Boekbespreking

Dr. A. Noordegraaf, Oriëntatie in het diakonaat. Uitgave Boekencentrum Zoetermeer, 232 pag., ƒ 32,50.
Oriëntatie in het diakonaat is het tweede deel in de serie Theologie in reformatorisch perspectiefonder redactie van: ds. C. den Boer, drs. I.A. Kole, dr. A. Noordegraaf en dr. W.H. Velema. Dr. Noordegraaf, docent praktische theologie vanwege de Nederlandse Hervormde Kerk aan de theologische faculteit te Utrecht, beoogt met deze oriëntatie in het diakonaat een aantal aspecten van het diakonaat van de christelijke gemeente in kaart te brengen. Naast bijbels-theologische en historische lijnen komen ter sprake het ambt van diaken, diakonaat en gemeente, de diaken in de eredienst, de relatie tot overheid en samenleving, de vragen rondom eigendom, geldwerving en -besteding, alsmede verschillende aspecten van het werelddiakonaat. Er is in dit boek gewerkt met grote letters en kleine letters. De passages in de kleine letter bevatten citaten, literatuurverwijzingen en soms ook een gedetailleerde uitwerking van het in de grote letter gestelde. De bedoeling is dat het boek zowel als leerboek gebruikt kan worden voor cursussen en theologische opleiding, alsook voor persoonlijke studie. Het wil informatie bieden aan ieder die op het terrein van het diakonaat werkzaam is of in diakonale vragen geïnteresseerd is.

Noordegraaf heeft een vaardige pen en is een boeiend schrijver. Hij heeft inmiddels al heel wat titels op zijn naam staan. Oriëntatie in het diakonaat kenmerkt zich door bijbelse eenvoud en grote kennis van zaken. Ik bemerk bij het lezen van dit boek, dat veel voorstudie en onderzoek is verricht. Opvallend bij het lezen is ook, dat het diakonaat en de diakonale vragen de schrijver na aan het hart liggen. Bij sommige hoofdstukken laat de schrijver duidelijk zijn visie doorklinken. Bijv. wanneer hij schrijft over het onderwerp diakonaat en geld (hoofdstuk 4.5.) en het onderwerp missionair getuigenis en dienst (hoofdstuk 6.3.) Het boek laat zich gemakkelijk lezen en heeft mij tot de laatste bladzijde geboeid. Nieuwe diakonale aspekten en visies las ik met name in de laatste twee hoofdstukken.
Enkele opmerkelijke stellingen, die mij hebben aangesproken, ik zeer leerzaam heb gevonden en ook om verdere doordenking vragen, wil ik graag doorgeven: 'Diakonaat is een wezensuiting van de christelijke gemeente' (blz. 14). 'Diakonaat staat onder verantwoordelijkheid van de kerkeraad' (blz. 113). 'De inzameling der gaven in de samenkomst van de gemeente draagt het karakter van een dankoffer. Daarom dient deze inzameling niet weggedrukt te worden als een handeling 'onder het zingen', maar een eigen plek te krijgen in de kerkdienst' (blz. 137). 'Diakonieën kunnen de vraag niet ontwijken of men mag beleggen bij banken of bedrijven, die betrokken zijn bij zaken die ethisch verwerpelijk zijn. Het is gevaarlijk wanneer dan het hoogste rendement de doorslag geeft' (blz. 154). Is overigens uit deze zin op te maken, dat de schrijver een voorstander is van het zgn. 'zuiver bankieren'? (een aktiepunt van de interkerkelijke Aktie voor Latijns-Amerika 'Solidaridad'). 'Vragen rondom de sociale vernieuwing van de samenleving zijn ook vragen aan de levensstijl van de gemeente van Christus' (blz. 193). 'Werelddiakonaat kan en mag niet opgaan in bevordering van economische groei, emancipatie van bevolkingsgroepen, bevrijding uit achterstandsituades enz.' (blz. 215). Noordegraaf maakt hier een interessant onderscheid tussen de taken van gemeenteleden en die van de ambtelijke organen. Hij schrijft: 'We dienen te onderscheiden tussen de roeping van de kerk via haar ambtelijke organen in getuigenis en dienst en de taak van de gemeenteleden in het sociale en politieke leven. Verkerkelijking van politieke acties gaat de taak van de kerk te boven en degradeert de kerk tot een actiegroep in de samenleving' (blz. 215). De eigenlijke diakonale taak voor diakenen is volgens Noordegraaf de zorg voor mensen in knelsituaties. Diakenen zijn geen wereldverbeteraars en behoeven zich niet met het hele terrein van de sociale ethiek bezig te houden (blz. 217).
Dit in tegenstelling tot hetgeen Zunneberg en Tieman hebben betoogd in hun boek 'Bevrijd tot verbondenheid'. Er zou nog veel meer te schrijven en te bespreken zijn over dit boek. Maar dat zou in het kader van deze bespreking te veel zijn.

Rest mij nog — in alle bescheidenheid — als oud-leerling enkele vragen te stellen aan de auteur.
In hoofdstuk 3 geeft de schrijver een prima historisch overzicht. Een uitwerking naar deze tijd heb ik een beetje gemist. 'Wat kan het diakonaat vandaag leren van het diakonaat van vroeger?'
In dit hoofdstuk komt ook de diakonia van de vrouw ter sprake (blz. 65/66). Waarom juist hier en niet bijv. in hoofdstuk 4? Mogelijk had de plaats en de taak van de vrouw binnen de christelijke gemeente vandaag meer uitgewerkt kunnen worden. Voor het diakonaat blijft het moeilijk om het Oudtestamentische begrip 'gerechtigheid' op een juiste wijze over te brengen/te vertalen naar deze tijd. Het is me na lezing van dit boek nog niet geheel duidelijk geworden.
Er blijft een spanningsveld. Zeker ook wanneer het gaat om de politieke aspecten van het diakonaat. Ik ben het van harte eens met de schrijver, dat er binnen de christelijke gemeente een mentaliteitsverandering nodig is om m.b.t. de diakonale roeping geloofwaardig te zijn als kerk naar de wereld. Mogelijk had de vraag 'hoe dan en wat dan aan verandering?' meer uitgewerkt kunnen worden. Het blijft nu wat te theologisch en minder praktisch uitgewerkt.
Tenslotte. Hartelijk dank aan de schrijver voor dit goed uitgevoerde en overzichtelijke studieboek. Het is veel meer dan oriëntatie! Ik vind dit boek ook zeer geschikt voor predikanten, opdat zij er hun voordeel mee kunnen doen bij de exegese van diakonaal gerichte bijbelteksten en voor het bespreken van diakonale aandachtsvelden tijdens gemeenteavonden, catechese en kringwerk. Wie weet geeft dit boek aanleiding voor verdere studie tijdens een studieverlofperiode! Diakonieën stel ik voor dit boek, bijv. ter gelegenheid van een verjaardag, eens aan hun predikant(en) cadeau te geven. Wederkerig zal dit de aandacht voor uw werk bevorderen. Diakonaat is het bestuderen meer dan waard!
A. Peters, Barneveld

Het Woord is onder ons. Overwegingen van een monnik in de C-cycIus, Benoit Standaert. Uitgeverij Lanno, Tielt (België) – Houten 1991, 294 blz., ƒ 49,50.
Met de C-cyclus is aangeduid een jaargang schriftlezingen zoals die na Vaticanum II, zijn aangegeven voor het kerkelijk jaar. Voor iedere zondag worden drie lezingen aangegeven, t.w. Oude Testament, brief en evangelie. In de C-cyclus is dat, behoudens enkele uitzonderingen, wat de evangelielezingen betreft het Lucasevangelie.
Standaerts boek staat dus tegen de achtergrond van een kerkelijke traditie waarin voor iedere zondag gebruik gemaakt wordt van een voorgeschreven reeks perikopen. Over het voor en tegen van dergelijke roosters zou veel te zeggen zijn. Dat alles laat ik hier rusten.
Ook wie geen perikopensysteem volgt, maar meer wil staan in de Calvijnse traditie van de voortgaande lezing, zal, bladerend en lezend in dit boek, meermalen verrast worden door de wijze waarop de schrijver tussen verschillende bijbelgedeelten samenhangen ontdekt.
Protestanten zullen stellig andere accenten leggen. De schrijver is r.k. theoloog; dat blijkt keer op keer. Als zodanig is deze bundel meditaties een typisch voorbeeld van moderne r.k. spiritualiteit.
Maar erkend moet worden dat in vergelijking met vroeger het exegetisch gehalte van hetgeen hier geboden is veel en veel groter is.
Voor een gereformeerd lezer roept het boek herkenning op inzoverre de auteur zorgvuldig wil luisteren naar de bijbeltekst, en tegelijk is er de vervreemding vanwege het r.k. kader waarin geschreven wordt.
A. Noordegraaf, Ede

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen