Boekbespreking

'De wereld van de Renaissance', 362 blz., Agon, Amsterdam, 1991.
De periode van de Middeleeuwen was die van de anonieme mens. De erop volgende Renaissance was de tijd van het individu. Ja, van de herontdekte en 'wedergeboren' mens, zoals de omslag van het boek zegt. Maar dit was geen wedergeboorte in religieuze zin. Juist in tegendeel, mag je zeggen.
In de veertiende eeuw begon, in zwart/wit-termen gezegd, na een fase van ingetogenheid van het grote proces van zelfontplooiing van de mens. Allerlei nieuwe mensentypes maakten hun opwacht: de huursoldaat, de hoveling, de filosoof, de magiër en de wereldreiziger. En als het niet om een geheel van verschijnselen ging, zoals bij de vorst of de kardinaal, dan gaven deze mensen toch een geheel andere inhoud aan hun bestaan.
Was bijvoorbeeld de laatste in de Middeleeuwen nog een eerbiedwaardig geestelijk leider, in de Renaissance-tijd hield deze kerkvorst zich allereerst en vooral bezig met het verwerven van zoveel mogelijk macht en rijkdom. Dit zowel voor zichzelf als voor zijn familie en onwettige nakomelingen. Want al was hij dan niet getrouwd, kinderen had de kardinaal meestal wel. Zeker in Italië, de bakermat van de Renaissance, ging dit op. Zelfs de pausen, met name die uit de geslachten Borgia, Medici en Farnese, hadden meerdere onwettige nakomelingen. Soms had de 'opvolger van Petrus' als enige zorg hoe zijn kroost op een goede plek te plaatsen. Het macchiavellisme vierde hoogtij. Niet voor niets dat 'Il Principe' (de vorst) toen is geschreven. Uiteindelijk gingen de bandeloosheid en het cynisme tegenover de eigen principes zo ver, dat er een tegenbeweging ontstond. Enerzijds kwam daar de Reformatie uit voort, anderzijds, binnen de Roomskatholieke kerk, de Contra-Reformatie. Maar toen was de Renaissance al weer over haar hoogtepunt heen. Weliswaar was de verwereldlijking het meest duidelijk te zien bij de geestelijke leiders, maar ook elders maakte de mens zich steeds losser van de Middeleeuwse religiositeit; in de handel, de kunsten en de wetenschap.
De Renaissance begon in Italië. Dat zal de lezer weten ook, zo lijkt het. In 'De wereld van de Renaissance' ligt wel erg veel nadruk op het Italiaanse aspect van deze historische periode. Hierin komt dan ook duidelijk naar voren dat het boek – net als de andere boeken in de serie 'De wereld van...' van oorsprong een Italiaanse uitgave is, samengesteld dooreen Italiaans historicus. Het was met zo veel historisch mate­ riaal om zich heen blijkbaar wel erg verleidelijk dicht bij huis te blijven. Toch strekte de invloed van de Renaissance verder.
Toch is het boek als geheel zeer de moeite waard en rijk aan informatie. Helaas ontbreekt, net als in 'De wereld van de Middeleeuwen', ook hier het grote kader waarin de diverse beschreven mensentypen geplaatst moeten worden. Dat is beslist een manco dat kleeft aan de speciale opzet van het boek, nl. om een periode te beschrijven aan de hand van een aantal hoofdfiguren. Voor iemand die niet over een bepaalde dosis voorkennis beschikt, wordt het dan moeilijk alle informatie in de juiste context te plaatsen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen