Globaal bekeken

Toen enkele weken geleden de aarde wit was, spraken te meer de twee gedichten, die mevr. A.D. Ooms-Slob nog weer eens tevoorschijn haalde in 'Op weg met de ander' onder de titel 'winterstilte':

• De grond is wit, de nevel wit.
De wolken, waar nog sneeuw in zit,
Zijn wit, dat zacht vergrijzelt,
Het fijn getakt geboomte zit
Met witten rijp beijzeld.

De wind houdt zich behoedzaam stil,
Dat niet het minste takgetril
't Kristallen kunstwerk breke.
De klank zelfs van mijn schreden wil
Zich in de sneeuw versteken.

De grond is wit, de nevel wit,
Wat zwijgend toverland is dit?
Wat hemel loop ik onder?
Ik vouw de handen en aanbid
Dit grootse, stille wonder.

Jacqueline van der Waals (1868-1932)

• Een witte spree
ligt overal
gespreid op 's werelds akker;
geen mens en is
men zeggen zou,
geen levend herte wakker.

Het vogelvolk,
verlegen en
verlaten, in de takken
des perebooms
te piepen hangt,
daar niets en is te pakken

't Is even stille
en stom, alhier
aldaar; en, ondertussen
en hore ik maar
het kreunen meer
en 't kriepen, van de mussen.

Guido Gezelle (1830-1899)

In het Nederlands Dagblad troffen we een boeiend artikel over 'Boeren, arbeiders en standsverschillen in de Ommelanden' in vroeger tijden. Hieruit het volgende:

'De ellende op het Groningse platteland was ook een vruchtbare bodem voor literaire vruchten als Kinderen in verstand en in boosheid van P. Keuning, broer van Willem de Mérode. Keuning vertelt van arbeider Kampstra, door omstandigheden kandidaat-raadslid voor de a.r. kiesvereniging, maar in zijn politieke aspiraties gedwarsboomd door zijn baas boer Dijkinga, ook a.r., maar aan de andere zijde van de antithese tussen boer en arbeider. Dijkinga verdacht Kampstra's zoon van het auteurschap van een nogal sociaal getint en typerend spotgedicht:

"Ik bin 'n boer, 'n dikke boer
Doar is gain ain zo'n dikke,
Het Joap wat geldje ien 't kam'net.
Wel tienmoal meer heb ikke.

Het Joap wat baisten op de stal,
Den mou'j bie mie als kieken.
Dat arme Joap is heil'ndail niks
Bie mie en miens gelieken.

Ik bin 'n boer, 'n dikke boer!
'k Krieg altied vlaisch bie 't eten
Ho, 't zeupke, dat 'k noa 't eten krieg,
Dat mout ik nait vergeten.

'k Zit Zundags ien de kerkeroadsbank
Want zal, ik bin dioaken
ien de gemainteroad zit ik
Veur mien belang te weaken.

'k Geef meester hail voak wat op kop,
'k Mag doomnie stom geern ploagen,
'k Mag geern ook op versiete goan
Mit peerd en koetsewoagen.

Ik bin 'n boer, 'n dikke boer
En alles kan ik kriegen
Moar, woar 'k zo'n dikke kop van krieg,
Dat zal ik moar verzwiegen."

In 1793 (in de tijd van de Franse Revolutie) werd te Amsterdam bij 'H.A. BANSE in de Stilsteeg' uitgegeven 'De Nederlandsche stad- en dorpbeschrijver', verzorgd door L. van Oleffen en R. Bakker. In een (kennelijke) heruitgave, zouden vermelding van de uitgever en het jaar van uitgave zijn de 204 gravures (van Zuid- en Noordhollandse dorpskernen, met de kerken) en 7 kaarten gereproduceerd. Hier volgen de onderschriften bij de gravures van enkele gemeenten:

• Oud-Beijerland
Oud-Beiërland, dat als uit ruigte werd geboren,
Kan thans 't oplettend oog des reizigers bekoren,
'T herinnert EGMOND ons, door SPANJES beulenrot,
Voor Vaderlandsche trouw vermoord op een Schavot,
'R leed weinig in den nood van Nederland, voor deezen,
Maar moet in't jongst Krakeel een prooi der plondering weezen.

• Ridderkerk
In't Zuidelijk deel van Holland's vrijen kring,
Is RIEDERKERK gelegen,
Dat roemt op ongemeenen zegen,
Ten bloei van menig' dorpeling.

• Delft
Het Prinslyk DELFT, reeds meer dan zeven eeuwen oud,
Weleer als een juweel van LEEUWENDAAL beschouwd,
Nog in EUROOP' beroemd, om Vorstelyke graven,
Om zyne burgeren, de dapperste BATAAVEN –
Dees stad, weleer een prooi van oorlogswee en brand,
Bewyst den droeven staat van 't zinkend NEDERLAND.

• Monster
MONSTER, van zeer oude heugnis,
is in DELFLAND'S kring berucht,
Heeft het bijgeloof gehuisvest,
Door geweetensdwang gezucht;
Thans bloeit het in volle rust,
En is ieders oogenlust.

• Middelharnis (Middelharnasch)
Dit Dorp is groot – en zeer aanzienlijk!
Daar het door handel welig tiert –
Het stond reeds sinds Driehonderd Jaaren, –
Heeft driemaal 't Jubelfeest gevierd! –

• Huizen
Dus schetst de Tekenkunst het schoon en vrolijk HUIZEN,
Een GOOISCHE voorraadschuur van tuingewas en graan,
Dat ons 'd alouden staat van 't Land nog doet herdenken,
Als 't snorrend spint, of zijn getouwen bonzend gaan:
Het ruime Zuidermeir zet door de visserij,
Het breede dorp ook welvaart bij.

• Gouderak
In Neêrlands kring van dorpen,
Wordt menig een geroemd,
En onder alle deezen,
Wordt GOUDERAK genoemd.

• Goedereede
Dit Dorp genaamd de GOEDE REEDE,
Weleer een Koopstad, die ook mede
Een Stemrecht had in Nederland –
Leed veel door Watersnood en Brand:
'T Zag door een Vrouwenstoet, zeer dapper in het strijden,
Zich eens van 's Vijands magt en Euvelmoed bevrijden.

• Oude Tonge
Het Dorp OUDE TONGE is oud –
Vrij groot en Zindelijk bebouwd;
Aardap'len Meekrap, en het Graan,
Brengt de Ingezeet'nen voordeel aan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen