerstlied werd vergeten: Ere zij God in de hoge! Het verlangen naar macht en winst ten koste van anderen veroorzaakt altijd ellende. Wat wij kunnen doen, is hopen en bidden. Het lied van de engelen mogen we als voorbede opheffen: Ere zij God in de hoge, en vrede op aarde, in mensen een welbehagen!

Onderschrift foto:
De wijzen uit het Oosten van Meester Francke, Nationaal Museum, Helsinki.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen