Globaal bekeken

In Kerk en Theologie verzorgt dr. A.A. Spijkerboer de Kroniek. In het laatste nummer schreef hij over Gezagscrisis. Dit stuk is een breder lezerskring waard. Zelfs integráál in plaats van 'globaal' bekeken:

'Toen er in de laatste dagen van januari een aanslag gepleegd was op een moskee in Amersfoort, hebben vooraanstaande figuren uit het kerkelijk leven, zoals dr K. Blei, secretaris-generaal van de hervormde kerk, kardinaal Simonis en rabbijn L.B. van de Kamp hun stem verheven, en als ik goed geïnformeerd ben, hebben ze ook een bezoek gebracht aan de moskee. Dat lijkt mij volkomen juist: door zo te handelen laten zij zien dat de kerk en de synagoge intolerantie niet tolereren.
Toch weet ik dat er in mijn gemeente hier in de Bijlmermeer ook mensen zijn die denken: wanneer komen ze ook eens bij mij op bezoek? Ik ben in de jaren dat ik hier woon nu drie keer beroofd, en is er geen vooraanstaande figuur in het kerkelijk leven die ook maar even notitie van mij neemt!
Ja, ik heb het over wat de "kleine" criminaliteit wordt genoemd: inbraken, kinderen onder bedreiging van hun "merk"-spullen ontdoen, en vooral roof van handtassen van weerloze mensen, op alle uren van de dag en de nacht. Ik weet dat het in andere delen van Amsterdam, zoals West en Noord, even erg is, zo niet erger. Ik weet dat Amsterdam niet de enige stad met dit soort problemen is. Ik weet dat er ook mensen zijn, die al van het begin af in de Bijlmermeer wonen en die nooit beroofd zijn, of bij wie nooit ingebroken is. Zelf fiets ik nu al elf jaar vele avonden bij nacht en ontij door de Bijlmermeer, en ik heb nooit iets gehad, al had ik soms wel het gevoel dat ik door het oog van een naald kroop. Maar ik weet nog beter dat ik, wanneer ik 's zondags de kerk inkijk, veel mensen zie die beroofd zijn, sommigen al drie keer. Vraag niet wat dat betekent aan machteloze woede, en niet te vergeten: aan angst. Tenslotte: zwarte en donkere vrouwen zijn evenzeer de dupe als blanke; je loopt gevaar als je een weerloze indruk maakt, en dan doet het er, zoals een Surinamer zei, verder niet toe of je "blank, zwart of groen" bent.
Welke reacties krijg je als je over deze dingen begint? Vroeger werd alles wat je erover zei, afgedaan met: "Telegraafverhalen"! Daartegen is op te merken wat Karel van het Reve zei, toen de Pravda nog de Pravda was: "Als het in Moskou regent, en de Pravda schrijft dat het regent, spreekt de Pravda ook nog eens een keer de waarheid".
Wat kan het mij schelen of het in De Telegraaf staat? De vraag is of het wáár is! Maar dat je "Telegraafverhalen" vertelt, hoor je nu minder dan tien jaar geleden. Nu hoor je dat de criminaliteit niet stijgt, maar juist — blijkens een universitair onderzoek — dáált, dat we elkaar geen angst aan moeten praten, enzovoort, enzovoort. Dat kan dan allemaal wel zo zijn, maar ik kan het niet helpen dat ik, wanneer ik 's zondags de kerk inkijk, de mensen zie die ik zie, en dat ik op huisbezoek hoor wat ik hoor.
Wat wordt eraan gedaan? Niet veel! Ik twijfel niet aan de goede wil en niet aan de integriteit van de politie, maar ik twijfel wel aan de wil van de regering om dit probleem aan te pakken. Al jaren hoor je de klacht dat de politie onderbezet is. Dat op een bepaald ogenblik de politie met een tekort aan manschappen te kampen kan hebben wil ik wel geloven, maar een regering die jaar in jaar uit de politie onderbezet laat, fáált! Als de nood echt aan de man komt, kan de marechaussee militaire bijstand verlenen, maar om voor mij ondoorzichtige redenen wordt er (bijna) nooit een beroep op de marechaussee gedaan. Dus laat men de zaak zoals ze is en krijgt de "kleine" criminaliteit volop haar kansen.
Maar er is nog iets anders, en ik denk dat daarbij een tipje van de sluier wordt opgelicht. Je kunt overheidspersonen horen zeggen: "Als je dat zou willen, zou je op iedere hoek van de straat een agent neer moeten zetten, en we willen gaan politie-staat" De hoogste overheidspersoon, die ik op deze manier over de "politie-staat" heb horen praten is: oud minister-president Van Agt. Wie zijn die "we" eigenlijk die zo'n "politie-staat" niet willen? Ik hoor er niet bij, en als het, om de "kleine" criminaliteit tot een minimum terug te brengen, nodig zou zijn op iedere hoek van de straat een agent neer te zetten, zou ik daar geen enkel bezwaar tegen hebben, en ik denk dat ik niet de enige ben. — Opmerkelijk is dat juist mensen die uit "het buitenland" afkomstig zijn, zoals Indonesiërs en Surinamers, dat dan in de regel van harte met je eens zijn: ze vinden onze politie een lachwekkende instelling. "In dit land word je tot niets verplicht" (citaat). Het eigenlijke probleem lijkt me dat de overheid nog maar half in haar eigen ambt gelooft, en niet meer weet dat ze geroepen is ervoor te zorgen dat de mensen in vrede kunnen leven.
Wat doen de kerken? Ook aan hun goede wil hoef je geen ogenblik te twijfelen, maar het lijkt wel eens alsof ze het probleem denken op te kunnen lossen door er massaal over te gaan praten. Daar doe ik dan braaf aan mee, maar geloven doe ik er niet in. De kerken spreken — en ook dat is terecht — over slachtofferhulp. Het is goed dat mensen die alleen wonen (en ook die niet alleen wonen!) de gelegenheid krijgen uit te praten. Want beroofd worden betekent niet alleen dat je je geld kwijt raakt, maar ook dat je moreel geschokt wordt: je vertrouwt niemand meer en je dúrft niet meer.
Maar bij de, overigens noodzakelijke, slachtofferhulp denk ik ook aan de negentiende eeuw, toen vanuit de kerken de schrijnende armoede van de arbeiders met liefdadigheid benaderd werd. We hebben sinds de negentiende eeuw geleerd dat je de zaak structureel aan moet pakken, en zou dat nu plotseling niet meer waar zijn bij de "kleine" criminaliteit? We moeten nu tegen de overheid zeggen dat ze de moed moet hebben op te treden. In de regel staan we klaar om iets te zeggen wanneer de overheid tiranniek optreedt, maar: tirannie en anarchie zijn keerzijden van één en dezelfde medaille, en wanneer de overheid anarchie laat ontstaan is er evenveel reden iets te zeggen als wanneer ze tiranniek optreedt
Je bent er nog niet wanneer je de vaak nog jeugdige rovers oppakt. Je zou die jongens (ze zijn vaak nog niet eens meerderjarig) op moeten voeden, en dat zou een grote inspanning en hoog gekwalificeerde krachten eisen, en dus veel geld kosten. Heeft de samenleving dat ervoor over? Ik ben bang van niet ze gaat liever met vakantie naar Azië of Afrika. We hebben ook nog een keer de regering die we verdienen.
Dat er een gezagscrisis is heb ik heel duidelijk kunnen zien in de jaren dat ik rijd met de metro van het Amsterdamse Gemeentevervoerbedrijf, van een overheidsbedrijf dus. Heel lang geleden (ik denk in 1981) maakte ik mee dat er twee controleurs verschenen en alle reizigers naar hun vervoersbewijs vroegen. Eén man, die niets kon laten zien en heel weerspanning bleek, werd bij zijn lurven gepakt en de wagon uitgezet (Of er nog politie aan te pas kwam, kon ik niet zien, want de metro reed door). De twee controleurs leken hun taak te volbrengen zonder daar veel arbeidsvreugde aan te beleven, en misschien hebben ze later bij het GVB werk gevonden dat leuker was. In ieder geval heb ik na dit voorval jarenlang geen controle meer meegemaakt bij de metro.
Controle bij de toegang van de metrostations was er ook nooit en zo nam het zwart-rijden dus flink toe. Tot men besloot daar een stokje voor te steken door het aanstellen van "veiligheidsadviseurs". Deze veiligheidsadviseurs verschenen in ploegen van vijf in de metro, en gaven ons dus adviezen over onze veiligheid, maar ze vroegen ook of we onze strippenkaart wel goed afgestempeld hadden. (Ze heetten natuurlijk geen controleurs, want we zouden het allemaal als een ernstige inbreuk op onze privacy opgevat heb­ben als we gecontroleerd werden, en de vraag of we eigenlijk wel betaalden voor het openbaar vervoer, waarvan wij gebruik maakten, was dus ingebed in de zorg voor onze veiligheid.) Wat deden de veiligheidsadviseurs als je geen geldig vervoersbewijs kon laten zien? Dan schreven ze je naam en je adres op en zeiden ze dat je er nog meer van zou horen. Maar omdat ze je niet konden dwingen je te legitimeren, begreep iedereen al gauw dat je zonder enig bezwaar een valse naam en adres op kon geven, en dat werd dan ook gedaan. Laat op een avond maakte ik eens mee dat de veiligheidsadviseurs binnenkwamen terwijl er, zoals je vroeger zei, "een groep aangeschoten jongelui" in de metro zat. Ze lachten eens vriendelijk naar deze groep, en vroegen niet naar een vervoersbewijs, terwijl figuren zoals ik, die geen druppel gedronken hadden, wel hun kaartje moesten laten zien. Sinds enige tijd zie ik geen veiligheidsadviseurs meer en blijven we dus verstoken van hun adviezen.
Er is nu alweer een paar jaar sprake van dat er controle komt bij de ingang van de metrostations, maar ik heb nog niets gezien, en zo sukkelen we dus maar weer verder. Wat een land, wat een land! Je ziet aan zulke dingen dat het de overheid ontbreekt aan moed om op te treden, en nu kom ik terug bij de moskee, waarop een aanslag werd gepleegd. Ik noem daar nog iets anders bij: begin februari werden in Den Haag allochtonen gemolesteerd door skinheads, van wie er zeven zijn aangehouden, en van wie er inmiddels twee hebben bekend. Goed werk van de politie! Leden van de Tweede Kamer hebben verontwaardigd gereageerd op de acties van de skinheads en gezegd dat daar een eind aan gemaakt moet worden. Helemaal juist!
Maar ik vraag nu aandacht voor mensen — allochtonen en autochtonen! — die al jarenlang geteisterd worden door de kleine criminaliteit en aan wie bijna niemand zich iets gelegen laat liggen. Wanneer zij brieven aan de burgemeester of aan een minister schrijven, krijgen ze nietszeggende antwoorden en hun klachten worden weggewuifd. Waarom? Omdat hun klachten niet passen in de denkkaders van degenen die politieke verantwoordelijkheid dragen en van degenen die grote delen van de publiciteit beheersen. Waarom komt een Haïtiaan, die door skinheads in elkaar geslagen wordt op de voorpagina van het NRC-Handelsblad (3 februari 1992), en waarom doen kamerleden uitspraken naar aanleiding van wat hem overkomen is, en waarom komt mevrouw X, die geld is wezen halen bij de post die door Y en Z op klaarlichte dag beroofd wordt van haar geld en daarbij een lelijke val maakt helemaal in geen enkele krant (behalve dan misschien in het plaatselijke advertentieblad) en waarom doen kamerleden over haar geen uitspraken? Voor alle zekerheid: mevrouw X is de enige niet ze is een van de velen uit een lange rij, die ik in de afgelopen jaren alleen nog maar langer heb zien worden.
De criminaliteit ook de kleine, is niet tot nul terug te brengen. Maar er kan veel meer gedaan worden dan er nu gedaan wordt om mevrouw X en vele anderen tegen allerlei onverlaten te beschermen. Om dat te doen zal de overheid moeten gaan zien dat ze een roeping heeft en dat ze haar gezag eindelijk eens een keer moet laten gelden. Als het haar ernst is met de bescherming van moskeeën, van Haïtianen en van andere vreemdelingen die hier wonen, zal ze dit gezag ook daarvoor nog hard nodig hebben.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen