Torenspitsen-Gemeenteflitsen

VEEN
Volgens de lijst der Nederlandse Monumenten van Geschiedenis en Kunst dateert het kerkgebouw van de hervormde gemeente te Veen uit de 13e eeuw.
Bij de restauratiewerkzaamheden in 1963 hebben oudheidkundigen vastgesteld, dat het oorspronkelijke tufstenen kerkje nog wel een eeuw ouder is, nl. uit de 12e eeuw. Bij de restauratie was dit tufstenen gedeelte weer goed te onderscheiden. Vooral door het opgraven en blootleggen van de fundamenten kon men de juiste afmetingen van het tufstenen gedeelte weer precies vaststellen. Waarschijnlijk was het tufstenen gebouwtje niet het eerste kerkgebouw, want in de 7e - 9e eeuw werd het christendom in ons land algemeen. Zeer waarschijnlijk is het oudste kerkgebouw van hout opgetrokken geweest en met riet bedekt. Het tufstenen kerkgebouw is later naar het oosten uitgebreid door een bakstenen gedeelte en naar het zuiden door een zogenaamd koor of transept. De toren werd later gebouwd, los van de kerk, als een verdedigingswerk. Dat is de reden dat de toren een stenen gewelf heeft. In het jaar 1637 werd een uurwerk in de toren geplaatst. In de oudste, nog aanwezige kerkerekeningen van de jaren 1632-1639 worden posten van uitgaaf vermeld, die betrekking hebben op dit uurwerk. Dit uurwerk heeft ongeveer 300 jaar dienst gedaan. Het volgende opschrift kon men erop lezen: 'Casper van Eick d en Gisbert Hendrikse Wijkwalen en Willem Jacobse Gouda, kerckmeesters in der tijd Ao 1637-27 Fe'. Casper van Eick was drost te Heusden en Gijsbert Hendrikse Wijkwalen en Willem Jacobse Gouda waren kerk- en heiige geestmeesters te Veen.
In het kerkgebouw zijn verschillende zerken. De oudste is van 1514 en heeft het opschrift: 'Ao sterff Ott van Rijswijck en Juffr. Jac. van Heeswijck zijn huisvr'.
In het jaar 1648 werd de toren aanmerkelijk verhoogd. Een gedenksteen in de noordelijke muur is hiervan nog een bewijs. In het jaar 1692 is er brand in de toren ontstaan, waardoor de grote klok zodanig is beschadigd, dat zij opnieuw gegoten moest worden. De sporen van deze torenbrand waren met de restauratie nog te zien aan sommige geblakerde balken in de toren. De grote klok is tijdens de bezetting door de Duitsers weggevoerd. Deze klok had tot opschrift: 'Joannes van den Heuvel, Joost Koolhaas, Borgemeester Ao 1692, Johannes Sonnevelt schout tot Veen me fecit'.
In 1802 werden 3 nieuwe kerkkronen en 2 armluchters aangekocht en in 1843 werd een orgel in de kerk geplaatst. De kerkkronen zijn toen verkocht aan de hervormde gemeente te Loon op Zand.
In het jaar 1833 werd het koor, hetwelk door een muur van het schip van de kerk was gescheiden, door wegneming van deze muur bij de kerk gevoegd. In 1859 is hetzelfde koor nog vergroot tot een uitbouw aan de westzijde. In de 100 jaar daarna is er weinig meer aan veranderd tot aan 1961, toen de grote restauratiewerkzaamheden een aanvang namen en in 1963 werden beëindigd. Sindsdien heeft de hervormde gemeente te Veen een fraai kerkgebouw, dat aan ruim 450 kerkgangers een plaats biedt. De kronen die in de kerk hangen, zijn bij de restauratie geschonken door de meisjesverenigingen Tryfena en Tryfosa en Talitha I en II, zoals het houten bordje op de noordelijke zijde van de kerk vermeldt.
Zo is dan de hervormde kerk van Veen een gedenkteken. In de eerste plaats hoe door de hand en de genade van de Heere in deze gemeente eeuwenlang Zijn Woord is gebracht om zondaren de weg der zaligheid, in de Heere Jezus Christus, te verkondigen. En in de 2e plaats hoe het Veense volk, een volk van handelaren en kooplui, reeds eeuwenlang zich heeft bijeengeschaard om te luisteren naar datgene, wat hun in Woord en sacramenten, als in de bediening der verzoening werd voorgesteld.
De Heere heeft in Zijn grote goedheid deze gemeente in stand willen houden. Hij heeft er steeds weer zorg voor gedragen, dat er steeds weer mannen te vinden waren, die bereid bleken een ambt of functie te aanvaarden en dat meestal met hun beste krachten gedaan hebben. God heeft er ook zorg voor willen dragen, dat er telkens weer predikanten en kandidaten bereid gevonden werden een beroep naar de gemeente van Veen aan te nemen. Sinds de eerste predikant in 1601 naar Veen kwam tot op de dag van vandaag hebben 38 predikanten de gemeente van Veen gediend. In 1619 werd de predikant van Veen afgezet wegens remonstrantse leringen. In 1835 werd de predikant van Veen afgezet wegens afscheiding. De doleantie van 1886 heeft nagenoeg geen invloed gehad op de hervormde gemeente van Veen. Het werk verricht in deze gemeente, door ambtsdragers en gemeenteleden, was en is gebrekkig. Daar was lauwheid, slapheid en ontrouw. Maar Gods genade was groter dan de schuld. En Zijn trouw gaat ver boven de ontrouw van Zijn gemeenten uit. Daarom mag er ook nu nog in Veen een gemeente zijn. We zijn dankbaar voor de bediening der verzoening, die, ondanks alles, toch door mag gaan. Dankbaar zijn we, dat vele jongeren 's zondags en door de weeks met Gods Woord in aanraking komen. Vele jongeren en ouderen, in deze gemeente, die 1425 zielen telt, weten zich betrokken op de catechisatie, het jeugdwerk, de zondagsschool en de verschillende kringen, die met Gods Woord bezig mogen zijn. Zo mag er in deze tijd van Godsvervreemding en secularisatie toch ook in Veen, in het Brabantse land, een gemeente zijn, als teken van Gods trouw. De Heere houdt Zijn kerk in stand en ook in deze tijd wandelt Hij, als de verhoogde Christus, temidden van de zeven kandelaren. En als we, door het geloof op Hem zien, dan kan de gemeente van Veen, ook verder de toekomst in, met de belijdenis, die elke zondag in de kerkdiensten wordt uitgesproken: 'Onze hulp en onze verwachting zij in de Naam des Heeren, Die hemel en aarde geschapen heeft. Die trouw houdt van geslacht tot geslacht en nooit laat varen de werken Zijner handen'.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen