Godsdienstonderwijs op de openbare basisschool (7, slot)

Bezinning
We willen in dit afrondend artikel nog enkele afsluitende opmerkingen maken, die min of meer evaluerend bedoeld zijn. Allereerst iets over de bezinning. Het is ons als nieuwe werkgroep opgevallen dat er eigenlijk zo weinig bezinning heeft plaatsgevonden op de betekenis, de bedoeling van het godsdienstonderwijs op de openbare school. Met name op de basisschool. Het voortgezet onderwijs laten we hier om praktische redenen buiten beschouwing.
Ons inziens is te veel de bezinning blijven steken in de gewoonte. Het is nu eenmaal op veel plaatsen, in het bijzonder op de dorpen, een oeroude traditie dat dit onderwijs wordt gegeven. We hopen in de artikelen iets duidelijk gemaakt te hebben over de historische achtergronden en daarmee tevens de mogelijkheid op de zinvraag in te gaan geopend te hebben.
Uit de gegevens van de enquête, met name die de inhoudelijke invulling betreffen, blijkt dat er toch wel veel onduidelijkheid bestaat over deze dieperliggende vragen.
Is het werkelijk zo dat de kerk hier een taak heeft? Als je van mening bent dat dat zo is (en die overtuiging hebben we inderdaad), dan moet je je afvragen wat dat betekent voor het beleid van een kerkeraad, c.q. een evangelisatiecommissie en hoe je er de meest juiste invulling aan geeft. Ook wat het je mag kosten, enz.
Met deze laatste opmerking raken we tevens de kwestie van de kwaliteit. Als we vinden dat we godsdienstonderwijs moeten geven, dan zal dat een goed produkt moeten zijn. En dat betekent weer dat er een goede organisatievorm moet bestaan, waardoor aan die kwaliteit optimaal gewerkt kan worden. Kortom, het godsdienstonderwijs zal uit de sfeer van 'het is er nu eenmaal' vandaan gehaald moeten worden. Mogen we kerkeraden vragen hier eens een agendapunt voor hun vergadering van te maken?

Inhoudelijke bezinning
Wie a zegt moet ook b zeggen. Wanneer we van mening zijn dat het godsdienstonderwijs moet, dan moeten we ons ook bezighouden met de vragen over de identiteit ervan. Wat is het precies? Het is geen catechese, zoals binnen de gemeente zelf. Het is ook niet een vrijblijvende activiteit, zoals je met een kraampje op een markt staat. Maar wat is het dan wel? De meeste invullers van de enquête zien het godsdienstonderwijs niet als pure informatie, maar ook niet als pure evangelisatie. Dat zijn twee uitersten waar het godsdienstonderwijs ergens tussen in zit. Maar dan is er natuurlijk een heel scala van mogelijkheden. Beide kanten moeten vastgehouden worden. Maar hoe kan dat dan het beste gebeuren? Zijn daar voorbeelden van? Opnieuw speelt de persoon van de catecheet een doorslaggevende rol.

Vrijheid
In onze tijd speelt nog een andere kwestie mee. Dat is de vrijheid van de leerling. Betekent godsdienstonderwijs en dan naar reformatorisch model niet per definitie een bedreiging van de vrijheid van de leerling? Zijn daarom misschien directies en besturen van scholen er wat kopschuw voor? Je weet niet wat je binnen de school haalt. Schaadt het de zogenaamde neutraliteit van de school niet? Wanneer kinderen thuis niet christelijk worden opgevoed, wanneer er geen relatie met de Heere God aanwezig is, is het dan juist om een kind zonder meer met de Bijbel in aanraking te brengen, los van het gezinsverband? Als leerling die in die en die groep ziet. Toch hebben we de opdracht het evangelie te prediken aan alle schepselen (Matth. 28 : 18). Ook aan kinderen. Maar juist in dit Schriftgegeven wordt ook over de verbanden waarin schepselen staan gesproken.
Er zijn gemeenten die om deze reden geen heil zien in godsdienstonderwijs op de openbare basisschool. Evenmin als in ander kinderevangelisatiewerk. Toch zouden we als werkgroep deze kant niet opwillen. We zouden liever zoeken naar mogelijkheden om, trouw aan onze opdracht getuige te zijn, kinderen op de openbare basisschool te benaderen op een wijze die recht doet aan hun eigen situatie. Tot welke invulling we dan komen, hangt af van een zorgvuldig afwegen van de opdracht en de plaats waar je bent: de openbare basisschool.

Dienstverlening
We ontvingen uit het land verschillende reacties op deze artikelen. Ook op de enquête die we hielden. Het gaat dan nog al eens om verzoeken om bruikbaar materiaal, adviezen over de praktische invulling, over relaties met de school, enz.
Het moet duidelijk zijn dat onze werkgroep in dit stadium nog niet in staat is aan al deze verzoeken te voldoen. We bestaan nog maar kort en zijn bezig zelfde nodige ervaringen op te bouwen.
Wel hopen we met deze ervaringen anderen van dienst te kunnen zijn. Zo zijn we momenteel bezig een serie verhalen samen te stellen voor één leerjaar. We mogen daarbij gebruik maken van de Windroosmappen. Maar ieder begrijpt dat dit werk de nodige tijd vergt. Daarom zijn we nog niet zover dat we anderen hiermee van dienst kunnen zijn. We houden we ons als werkgroep aanbevolen voor leerplannen en materiaal dat men zelf vervaardigt. We kunnen onze winst er mee doen en anderen ervan doen kennisnemen. Ons adres is het landelijk centrum van de HGJB te Bilthoven (Silvosa).
Tevens is het de bedoeling om op D.V. zaterdag 23 mei een studiedag te beleggen, waarover meer gepubliceerd wordt (is). 's Morgens wordt er een lezing gehouden door drs. P.L. de Jong te Rotterdam over het onderwerp: Godsdienstonderwijs op de openbare basisschool, waarom doe je dat? En 's middags denkt jeugdevangelist H. van Dam te 't Harde met ons na over: Godsdienstonderwijs op de openbare basisschool, hoe doe je dat?

Tenslotte
Wanneer er lezers van deze artikelen zijn die zouden willen reageren dan zijn we daar voor in. Het zal hopelijk de bezinning ten goede komen.
Van harte hopen we dat dit nieuw stukje werk binnen het catecheseprojekt van de HGJB tot zegen mag zijn voor catecheten en schoolkinderen. We beseffen dat het geen gemakkelijk terrein is dat we betreden, maar tegelijk toch boeiend en mooi. In afhankelijkheid van onze God willen we op weg gaan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen