Boekbespreking

'De wereld van de Middeleeuwen', 400 blz., uitgave van Agon, Amsterdam, 1991.
Wie de titel 'De wereld van de Middeleeuwen' leest, krijgt daarbij welhaast onwillekeurig een beeld voor ogen van een goed verzorgd en gedegen handboek over deze periode. Daarin verwacht je op zijn minst een beschrijving van het Frankische rijk, de opmars van het Mohammedanisme in Europa en de strijd daar tegen – met name tijdens de Spaanse 'Reconquista' en de Kruistochten, de Investituurstrijd tussen de paus van Rome en de (Duitse) keizers van het Heilige Roomse rijk. Maar eigenlijk niets van dit alles komt aan de orde in 'De wereld van de Middeleeuwen'. Hooguit zijdelings worden deze onderwerpen genoemd.
Hiermee is niet gezegd dat het boek niet de moeite waard is (al was het alleen maar om de verzorgde uitvoering). Alleen voor lezers die nog niet zo thuis zijn op het terrein van de Middeleeuwen biedt het te weinig houvast. Het is raadzaam eerst een goed handboek gelezen te hebben voor aan dit boek te beginnen.
Dit ondanks dat de diverse artikelen over het leven van de monniken, krijgslieden en ridders, over het bestaan van boeren, stedelingen of vrouwen in deze periode zijn stuk voor stuk geschreven door mediavisten van internationale faam en over het algemeen de moeite van het lezen zeker waard zijn (onder de auteurs bevinden zich mensen als Jacques Le Goff en Bronislaw Geremek – de laatste nu ook actief in de Poolse politiek). De artikelen bieden een boeiend inzicht in het leven van de genoemde mensen als individu of als groep. Bijvoorbeeld in de beschrijving van de sterke invloed van het kloosterwezen in de tiende, elfde eeuw, de positie van de heiligen, de geleidelijke emancipatie van de koopman van dubieuze woekeraar tot gerespecteerd en ondernemend burger of de wel erg benarde en onmondige positie van de vrouw.
Maar nergens worden al die verschillende mensen in een plaatje bij elkaar gezet. En juist dat samenspel van die mensen toen maakte de Middeleeuwen tot de Middeleeuwen. Ook wordt niet uit de doeken gedaan wat de grote politieke kwesties waren in de Middeleeuwen. Zo wordt, gelijk al gezegd, bijvoorbeeld voorbij gegaan aan de machtsstrijd tussen enerzijds de paus en anderzijds de Duitse keizer en de Franse koning. En ook wordt het politieke kaartje in de achtereenvolgende eeuwen niet ingekleurd. De lezer zal vergeefs zoeken naar vragen als: wanneer regeerde Karel de Grote, hoe groot was zijn rijk en wat voor stempel drukte zijn persoon op die tijd of, wat was de invloed van een figuur als keizer Frederik II? Trouwens, die eerste vraag komt zonder meer niet aan de orde in dit boek. De titel suggereert dat de hele periode van de Middeleeuwen on­ derwerp van deze studie is, maar dat blijkt anders uit te pakken. Onder de Middeleeuwen wordt hier de periode van de 11 e tot de 15e eeuw verstaan.
Overigens biedt het boek – onbedoeld waarschijnlijk – soms ook een even indringende kijk op het maatschappijbeeld van onze tijd als dat van die tijd nu vele eeuwen geleden. Dit blijkt met name uit de grote aandacht die diverse auteurs besteden aan het seksuele aspect van het leven toen. En natuurlijk blijkt het ook uit de vaak wel erg wereldse beschrijving van religie en geloofsbeleving in die 'christelijke Middeleeuwen', zoals de omslag zegt. Dit laatste overigens niet bij alle auteurs. Zo gunt de historica Mariateresa Brocchieri in haar artikel over 'de intellectueel' de lezer een interessante blik op het leven en de ideeën van Willem van Ockham, John Wycliff en Johannes Hus, mensen die met hun pogingen tot hervorming in de Roomse kerk in sommige opzichten de voorlopers waren van Maarten Luther.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen