Concept-kerkorde S.o.W. besproken in trio-synode

Toen enkele jaren geleden besloten werd te komen tot een kerkorde voor een eventueel gefuseerde kerk in het Samen op Weg-proces ontspon zich – ook in de Raad van Deputaten-S.o.W. – een discussie langs welke weg dat moest gebeuren.
Er is een fundamenteel verschil in opzet van de kerkorde van de Nederlandse Hervormde Kerk en die van de Gereformeerde Kerken. De eerste (van 1951) is vooral een theologisch document, waaraan een groot aantal ordinanties hangt. De kerkorde van de Gereformeerde Kerken is vooral regelgevend.
Zo werd van gereformeerde zijde ervoor gepleit een nieuwe kerkorde te beginnen met 'een lege huls', die langzaamaan zou worden opgevuld met regels. Het resultaat zou stap voor stap tot stand komen. Van hervormde zijde is (ook door ondergetekende) een hervormd model bepleit: eerst een complete kerkorde, met een verwoording van de basis, de grondslag, en daarna verdere regelgeving.
Welnu, het laatste is het geworden. Met het gevolg, dat nu de complete tekst voorligt en ieder een beeld ervan hebben kan wat met de kerk van de toekomst wordt beoogd.

Discussie
Zo'n kant en klaar 'product' geeft uiteraard op zich een zeker schokeffect. Alles moet in één keer worden beoordeeld. En bovendien lijkt daarmee het begin van de fusie te zijn aangebroken. Derhalve is de discussie allerwegen losgebarsten: over de naam ('Verenigde Reformatorische Kerk in Nederland'), de confessionele basis, de verhouding van gemeenten en kerk, de ambten, de sacramenten, huwelijk en gezin.
Zo kreeg, na besloten zittingen in de afzonderlijke synoden van de Nederlandse Hervormde Kerk (N.H.K.), de Gereformeerde Kerken in Nederland (G.KN.) en de Evangelisch Lutherse Kerk (E.L.K.), de combi-synode die, nu een trio-synode is, de gelegenheid zich publiekelijk over het gereed gekomen ontwerp uit te spreken.
Het is geen sinecure om zulks te doen op een vergadering van 180 afgevaardigden (N.H.K. 75, G.K.N. 75 en E.L.K 30). Als zich ongeveer 70 sprekers melden is er ruimte voor slechts enkele minuten spreektijd voor iedere afgevaardigde.

Duidelijkheid
De discussie op de trio-synode bracht intussen duidelijk aan het licht, dat binnen de Gereformeerde Kerken géén bezwaar bestaat tegen dit ontwerp. Men heeft – aldus prof. dr. K. Schippers in een toelichting – voldoende garantie, dat vernieuwing een kans krijgt (van onderop, vanuit de gemeenten).
Binnen de Evangelisch Lutherse Kerk is er instemming, met hier en daar aarzeling, het laatste omdat toch de vrees bestaat, dat het Luthers element (hoewel gewaarborgd in de kerkorde) op den duur vervagen zal (het gaat om de inbreng van ongeveer 30.000 evangelisch luthersen).
De grote weerstand ligt echter bij de hervormden. Dat bleek uit de discussie, maar het was ook al verwoord door ds. B. Wallet vanuit de (besloten) hervormde synodezitting.

Ter synode hebben zich (vrijwel) alle hervormd-gereformeerde synodeleden uitgesproken. Massief kwam hun verzet tegen dit ontwerp, met daarachter het verzet tegen S.o.W. zèlf, aan het licht. De 75 leden tellende hervormde synode heeft thans ongeveer 20 hervormd-gereformeerde synodeleden. Het zal derhalve duidelijk zijn, dat bij zo'n breed verzet tegen de ontwikkelingen, die gaande zijn, de N.H.K. hèt probleem vormt in S.o.W. Daarover heeft deze combi-synode ook op z'n minst duidelijkheid geschapen.
Toen uiteindelijk moest worden besloten of het stuk al of niet voor bespreking aan de gemeenten en aan het geheel van de kerken moest worden aangeboden, stemden 16 hervormde synodeleden en één evangelisch luthers synodelid tegen.
Voor goed verstaan: het ging er nog slechts om het stuk ter bespreking aan te bieden. Want ook deze trio-synode kon aan het ontwerp, dat voorlag, geen letter veranderen. Dat is pas mogelijk als de commissie, die het stuk heeft ontworpen, gehoord alle discussies in synode. Raad van deputaten S.o.W., classes en andere kerkelijke verbanden, haar definitieve ontwerp aanbiedt. In dit stadium waren er dan ook hervormd-gereformeerde synodeleden, die er wèl vóór waren, dat het ontwerp de kerk zou ingaan. Daarachter ligt de gedachte, dat de classes en de gemeenten, net zo goed als de synode, het recht hebben mee te lezen en mee te spreken. Zij, die tegenstemden, wilden echter reeds nu een signaal afgeven, dat verdere voortgang van het proces op breed verzet zou stuiten binnen de N.H.K.

Het was begrijpelijk, dat het brede hervormd-gereformeerde verzet duidelijk een domper zette op de vreugde van de aanvaarding van dit ontwerp als basis door de trio-synode. Het is voor ieder ook duidelijk geworden hoe de zaak er echt voorstaat. Hoe zal het verder moeten als een zo groot deel van de N.H.K. niet mee wil, terwijl men voor een betrekkelijk kleine kerk (E.L.K.), die wel meedoet, ingrijpende maatregelen treft, tot in de grondslag van de kerk toe.

Het voordeel – en zo was het ook bedóéld – van dit ontwerp – in-één – keer is, dat ieder zich nu een oordeel kan vormen van de koers, die wordt uitgezet. Welnu, dat daardoor de duidelijkheid is bevorderd, is gebleken.

Bitter
We geven hier intussen geen gedetailleerd verslag van wat door allen is gezegd. Van een aantal hervormd-gereformeerde synodeleden, die elk voor zich afzonderlijke aspecten van het ontwerp behandelden, zijn de complete teksten opgenomen van wat zij hebben gezegd.

Wat mij wel van het hart moet is, dat de bezwaren, die in hervormd-gereformeerde kring tegen S.o.W. leven, een duidelijke onderstreping kregen door de bijdragen van allerlei gereformeerde afgevaardigden. Het was bitter en beschamend hoe met name gereformeerde afgevaardigden soms omgingen met het erfgoed der vaderen, met name de Dordtse Leerregels. Dieptepunt was, dat één der afgevaardigden ten aan zien van de Dordtse Leerregels opmerkte, dat ze maar in de grondslag moesten blijven staan, omdat je nu eenmaal de 'ongunstige elementen' uit je voorgeslacht ook er niet uit weg kunt doen.
De vonk der herkenning vanwege het gereformeerd erfgoed was nauwelijks nog aanwezig. Vernieuwing, toekomst en ruimte waren de slagwoorden. De continuïteit met het verleden kwam niet meer in hartstocht om de belijdenis naar voren. Het was een bittere ervaring. We hebben elkaar op de trio-synode nog beter, of weer beter leren kennen.

Het zal nu zaak zijn, dat men zich in het geheel der kerken ook grondig rekenschap zal geven van de inhoud van deze kerkorde. Niemand behoeft nu nog te zeggen niet te weten waarom het gaat. De stukken liggen voor ons. En een eerste oordeel daarover ook.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen