Torenspitsen-gemeenteflitsen

VRIEZENVEEN
Het dorp
Wie het dorp binnenrijdt en er oog voor heeft, zal het onmiddellijk zien: dit is een typpisch veendorp. Aan weerszijden van de lange rechte Dorpsstraat staan de huizen dicht opeen gebouwd langs de brinken. Daarachter lagen vroeger de smalle, vaak kilometers lange akkers en weiden. Op de kopeinden daarvan vestigde zich de bevolking, dicht bij elkaar. Ongetwijfeld heeft dat mede het karakter van de samenleving bepaald. Bijna letterlijk kon men nauwelijks om elkaar heen. Wie dat negatief wil duiden, kan de woorden 'sociale controle' gebruiken. Of men wilde of niet, men diende met elkaar rekening te houden. Want uit de toon vallen werd in die structuur al gauw: uit de boot vallen.
Maar onmiskenbaar zit er aan dat dicht-opeen-wonen ook een positieve zijde. Men had oog voor elkaar en zag naar elkaar om. Dat karakteriseert de bevolking nog steeds. En met-elkaar-rekening-houden is niet het slechtste wat in een gemeente gebeuren kan.

De Grote Kerk
Is de Hervormde Gemeente in de loop van de tijd uitgegroeid tot een gemeente met 4 kerkgebouwen, vanouds neemt de Grote Kerk een centrale plaats in. Die Grote Kerk staat dan ook op het Midden. Dat is daar waar het Oosteinde en het Westeinde van de Dorpsstraat bij elkaar komen. Daar heeft de kerk niet altijd gestaan. De oorspronkelijke plaats was temidden van de eerste nederzettingen even ten zuiden van het huidige dorp. Rond 1400 is er sprake van het eerste kerkgebouw aan de Buterweg. Op die plaats is weinig meer van het verleden te vinden. Alleen de naam herinnert nog aan wat er eens was: 'het oude kerkhof'.
Toen het dorp zijn definitieve plaats kreeg, kwam de kerk waar ze nu nog staat. Op het Midden werd in de jaren 1666-1671 de Grote Kerk gebouwd. Door meerdere verbouwingen heen is de Grote Kerk geworden tot wat ze nu is: een strak, bijna kubistisch gebouw, waarin ruim 1000 mensen samen kunnen komen om te luisteren, te zingen en te bidden, kortom een huis voor de gemeente.

De gemeente
Veel zou er te vertellen zijn en veel is er al geschreven over de geschiedenis van de gemeente. In dit verband gaat het om enkele flitsen, die iets doen oplichten van de weg, die geleid heeft tot de huidige structuur van de gemeente.
In het begin van deze eeuw diende dr. Los als predikant de gemeente. Daarin werd hij bijgestaan door de hulpprediker meester Van Leeuwen. Helaas lagen zij elkaar niet. Persoonlijk niet en theologisch niet. Dat liep uitop een conflict. In 1906 oordeelde de kerkeraad, dat de hulpprediker de predikant saboteerde en ontsloeg hem. De aanhangers van meester Van Leeuwen erkenden dat besluit van de kerkeraad 'niet als wettig naar Gods Woord' en stichtten de Hervormde Evangelisatie op G.G. Het is begrijpelijk, dat meester Van Leeuwen de eerste voorganger werd. Die afscheiding moet bitter pijn gedaan hebben in een gemeenschap, die bereid is elkaar heel lang vast te houden.
De hervormde gemeente was en bleef confessioneel. Namen als die van ds. Poldervaart en ds. Van Barneveld worden in de breedte van de gemeente nog steeds met ere genoemd. Toch was er ook binnen de gemeente een hervormd-gereformeerde stroming gebléven. Met het oog daarop en met het oog op een nauwere band met de Hervormde Evangelisatie op G.G. werd in de vijftiger jaren besloten een hervormd-gereformeerde predikant te beroepen. De oud-zendingspredikant ds. H. Pol was de eerste die de predikantsplaats bezetten. En hoewel er soms zeer vergaande contacten waren met de Hervormde Evangelisatie, is het hem noch zijn opvolgers gelukt een integratie tot stand te brengen.
Eerst in 1990 kon een volgende stap gezet worden. Toen na vele gesprekken tussen de centrale kerkeraad en de Hervormde Evangelisatie bleek, dat integratie onmogelijk was, werd besloten ten behoeve van de leden van de Evangelisatie een buitengewone wijkgemeente met een predikantsplaats te stichten. Sindsdien wordt de centrale gemeente gevormd door confessionelen en hervormd-gereformeerden met ter rechterzijde de b.w. 'Bethel'.
Dat maakt het soms best spannend, maar dikwijls is het ook verrassend en verrijkend. Daarbij is het van belang, lang naar elkaar te willen luisteren en zoveel mogelijk met elkaar te willen rekenen. In die sfeer kan verscheidenheid uitermate opbouwend zijn. Paulus schreef er al over aan de Efeziërs: Alleen samen met alle heiligen kan de breedte en lengte en diepte en hoogte van de liefde van Christus begrepen worden!

Op het Midden
Intussen staat de Grote Kerk nog steeds òp het Midden. Zo heet het in de volksmond en zo is het goed! Niet ìn het midden. Als er ooit al een tijd is geweest, waarin de kerk in het midden van de belangstelling en van de macht stond, dan is die tijd nu wel voorbij, ook in Vriezenveen. Al is de storm van de secularisatie hier nog niet ten volle losgebarsten, de eerste rukwinden worden gevoeld en laten de gemeente niet onberoerd. Maar de eeuwen door heeft het Woord van onze God de stormen getrotseerd. Onder de bediening van het Woord is de gemeente gebouwd en gedragen. Geprezen zij de Naam van Hem, Die trouw gebleken is!
Die Naam is onze hoop.
Als teken daarvan staat de Grote Kerk op het Midden.
Niet als een kerk met macht.
Maar – om het met de woorden van ds. Kool in Kontekstueel te zeggen – als een kerk, die dienend met het evangelie midden in de samenleving wil staan en heel het volk op het oog heeft.
Daar op het Midden staat ze goed.
Daar mag het Woord bediend worden, in de hoop en de verwachting, dat de Here zich daar wil stellen en Zelf het Woord zal nemen om Oost en West tot Zich te roepen!

G.J. van Steeg

N.B.
'In de bijdrage van de hervormde gemeente te Streefkerk stond vermeld dat ds. J.W. van Barneveld de oudste nog in leven zijnde oud-predikant van Streefkerk zou zijn. Ds. Van Barneveld is echter onlangs overleden. De oudste in leven zijnde oud-predikant is thans ds. S. Julius, woonachtig te Nunspeet. Overigens heeft het gegeven betreffende de laatste predikant van confessionele signatuur betrekking op ds. Julius.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen