Een jaar vol schokkende gebeurtenissen

Er zijn gebeurtenissen in het leven, die haarscherp in het geheugen blijven. Mensen herinneren zich jaren later nog wat ze aan het doen waren toen het bericht kwam, dat de president van Amerika, J.F. Kennedy was vermoord, of toen tijdens diens presidentschap Russische oorlogsschepen opstoomden naar Cuba.
Zo kent ieder mens persoonlijke wederwaardigheden, die wat dag en datum betreft onuitwisbaar in de herinnering blijven opgeslagen. Zo zal het ook zijn als wordt teruggeblikt op het jaar 1992. Dat éne bericht, dat van het ene moment op het andere kwam, omtrent een ongeluk, een ongeneeslijke ziekte, zich aandienende werkloosheid, een faillissement. Of ook een blijde gebeurtenis, zoals de geboorte van een kind of het bereiken van een levensdoel van welke aard dan ook.

Eén van de eerste dingen, die we ons allen van het jaar 1992 te binnen zullen kunnen brengen, is de verbijsterende vliegtuigramp in de Bijlmermeer op zondag 4 november. Van die gebeurtenis zal gelden, dat mensen zich lang hun verbijstering zullen herinneren, die ze hadden bij het ontvangen van de eerste en de vervolgens steeds ernstiger worden berichten. Zelden heeft een ramp zolang nagetrild in de pers, in de media, in de gesprekken. Dagenlang was de ramp voorpagina-nieuws en méér dan dat. Méér dan dat, omdat ze in de gedachten van de mensen was vastgehecht.
Een aantal doden kan nooit 'meevallen', al werd dat na het tellen van de slachtoffers in dit geval wel gezegd. De eerste prognoses waren, dat er ongeveer 250 doden zouden zijn. Toen het er uiteindelijk ongeveer vijftig bleken te zijn, zou het dus meegevallen zijn. Maar de verhalen van nabestaanden waren niet met droge ogen aan te horen. Mensen zullen zich hun leven lang de schreeuw van de slachtoffers in de verbijsterend snel om zich heengrijpende vuurzee herinneren.
Een moeder, die bij de ramp met het Surinaamse vliegtuig enkele jaren geleden vier kinderen verloor, verloor nu haar man.
Een poes zat nog springlevend op haar plek in een geblakerde woning.
De passagiere in het El-Al-vliegtuig was, de waarschuwingen van haar vader ten spijt, toch meegegaan. Haar bruidsjurk was vooruit gestuurd naar Tel Aviv. Haar levenloze lichaam volgde.

Ook andere verhalen waren niet met droge ogen aan te horen.
Een moeder, die vertelde, dat ze van de zesde verdieping sprong, met onder elke arm een kind. Ze werd door engelenhanden gedragen. Mensen móésten het wel geloven. De jongen, die maar moeilijk afstand kon doen van zijn collectie wereldse muziek, die hem parten speelde na zijn overgang tot het christelijk geloof. De neerstortende Boeing deed wat hijzelf niet vermocht te doen.
Die dingen haalden meestal niet de kranten maar kwamen wel dóór in de gesprekken. En wat te denken van het feit, dat de herdenking van de ramp in de Bijlmer méér christelijk getuigenis onder de allochtónen opleverde dan men van een louter Néderlandse samenkomst zou hebben kunnen verwachten:
de eerste minister van de Antillen, die ervan gewaagde dat het de mens gezet is te sterven en daarna het oordeel;
de liederen, die langs de straten en wegen werden gezongen.
Zo had de ramp een dubbel tekenkarakter: als ràmp en als getuigenis erna.

Veel aandacht was er dus voor de Bijlmerramp. Enkele dagen later stortte een vliegtuig neer, zoals er wekelijks wel ergens in de wereld een vliegramp is. De tegenstelling is groot: even een korter of langer bericht en de dagen daarna – in het beste geval – nog enkele regeltjes op een pagina achteraf. Een ramp moet kennelijk wel heel geconcentréérd zijn – wat tijd en plaats en afstand betreft – wil die als schokkend worden ervaren. Maar intussen treuren dagelijks nabestaanden om hun doden.
Een aantal weken na de Bijlmerramp was er de treinramp bij Amsterdam. Eén dag was het voorpagina-nieuws, maar ook daarna gingen we al weer snel over tot de orde van de dag. Welk blijvend leed is er intussen in gezinnen van al diegenen, die zwaar gewond werden weggedragen van het 'slagveld'?
De tekst van dit artikel was al ter perse toen we opnieuw werden opgeschrikt door een ramp. Meer dan 50 Nederlanders – complete gezinnen ook – vonden de dood bij een vliegramp in Portugal. Het was bijna niet te geloven dat zoveel mensen aan de dood ontkwamen. Maar opnieuw dus een ramp heel dichtbij. Minister May Weggen van 'Verkeer en Waterstaat' zei, dat het jaar 1992 dermate dramatisch was, dat ze het idee had in drie maanden tijds drie jaren ouder te zijn geworden. Hoe begrijpelijk is deze reactie.

In deze terugblik vergeten we ook de slachtoffers van de polio-epidemie niet.
De publiciteitshausse is langzaam weer weggeëbd. Maar dagelijks nog groeit het aantal slachtoffers. Welk een verantwoordelijkheid om hier ook leiding te geven, die voor Gods Aangezicht verantwoord is. Intussen werd ook verharding van standpunten en prestige gesignaleerd.

Illegalen
Bij een ramp als in de Bijlmer is overigens wel gebleken met welk een gigantisch probleem we zitten vanwege de talloze zogeheten illegalen. We werden hard met de neus op de feiten gedrukt, namelijk dat mensen onder ons wonen (hoevelen zijn het er?) zonder verblijfsvergunning. En éven, héél even waren er algemene gevoelens van humaniteit. We namen hen in bescherming, omdat ze deel uitmaakten van 'de ramp'.
Mensen, medemensen mogen (hier) intussen niet wonen. Dat is het eenvoudige maar toch onvoorstelbare gegeven. Mensen, schepselen Gods, heten illegalen. Het gaat dan om twee soorten illegalen, namelijk diegenen, die, om wàt voor duistere redenen dan ook, hier zijn aangeland om emplooi te vinden, maar ook om mensen, die elders in de wereld geen plek vinden voor het hol van hun voet.
De benaming illegalen is intussen een soort groepsnaam geworden. Eigenlijk moest dit woord uitgebannen worden uit het spraakgebruik. Illegalen zijn immers 'onwettigen'. Het doet denken aan de vroegere betiteling 'onechte kinderen', als bedoeld werden kinderen, die buiten-echtelijk geboren waren. Maar, om zó maar mensen als onecht of als onwettig te duiden gaat toch te ver!
We leven evenwel in een wereld, waarin wonen binnen eigen veilige en besloten grenzen van een land of een stad, een familie of een gezin, voor miljoenen mensen niet is weggelegd. Zou de Schepper het, ook na de zondeval, zo bedoeld hebben? Allen zijn we toch rechteloze mensen, maar dan toch niet de één meer bevóór-recht dan de ander? Zulke onderscheidingen, waar geen onderscheid is, besterven ons op de lippen wanneer we eigen behaaglijke leefomstandigheden afzetten tegen de noden in de wereld.

Haat
Verder was dagelijks in het nieuws het voormalige Joegoslavië. De ontreddering daar is niet te beschrijven. We ontmoetten dit jaar een predikant-vriend uit Joegoslavië (tijdens een bezoek aan Hongarije). Hij zei, dat er in zijn gemeenten zestig jongens dienst weigerden, omdat ze weigerden hun landgenoten, hun medeburgers af te slachten. Mensen snijden elkaar zo maar de hals af. En waarom? Om tegenstellingen van volksgroepen, die kennelijk diep in de geschiedenis verankerd zijn. De zondeval manifesteert zich breed en diep.

Intussen sloeg de vreemdelingenháát in Europa, met name in Duitsland, toe. Het ging hier niet om de illegalen. Ook joden zijn weer mikpunt geweest of andere etnische minderheden. Een brute moord op een Turks gezin was er het harde teken van.
We zijn echter al met al in 1992 wreed opgeschrikt vanwege die oplaaiende rassenhaat en vreemdelingenhaat. Bij ons zou echter niet voor kunnen komen – aldus onze bewindsvrouwe van binnenlandse zaken – wat in Frankrijk en Duitsland boven de oppervlakte kwam. Alsof het hart van de Nederlander er te goed voor is. De opiniepeilingen leerden – om even aan de buitenkant te blijven – dat vandaag de Centrum Partij op vijf zetels in de Tweede Kamer kan rekenen.

Opmerkelijk – maar volkomen terecht – was dan ook een boodschap van de hervormde synode aan volk en overheid, waarin de zonde van de rassenhaat werd aangewezen, zonder dat er alleen sprake was van uitgestoken vingers. De zonde van de rassenhaat – zo werd gezegd – zit in ons aller hart. Het kerkelijk getuigenis in deze is nodig, evenals op alle terreinen, waar het volk ontzinkt aan Gods normen en inzettingen. Dit getuigenis zal zelfs des te méér nodig zijn naarmate de kerk meer in de minderheid komt.

Op de valreep in 1992 laaide ook internationaal weer een anti-Israël stemming op. We werden weer met onze neus op de harde feiten in het Midden Oosten gedrukt. Rabin bleek in verband met de medogenloze terreur in Israël geen andere lijn te kunnen volgen dan zijn als hard getypeerde voorganger Shamir. Ook Rabin moest impopulaire maatregelen nemen. Bijna vijfhonderd Palestijnen net over de grens van Libanon zijn sindsdien een Palestijns symbool in de wereld.

De kerk
Midden in de stormen van de tijd, in de desastreuze ontwikkelingen die zich voltrokken, hield de Heere Zijn kerk in stand. Ook de kerk maakte intussen deel uit van de verwarring, de gééstelijke verwarring met náme, die zich allerwegen voordoet.
De verdeeldheid bleef en de eenheid kwam niet dichter bij. Dit zo zeggende, realiseren we ons zeer wel, dat we zelf deel uitmaken van de schuld der verdeeldheid, ook waar we – hartstochtelijk zelfs – betrokken waren bij het geding om de kerk (van de toekomst).
Eenheid en waarheid vochten met elkaar om de voorrang, geschiedenis en toekomst, belijdenis en vernieuwing. En of we nu betrokken waren in het brede beweeg van de 'grote' kerken (wat is groot?) in de 'grote oecumene' of dat mensen zich betrokken wisten bij pogingen tot eenwording van kleinere kerken (de 'kleine oecumene'), in beide gevallen moeten we het jaar afsluiten met schuld. Schuld vanwege ontzinking aan de waarheid, schuld vanwege ontbreken van eenheid, schuld jegens de Koning der Kerk en schuld jegens het Lichaam der Kerk. Wij en onze vaderen hebben gezondigd.

Maar de Heere had nog Zijn bemoeienis met ons. Door alle verwarring heen hield Hij Zijn werk. Zijn kerk nochtans in stand. Door de wereldgerichten heen mocht nochtans het getuigenis van Zijn Naam opklinken. De kandelaar werd nog niet weggenomen.
Het gebed mocht nog opklinken om een waarachtige verootmoediging, om inkeer en weerkeer, om een opwekking, zoals die elders in de wereld waargenomen wordt. Heere, hoe lange!
Maar bovendien, de verkondiging van het Woord mocht voortgang vinden. Kinderen werden gedoopt, jongeren deden belijdenis. En de eeuwigheid zal openbaren waar ook in 1992 geestelijke zegen viel onder het Woord door de bediening des Geestes.

Als zodanig gedenken we nu ook tenslotte diegenen, die onder ons het Woord mochten bedienen en in 1992 zijn overleden:
Ds. H.G. Amba (2 januari)
Eerw. hr. G. Beekman (5 december)
Ds. J. de Lange (21 juli)
Ds. J. Lekkerkerker (6 november)
Ds. A. Meijers (16 februari)
Ds. G.C. Post (26 maart)
Ds. D. Scheepmaker (5 mei)
Ds. G. Veldjesgraaf (21 februari)

Het jaar 1992 was een jaar vol weedom, nationaal en internationaal. Met de Schriften zeggen we dat de gerichten Gods over de aarde waren. Dat neemt de verantwoordelijkheid en schuld van mensen niet weg. De profeet Jesaja zegt dienaangaande: 'Want wanneer Uw gerichten op de aarde zijn, zo leren de inwoners der wereld gerechtigheid' (Jes. 26 : 9). Die vrucht vraagt de Heere ook van ons in kerk en samenleving, als we terugzien op de rampen en gebeurlijkheden in 1992.

In dat alles was ook 1992 jaar des Heeren. Een jaar van God ontvangen, een jaar Hem teruggeven, in Zijn Boek ter gedachtenis vastgelegd.

J. van der Graaf

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen