Torenspitsen-Gemeenteflitsen

Waddinxveen
'Deze kerk is in alle opzichten een schoon gebouw, waarvan de toren een zeer trots en fraai aanzien heeft', schreef eens een reiziger aan het einde van de 18e eeuw. 'Midden uit de kap rijst een fraaie naald vierkant als een spits op, waarop de windhaan staat, die een schone hoogte aan de toren bijbrengt'. Helaas — weinige jaren na het hierboven beschrevene ging de Oude Kerk van Waddinxveen ten onder. Opgeofferd aan het machtsstreven van een dorpspotentaat, in samenhang met verval, 19e eeuwse onverschilligheid en onkunde.
Langs dezelfde Kerkweg, een kilometer naar het oosten, verrees een nieuwe kerk. Neoclassicisme, naar een ontwerp van de waterstaatsingenieur A. Blaauw JHzn. Met een imponerend front, als ware het een Griekse tempel. Een toren kwam er slechts ternauwernood. Er was geen geld. Dat hij er toch kwam, dankte men aan een argument, ontleend aan het negatieve. 'Zonder toren wordt het een onooglijk gebouw', vond zelfs de plaatselijke machthebber uit die dagen. De spits — inmiddels ook al weer van 1837 — verraadt de verborgen invloed van Pieter Adams, eertijds vermaard stadsarchitect van Rotterdam.
Voor zover men hier ter plaatse zelf al niet achteloos met het culturele en kerkelijke erfgoed is omgegaan, hebben anderen dit wel gedaan: in 1943 roofde de Duitse adelaar de uit 1744 daterende klok, eens gegoten door Ciprianus Crans Jansz. te Amsterdam. Nooit keerde de luidklok weer.
Sinds 1971 staat de Brugkerk op de Monumentenlijst en in de jaren 1977-1979 werden kerk en toren gerestaureerd naar plannen van de eminente architect P. van der Sterre te Leiderdorp. Wijkgemeente Oost vindt in dit gebouw haar thuis.
De hervormde gemeente van Waddinxveen behoort tot de oudste gemeenten van Zuid-Holland. Zondag 8 september 1577 maakten de gezamenlijke inwoners een akkoord met de predikant Gerrit Jacobsz. van der Goude. Hij beloofde "t Woort Gods ende sijn heijlige Evangelium te prediken ende vercondigen voor de gemeente in de parochiekercke tot Waddincxveen'. Tot zijn dood in 1595 heeft hij de belofte gestand gedaan.
Aan het begin van de 17e eeuw werd de gemeente gediend door een tweetal predikanten met remonstrantse gevoelens. Ds. Henricus Holthenus werd afgezet 'als niet naer het Synodus van Dordrecht predicken wyllende'. Tot op de dag van vandaag is er in Waddinxveen een Remonstrantse gemeente.
Voor de wederopbouw van de gemeente, die na de scheuring achterbleef, zijn de predi­kanten M. v.d. Loveren en S. Amandi Buceus van grote betekenis geweest. In de aanvang van de 18e eeuw stond hier ds. Cornells Laats, een oom van de bekende Theodorus van der Groe. De ouders van deze boetgezant waren dan ook in de kerk van Waddinxveen in het huwelijk getreden.
Na 1759 wisselden de predikanten betrekkelijk snel. En met hen de prediking. Ds. Blanck behoorde tot de ernstige coccejanen. Zijn opvolger Van Vloten was een rationalist. Ds. Carolus Boers — oranjeman in hart en nieren — werd hoogleraar te Leiden. Door zijn 'Handboek voor jonge predikanten' bleef zijn naam lange tijd bekend. Ds. J. Wildrik bracht met zijn politieke, patriottische prediking de gemeente in grote beroering en deed het gezelschapsleven opbloeien. Bij zijn opvolger, ds. J. Hoek, keerde het kerkvolk terug, doch deze oranjegezinde predikant werd verdreven bij de komst van de Fransen.
Na hem stond de patriot J.A. Wiedeman op de kansel. Hij maakte hier de eeuwwisseling mee, veel armoede in de pastorie en de opkomst van de secte van de Zwijndrechtse Nieuwlichters. Deze broederschap, die in 1816 in Waddinxveen werd opgericht, behoort tot de eerste afscheidingen, die de 19e eeuw zou kennen.
Ook deze eeuw zou gekenmerkt worden door wisseling van predikanten en prediking. J.J. Roozeboom en H.J. Spijker waren vertegenwoordigers van de toenmaals heersende richting in de Hervormde Kerk. Zij volgden elkaar op in Waddinxveen, maar later in hun loopbaan eveneens als Secretaris-Generaal en Adviseur bij het Departement voor de zaken van den Hervormden Eeredienst.
Dat de Afscheiding van 1834 aan Waddinxveen voorbijging, was te danken aan de gereformeerde prediking van ds. A.C. van Eldik Thieme, die hier stond van 1831 tot 1840.
Het verdere verloop werd bepaald door brengers van ethisch-orthodoxe prediking en mannen van de Groninger richting, uitmondend in een periode van vrijzinnigheid. We kunnen ze niet allen noemen in dit korte bestek, maar wij vermelden wèl ds. B.J. Adriani, die de gemeente diende van 1850 tot 1852. Als voorzitter van het classicaal bestuur tekende hij in 1886 de schorsing van dr. Abraham Kuyper. Een daad met grote gevolgen. De Doleantie kreeg in Waddinxveen geen voet aan de grond door de komst van ds. Ph. Peter in 1887. Na vijftien jaar vrijzinnigheid bracht hij het in een evangelisatie huizende kerkvolk terug in de kerk. Een opwekking, ingezet met de komst van ds. W. Zijlstra, zette door nadat ds. B. van der Wal hem in 1900 was opgevolgd.
In onze eeuw moeten verder de namen genoemd worden van ds. H.A. de Geus en ds. P. de Looze. En natuurlijk van ds. L. Vroegindewey (1934-1949), wiens naam door prediking en pastoraat voor altijd aan Waddinxveen verbonden zal blijven.
In de oorlogsjaren maakte een groep zich los van de gemeente en stichtte een confessioneel getinte vereniging 'Wet en Evangelie', later omgezet in een buitengewone wijkgemeente.
De naoorlogse jaren brachten een enorme jaren brachten een enorme uitbreiding van het dorp. Er kwamen nieuwe gebouwen in nieuwe wijken. Het wijkgebouw, later 'De Hoeksteen' genaamd, kwam tot stand in 1954. Ten tijde van ds. J.R. Cuperus werd dit wijkgemeente West.
Wijk Noord kreeg een eigen gebouw in 1970 met de gereedkoming van de 'Bethelkerk'. Van hieruit verrichtte ds. T. van 't Veld pioniersarbeid in deze nieuwe wijk.
Momenteel is de stichting van een vierde wijkgemeente in de Zuidplas nabij. Er worden al een aantal jaren kerkdiensten gehouden in een schoolgebouw.
Naast deze aanwas is er ook verlies. Kerkverlating en vergrijzing gaan ook Waddinxveen niet voorbij. Daarom past ons het gebed van de profeten: 'Uw werk, o Heere! behoud dat in het leven.' 'O Heere hoor! o Heere, vergeef! o Heere, merk op en doe het, vertraag niet! Om Uws Zelfs wil, o mijn God! Want Uw stad en Uw volk is naar Uw Naam genoemd.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen