Torenspitsen-Gemeenteflitsen

ONSTWEDDE
In het groene landschap van Westerwolde in de provincie Groningen is de toren van de Hervormde Kerk een unieke verschijning. De toren is bijna 42 meter hoog en staat op het hoogste punt in de omgeving, aan de rand van het dorp. Bijna overal in het land staat 'de kerk in het midden', maar bij ons, letterlijk, aan de rand. Figuurlijk is het gelukkig anders, en neemt de oude toren met de kerk een grote plaats in, in het hart van vele Onstwedders. De toren is aanvankelijk niet een als kerktoren bedoeld. Wie goed kijkt, kan zien dat hij vroeger geheel zelfstandig daar gestaan moet hebben. De bouwstijl van de kerk laat zien, dat die er minstens anderhalve eeuw later tegenaan gezet is. Wat was dan de bedoeling van die losse toren? De eerste functie is ongetwijfeld die van een richtingaanwijzer geweest. Van alle kanten, is het nog steeds een goed punt voor oriëntatie. De tweede reden waarom de toren gebouwd is, wordt duidelijk als je ziet, dat deze toren tot boven aan toe gemaakt is van, met de hand gemaakte, bakstenen. Er ligt geen dakpan op en de muren zijn tussen de één en bijna twee meter dik. Er hebben meerdere zolders in gezeten en dit alles met de bedoeling een schuilplaats te bieden in tijden van gevaar. De hele gemeenschap kon er zich in terugtrekken en het lukte de vijand niet met een brandpijl de toren aan te steken en zo de gevluchte gemeenschap 'uit te roken'. In het buurtschap Veenhuizen vond men het leem, nodig om de stenen te bakken. Het verhaal wil, dat de bevolking die stenen over een afstand van zo'n drie kilometer hand over hand zou hebben doorgegeven. Maar als je uitrekent hoeveel mensen er dan nodig zijn, en hoeveel er rond 1300 in Onstwedde woonden, dan moet dat een verhaal zijn. Met hun houten karren zullen zij de stenen veel makkelijker vervoerd hebben. Zo'n indrukwekkende toren heeft in de loop der eeuwen natuurlijk veel mensen in hun fantasie geprikkeld. Legio verhalen en zelfs legenden zijn er ontstaan. Aan de belangrijkste daarvan dankt de toren haar naam 'Juffertoren'. De legende wil, dat de toren gebouwd is op last van een jonge vrouw, die met haar twee zusters zou hebben afgesproken, dat zij uit elkaar zouden gaan en elk een ernstig en godsdienstig leven wilden gaan leiden. De een ging naar Holwierde, de andere naar Schildwolde en de derde naar Onstwedde. Op die plaatsen bouwden zij een toren met een kerk en die torens waren alle drie geheel van steen. In Schildwolde bestaat de toren nog. Die van Holwierde is in de vorige eeuw afgebroken. Zo zijn er nog twee Juffertorens in Groningen over.
De historische werkelijkheid is, dat er vroeger talloze van zulke torens in ons provincie stonden. Overal zijn die echter uitgegroeid tot borgen. Dat zijn die typische kasteelachtige buitens, waar de adel in het noorden in woonde. Omdat er in een enkele plaats geen adel was, is de toren bezit van de gemeenschap gebleven en zo is er in Onstwedde in later tijd tegen de toren een prachtige gotische kerk gebouwd, die aan ruim 500 mensen plaats biedt.
In een zekere zin is niet alleen de toren, maar ook de gemeente van Onstwedde uniek. Die toren past bij haar! De gemeente hoort immers een richtingaanwijzer te zijn in een stuurloze wereld. Een handwijzer naar boven! De gemeente mag ervaren wat in de Schrift als een belofte staat geschreven: 'De Naam des Heeren is als een sterke toren!'. Ook heeft de gemeente, evenals haar oude toren, iets onverzettelijks. In de vorige eeuw kwam hier in het Noorden een vloedgolfvan 'nieuw licht' – zeg maar: vrijzinnnigheid – over de gemeenten. Heel wat gemeenten gingen om en toen de Afscheiding kwam, verlieten daar vele gelovigen de Hervormde Kerk. In Onstwedde stond in die tijd de wijze ds. H.E. Gravemeijer, die zijn gemeente in prediking en geschrift opriep, geen duimbreed van Schrift en belijdenis te wijken. Hij stond hier zelfs tweemaal, omdat hij zich in een moeilijke tijd teruggeroepen voelde in de gemeente om haar te bewaren voor afglijden. Hij bezwoer de gemeente in de Vaderlandse kerk te blijven, maar daarin dan ook te volharden in de leer der vrije genade Gods in Jezus Christus. Als wij zondags tweemaal in die mooie kerk met die 'dikke' toren samenkomen om Gods lof te zingen en Zijn Woord te horen, dan denk ik dikwijls: 'Wat heeft de Heere het wonderlijk gezegend, dat mensen niet wegliepen, maar trouw op hun post bleven. Wij hebben geen nieuw licht nodig, want het oude straalt nog heerlijk!'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen