Boekbespreking

Prof. dr. G. Geerts en dr. H. Heestermans, Van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal, 12e herziene druk, 3 delen, uitgave Van Dale Lexicografie, Utrecht, 3900 pag., ƒ 285,–.
De 'dikke Van Dale' is nog dikker geworden. Werd vroeger dit standaardwerk in de Nederlandse taal in 2 lijvige delen uitgegeven, nu is het werk al uitgebreid tot 3 lijvige delen van bijna 4000 bladzijden. Deels heeft deze uitbreiding te maken met het feit, dat liefst 12.000 nieuwe woorden zijn opgenomen, waaruit alleen al blijkt hoe levend taal is maar ook hoe 'Van Dale' zelf meer details en nuanceringen aanbrengt. Het grootste deel van de nieuwe woorden heeft te maken met nieuwe afleidingen of samenstellingen (actieveling, braadboter), met vervormingen van bepaalde woorden, met ontlening van woorden uit andere talen (computer, surfer). Echt nieuwe woorden zijn zeldzaam (b.v. het woord 'epibreren', ooit door Carmiggelt uitgevonden).
Nieuw is verder dat bij ongeveer 30.000 niet-samengestelde woorden een korte etymologie (woordherkomst) is gegeven, waarvan Van DaIe ook een aparte editie heeft. Dat gedeelte werd verzorgd door dr. P.A.F. van Veen en mevr. drs. N. van der Sijs.
In het 'bericht voor de twaalfde uitgave', voor in het eerste deel opgenomen, worden de namen van een aantal personen genoemd, die een waardevolle bijdrage hebben geleverd bij de totstandkoming van deze nieuwe editie. Onder hen troffen we ook de onder ons bekende drs. A. Maljaars te Waddinxveen. In de uitvoerige 'Inleiding tot de twaalfde uitgave' wordt aandacht gegeven aan 'De Grote Van Dale en zijn voorlopers' (in 1574 b.v. de eerste uitgave van het woordenboek van Kiliaan), de typering van de Grote Van Dale ('hedendaags-diachroon verklarend', waarbij diachroon staat voor 'de verschijnselen in tijdsorde in hun historische ontwikkeling beschouwd'), 'het woordenboek en taalverandering', 'keuze van trefwoorden' en 'behandeling van de trefwoorden'. Nieuw in deze uitgave is ook, dat men is overgegaan tot het systematisch behandelen van voor- en achtervoegsels en woorddelen, op basis waarvan een (onbeperkt) aantal woorden te vormen is (be-, de-, -heid, -winkel). Afgezien is gelukkig van het opnemen van woorden uit de turbotaai (socio, refo). Waardevol is de uitgebreide lijst van gevleugelde woorden, titels en citaten (uit andere talen), die aan het eind van deel 3 is opgenomen, met daarbij de verklaring.
De uitgave bevat uiteraard ook vele woorden uit het kerkelijk taaleigen. Maar daarin zal een uitgave als deze nooit volledig zijn. Het zou dan ook interessant zijn deze uitgave in dat opzicht te vergelijken met de bekende Concordantie van Trommius op de Statenvertaling en het boek van dr. C. van de Ketterij 'De weg in woorden'.
Maar al met al is deze nieuwe uitgave van de oude Van Dale, ooit begonnen in 1864 door de arbeid van I.M. Calisch, N.S. Calisch en J.H. van Dale schoolhoofd te Sluis (bewerker), een onmisbare vraagbaak voor wie dagelijks met taal omgaat, en wie is dat niet? Hulde aan de samenstellers en de uitgever. Men krijgt het boek niet voor voor een zacht prijsje maar krijgt wel waar voor z'n geld.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen