Boekbespreking

Drs. J.L. van Essen, Een ziel van vuur, Op stellen over Groen van Prinsterer en zijn omgeving, uitgave J.J. Groen en Zoon, Leiden, 1992, 128 pag. ƒ 24,95.
De Vereniging van Christen-Historici, de VCH, heeft de eerste van een nieuwe voorgenomen reeks publicaties het licht doen zien. Deze eersteling van de 'Transparant-reeks' is een bundeling van een aantal artikelen van het ere-lid van de vereniging, drs. J.L. van Essen, met als titel Een ziel van vuur. Opstellen over Groen van Prinsterer en zijn omgeving.
De schrijfster heeft tientallen jaren 'dicht bij het vuur' gezeten. Als ambtenaar bij het Bureau Rijks Geschiedkundige Publicatiën was ze nauw betrokken bij het grote project van de publikatie van de correspondentie van Groen van Prinsterer. Het is haar levenswerk geworden dat in 1992 werd afgerond, en daarin heeft ze als geen ander deze grote staatsman en evangeliebelijder leren kennen, in het hart van zijn geloof en denken, en in de relaties waarin hij stond met zijn tijd- en strijdgenoten in het Réveil.
De artikelen die in deze bundel bijeengebracht zijn, laten de schrijfster kennen als een leerlinge van Groen, ze verstaat de geschiedenis met haar gestalten vanuit het geloof, de kracht van het Evangelie wordt daarin gekend. Er is grote aandacht voor het persoonlijke individuele, het levenswarme haast, bij de personen in hun onderlinge relaties, die ze beschrijft, en ook de grote lijnen van de strijd der geesten in de vorige eeuw worden goed zichtbaar.
Ik geef nu een kort overzicht van de inhoud van de gebundelde artikelen, die elders als artikelen al geplaatst zijn of als voordrachten gehouden. Hoewel Groen van Prinsterer het centrum is van dit boek gaan de meeste hoofdstukken niet in directe zin over Groen. Allereerst gaat het over 'Bilderdijk en Groen van Prinsterer', begrijpelijk dat dit artikel voorop gaat. Groen wordt hierin gepresenteerd als een zelfstandige leerling van Bilderdijk, zij het in beperkte zin, met eerbied en distantie. Groen had kritiek op Bilderdijks geschiedschrijving en contrarevolutionaire denkbeelden. Het volgende hoofdstuk blijft nog wat in de buurt van Bilderdijk en tekent op fijnzinnige wijze het karakter van diens wat wereldvreemde zoon Lodewijk. Het derde artikel beschrijft de relatie van Bilderdijk en Capadose. Het gaat over de invloed op Capadose, en diens standpunten o.a. over de Afscheiding. Vervolgens is er een verhandeling opgenomen over 'Heldring, de sociale kwestie en het Réveil'. Het laat zien hoe in het Réveil op indrukwekkende wijze de uitwerking zichtbaar werd van het persoonlijke geestelijke leven met Christus, in concrete sociale actie. De persoonlijke betrokkenheid bij de beschrijving van dit onderwerp doet ons de schrijfster kennen als van harte staande in de traditie van het Réveil. Een belangrijk hoofdstuk om de grote waarde van Groen van Prinsterer te leren kennen voor kerk en staat is 'Groen van Prinsterer en zijn geschiedbeschouwing. Groen was in alles een gelovige historicus. De zin van de geschiedenis is Gods plan met Zijn wereld, zoals de Schrift daarvan getuigt. God is aanwezig in de geschiedenis. Hij regeert. Als het over Groen van Prinsterer gaat, komt meestal ook de schoolstrijd ter sprake, de strijd voor vrijheid van christelijk onderwijs. Groen had in deze worsteling niet steeds dezelfde tactiek. De ingewikkelde verhandelingen rond de staatsschool en de plaats van de dienst van God aldaar, en de vorming van christelijke scholen en Groens visie daarin worden beknopt uiteengezet.
In het laatste hoofdstuk gaat het over 'Lohman en Kuyper, verdeeld en toch één'. Twee verschillende persoonlijkheden, die eigenlijk in de politiek niet met elkaar overweg konden, maar die toch als broeders in Christus van elkaar afscheid namen in het licht van de eeuwigheid.
Tot zover wat deze bundel ons te bieden heeft. Het is een waardevolle bijdrage aan onze kennis van het Réveil – vooral de personen – die de waardering voor dit tijdperk, dat zeer belangrijk is geweest voor ons protestants-christelijke denken en leven, zeer zeker dienen kan. Van harte aanbevolen!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen