Boekbespreking

Dr. Herman Ridderbos, 'Het evangelie naar Johannes', (Proeve van een theologische exegese), deel 2 (Hoofdstuk 11-21), 368 blz., ƒ 69,50. Kok, Kampen 1992.
Vijf jaar na de verschijning van deel 1 waarover ik destijds uitvoerig geschreven heb in dit blad, ligt nu het tweede deel van dit commentaar voor ons in een even verzorgde uitvoering als deel 1. Een hartelijke gelukwens aan het adres van de auteur is op zijn plaats. Naast zijn grote werken over de Synoptici en Paulus nu deel drie in dit 'drieluik' van de bijbelse theologie: De theologie van Johannes.
Ik noem een aantal karakteristieken. Vooreerst is het boek een voorbeeld van gereformeerde wetenschappelijke exegese in de goede zin, nuchter, met een grote eerbied voor de tekst, met een open oog voor nieuwere vragen en zonder het gesprek met de wetenschappelijke vaktheologen te schuwen.
Ridderbos verdedigt in aansluiting aan de kerkelijke traditie het atiteurschap van de discipel Johannes, de geliefde discipel. Niet uit conservatisme, maar op interne gronden, in een scherpe luisteroefening naar de tekst, zonder deze voortijdig in de rede te vallen of naar het ontleedmes van allerlei bronnentheorieën te grijpen. Beklemtoond wordt de apostoliciteit van de katholiciteit van dit getuigenis, de Verbondenheid met de kring ooggetuigen.
De auteur geeft voorts theologische exegese. Al zitten er tal van grammaticale details in, het zwaartepunt valt op de theologische lijnen, we kunnen ook zeggen: de verkondiging van wat Johannes geopenbaard is. De evangelist wil immers zijn lezers bemoedigen in het geloof dat Jezus de Christus is. De auteur is in zijn commentaar wars van speculaties. Zo verwerpt hij bv. de mariologische bespiegelingen van rooms-katholieke exegeten bij Joh., 19 : 25vv, de psychologiserende exegese van Petrus' verloochening, alsmede allerlei niet aan de tekst ontleende beschouwingen over de voetwassing. De uitleg blijft steeds betrokken om de christologische concentratie. Eén voorbeeld: bij Johannes 18 : 13-27 lezen we: 'Wat Petrus tegen wil en dank met zijn drievoudige ontkenning moest bevestigen is de volstrekte uniciteit van Jezus' lijden en sterven. Zijn alléén-gaan op de weg waarvan niemand Hem kon terughouden en waarop niemand – ook Petrus niet – naast Hem kon gaan of Hem kon volgen, 13 : 36, vgl. vs 33.' Zo zou ik veel meer kunnen citeren.
Telkens weer wordt de lezer getroffen door dergelijke korte veelzeggende opmerkingen in een betoog dat zich niet altijd even vlot laat lezen. Ook de actualiteit krijgt aandacht. Ik denk aan wat opgemerkt wordt bij Johannes 17 : 11vv over de huidige solidariteitsgedachte en de Johanneïsche kijk op de wereld in haar van God – vervreemd – zijn, een kijk die niets te maken heeft met een tijdgebonden dualisme, maar hamonieert met het doorgaand getuigenis van de Schrift.
Zeer belangrijk commentaarwerk dat we graag in veler handen zien. We zijn in het Nederlandse taalgebied niet verwend met uitvoerige commentaren over het vierde Evangelie. Daarom is deze bijdrage dubbel welkom.
A. Noordegraaf, Ede

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen