Globaal bekeken

'Wat iedereen zou moeten weten over alcohol, koffie en thee., 20 luidt het onderschrift van een boekje, getiteld 'Hoe gezond is gezellig' (uitgave FBP, Drachten). Hieruit de volgende wetenswaardigheden:

• 'In Nederland was in de zeventiende eeuw bier de nationale drank. Er werd zoveel bier gedronken dat de talloze stedelijke biergilden de vraag niet konden bijhouden en er moest worden geïmporteerd uit Engeland en Duitsland. Wat hieruit al blijkt is dat zelfbeheersing bij het alcoholgebruik niet tot de deugden van de Nederlanders behoorde, ondanks hun toen al spreekwoordelijke zuinigheid. Wat buitenlanders het meest verbaasde was het vaak georganiseerde karakter van de Hollandse drankgelagen. Terwijl karigheid troef was bij het dagelijkse eet- en drinkpatroon, gingen bij feestelijke gelegenheden alle remmen los. Dat was bijvoorbeeld het geval tijdens de viering van St. Maarten, de beschermheilige van de herbergiers, op de elfde van de elfde maand. Volgens buitenlandse bezoekers dronken alle Hollanders dan tot ze niet meer op konden. Zonder uitzondering werden ze laveloos. Ook de halfjaarlijkse kermis vormde voor dorps- of stadsbewoners aanleiding tot een ware explosie van drankzucht en allerlei andere uitspattingen, die gewoonlijk keurig in bedwang werden gehouden.
Met de opkomst van het Calvinisme, rond 1600, nam de kritiek op de populaire drinkfestijnen toe. De strenge Calvinistische theologen hadden er in hun preken geen goed woord voor over. Hun invloed bleef echter beperkt tot de gegoede burgerij, die meer en meer toeschouwer werd bij de festiviteiten. De waarschuwend zwaaiende wijsvingertjes konden echter niet voorkomen dat de kermissen gewoon verder werden gevierd. In Den Haag mengden koning Willem III en andere leden van de koninklijke familie zich tijdens een kermis zelfs onder het volk. En dat vast niet alleen vanwege het genoegen van een ritje in de draaimolen...'

[tabel]

• 'De eerste thee kwam pas in 1610 in Europa aan. Uiteraard waren de bladeren aanvankelijk peperduur en was gebruik voorbehouden aan de elite. In 1660 werd er echter al zoveel thee aangevoerd dat de prijs inmiddels was gezakt van 100 naar 10 gulden per pond. Ofschoon bij de volksdrank bij uitstek bleef, raakte het gebruik van thee in Holland tussen 1660 en 1680 steeds algemener.
Van de al genoemde dr. Cornelis Bontekoe verscheen in 1679 het boek "tractat van het excellente cruyt thee", waarin hij thee de hemel in prees. Hij adviseerde eenieder minstens 8 à 10 koppen dagelijks te drinken, maar zag ook geen bezwaar in 50, 100 of 200 koppen per dag, aantallen die hij naar eigen zeggen zelf regelmatig consumeerde. Koren op de molen van de Verenigde Oostindische Compagnie natuurlijk, die dr. Bontekoe dan ook vereerde met een "relatiegeschenk" in de vorm van een vorstelijk honorarium.
Andere geluiden waren er echter ook te horen. De jezuïet Marlino Martini bijvoorbeeld was een fervent tegenstander van thee. In zijn donderpreken maakte hij de Europeanen attent op het gevaar dat zij er als Chinezen uit zouden gaan zien als het theedrinken niet snel gestaakt werd.'

Sipke van der Land heeft een apart orgaan voor het 'anecdotische' en voor curieuze gebeurtenissen in de geschiedenis. In een boekje 'Wat een geluk' (Kok, Kampen) brengt hij in honderden kleine stukjes zulke min of meer curieuze zaken bijeen in de vorm van 'nieuwe gelijkenissen'. Hier volgen er drie:

• UW WIL GESCHIEDE
Myconius was een medewerker van Luther Hij werd ernstig ziek en liet alle moed zinken. Luther schreef hem verontwaardigd: 'Myconius, zolang ik leef laat de Heer mij niet horen dat jij gestorven bent, maar Hij make dat je mij overleeft. Dat bid ik, dat wil ik, en mijn wil zal geschieden, amen! Omdat deze wil de eer van de Naam van God geldt, en echt niet mijn genoegen en welzijn'. Om koud van te worden, zo'n stoutmoedig gebed. Myconius overleefde Luther inderdaad en schreef: 'Toen die brief van Luther kwam, was het alsof Christus bij mijn bed stond en zei: Lazarus, kom uit je graf'.

• IEDERE MINUUT EEN BOEK
In de afgelopen kwart eeuw zijn er meer boeken verschenen dat in de vijf voorafgaande eeuwen. ledere minuut verschijnt er weer een nieuw boek. En elke seconde rollen er 260 exemplaren van boeken van de drukpersen. Elk jaar komen er tussen de vijf- en zeshonderdduizend nieuwe titels bij. Zei de Prediker al niet: het maken van boeken heeft geen einde...

• BIJBELKENNIS
De Joodse Professor Palache, die aan de predikantenopleiding werkte van de Amsterdamse Universiteit, had zo'n fenomenaal geheugen dat hij het gehele Oude Testament feilloos in het Hebreeuws uit zijn hoofd kende. Hij hoefde geen exemplaar van de Biblia Hebraica naar zijn colleges mee te nemen, vertelde prof. A.M. Beek.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen