Torenspitsen-Gemeenteflitsen

WATERGANG
... de kleine Dorpsstraat, de deels nog houten lage huisjes, een waterloop door het gehele dorp met zijn bruggetjes, de schuren en hooibergen, de toezichthoudende en beschermende blik van een forse kerk met een vriendelijk torentje. Dat is Watergang; een dorpje met ongeveer 500 inwoners even ten noorden van Amsterdam.
Dit jaar mag de hervormde gemeente van Watergang stilstaan bij het feit dat zij al 350 jaar lang haar gang mag maken naar het kerkgebouw midden in het dorp. Een klein kuddeke in een ontkerkelijkt Noord-Holland. Troost en hoop mogen zij putten, wetende dat God wil blijven werken, door alle menselijke verwarring heen. We zijn er God dankbaar voor dat het Woord hier nog steeds gehoord mag worden!
Watergang is waarschijnlijk in de 12e eeuw gesticht, vlak nadat de eerste ontginners, via waterstroompjes het moerasgebied binnendrongen. Na een periode van voortgaande ontwikkeling breekt met de Tachtigjarige Oorlog een mindere periode aan. Amsterdam kiest de kant van de Spaanse overheid en blijft grotendeels rooms-katholiek. Dit in tegenstelling tot Watergang en omgeving, waar al snel velen tot het protestantisme waren overgegaan. Ook in Watergang grijpen de Spanjaarden hardhandig in. Uit een notarieel geschrift uit 1655 (opgesteld door drie buyrluijden uit Waterganck die daartoe waren verzocht door de 'goede gemeente, toegedaen sijnde de waere christelijcke gereformeerde religie') blijkt dat de kerk tezamen met enkele huizen door brand is verwoest door de Spanjaarden. In die tijd komen regelmatig een priester en een schoolmeester de kinderen volgens de rooms-katholieke opvattingen onderwijzen.
In het begin van de 17e eeuw kerkt men nog in het schoolhuis, wegens gebrek aan financiën. De predikant uit Landsmeer wordt per schuit gehaald. Door de bloei van het kerkelijk leven wordt in 1617 een groter schoolhuis gebouwd, welke al spoedig te klein is. In 1640 wordt verzocht een 'bequam kerckgien' te bouwen' In 1642 komt de kerk gereed; een veelhoekig gesloten zaalkerkje in gothiserende stijl. De blijdschap over de nieuwe kerk wordt als volgt verwoord door een diaken: 'Een dorp sender kerck is gelijck een mensch sender siel'. Watergang is dan kerkelijk ingedeeld onder Landsmeer, maar krijgt in 1656 kerkelijke zelfstandigheid. Dat de kerkelijke gemeente volwaardig is blijkt uit de inrichting van het interieur: afzonderlijke banken voor kerkvoogden, ouderlingen, diakenen en voor de familie van de predikant. Bovendien krijgt iedere ambtsdrager de beschikking over een statenbijbel. Volgens een rapport van de classis telt Watergang dan ongeveer 80 lidmaten en 250 aandachtige toehoorders. Tot 1823 worden overledenen nog in de kerk begraven. Elk belijder van de Heiland sterkte zich onder de moeiten en lasten van het leven met het denkbeeld dat de Heer hem rust zou geven in Zijn huis.
Naast het scheepje (zeer waarschijnlijk een geschenk van een Waterganger, die door zeerovers als slaaf werd verkocht, maar door dorpsgenoten weer werd vrijgekocht) zijn ook de eikenhouten preekstoel, de banken en het houten gewelf afkomstig uit de 17e eeuw. Het geschilderde wetsbord is rond 1700 gemaakt. De vijf panelen van de preekstoel dragen reliëfs met voorstellingen uit de Evangeliën.
Door de eeuwen heen is de kerk het middelpunt van het dorpsleven: door prediking, armenzorg, echter ook dikwijls als beschutting tegen het water van de vele vloeden. Tijdens de laatste overstroming in 1916 biedt de kerk onderdak en maaltijden aan de vele getroffenen. De prediking biedt veel troost en bescherming tegen de angsten uit de voor-christelijke tijd waarin het uit de natuur afgeleide meergodendom van de Friezen overheerstte.
In de afgelopen 350 jaar zijn vele restauraties nodig geweest. In het jaar 1733 was het nog mogelijk om voor ƒ 467,– een grondige kerkrestauratie uit te voeren. Uit deze tijd stamt het grootste deel van de kerkinventaris. De uit 1771 stammende klok is tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers weggehaald. De inscriptie op de huidige klok herinnert hieraan: 'De Duitse schennershand heeft niet zo kunnen branden noch gieten het metaal tot doodzaaiend lot of mijn hernieuwde stem zingt door de lage landen tot een bevrijd geslacht het manend "Eer zij God" '.
In het begin van de 19e eeuw heeft Watergang 190 gereformeerden, 28 roomsen, 1 doopsgezinde en 1 lutheraan. De invloed van Menno Simonsz. lijkt weggeëbd. Deze gewezen pastoor reisde namelijk in 1542 door de streek Waterland en doopte in Watergang 24 inwoners!
Zo trokken 350 jaar aan het kerkgebouw voorbij. Veel is er veranderd. De weg naar verdergaande ontwikkeling en vooruitgang lijkt definitief te zijn ingeslagen. Ook in Watergang werd de kerkverlating merkbaar. Doch, de woorden van Psalm 122, vers 1 blijven nu nog klinken!
'Ik was verheugd, toen men mij zeide:
Laten wij naar het huis des Heeren gaan.'
U bent van harte welkom op de Open Dag, D.V. 12 september in de kerk te Watergang waar een overzicht zal worden gegeven van 350 jaar kerk en dorp.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen