Globaal bekeken

Hier volgen enkele gedeelten uit het 'Logboek van de ramp', verschenen in de reeks 'De dagen mijner jaren' (Bosch en Keuning, Baarn). Dit logboek bevat stukjes uit de nieuwsberichten m.b.t. de watersnoodramp van 1 februari 1953, dag voor dag.

• Zondag 1 februari
"s Morgens om 4.22 uur geeft het AN.P. het eerste bericht, nadat reeds op vele plaatsen, o.m. te Zwijndrecht, om 2 uur 's nachts de noodtoestand was afgekondigd. De golven slaan reeds over de ringdijk. Ook het eiland van Dordrecht schijnt gevaarte lopen.
Dat is het eerste van een serie meldingen, die ieder voor zich reeds beangstigend en schrijnend genoeg zijn, doch tezamen een schok vormen, die niet alleen door ons land, maar door schier de ganse wereld gaat.
9-10 uur: Alle militaire verlofgangers moeten naar hun garnizoenen terugkeren. In Stavenisse is de noodtoestand afgekondigd. Een lifter is bij de Moerdijk verdronken. Hij is het eerst gemelde slachtoffer van de watersnood. De oude Vlissinger binnenstad staat geheel onder water. Veere staat blank. De duinen bij Oostkapelle zijn zwaar beschadigd. Arnemuiden en Rithem zijn overspoeld. Bij Wolphaartsdijk is een gat in de dijk geslagen. Een Rode Kruis-colonne vertrekt naar het zwaar getroffen Halsteren. Bij Nieuw- en St. Joostland stroomt het water de Nieuwlandspolder in. Bij Hansweert staat het tot de zolders der huizen. Vele schepen zenden S.O.S.-seinen uit. Uit Hontenisse worden 8 doden gemeld. De eerste van een grote serie meldingen van slachtoffers. Per radio wordt een beroep op eigenaars van schepen gedaan zich naar het rampgebied te begeven. De ministers Algera en Drees vertrekken naar Dordrecht. Noordwijk aan Zee meldt belangrijke schade. Ossenisse en Ouderkerk berichten meerdere dijkdoorbraken.'

's Avonds: 'Uit Kruiningen zullen 2500 mensen geëvacueerd worden. In Willemstad zitten 1200 mensen geïsoleerd en het telt reeds 12 doden. Ook uit Krabbendijke worden de mensen weggehaald. Uit de elkaar nog steeds sneller opvolgende berichten blijkt, dat er hard wordt gevochten om het behoud van de Eilanden rondom Dordrecht en IJsselmonde. Ook 's-Gravendeel, Zuidland en Abbenbroek worden ontruimd. Roosendaal heeft reeds 2000 evacués ontvangen.
Ondertussen is de duisternis snel over het verdronken land gevallen. Nog heeft wel haast niemand een goed beeld van de omvang van de ramp. Honderden mensen gaan, staande op laatste restjes van dijken, zittend op daken in snerpende kou, of hangend in bomen of telefoonpalen de dreigende nacht in.
Maar door de radio stromen de kreten om hulp steeds door: lieslaarzen, zandzakken en schoppen. En de hulp komt. Boven Goeree zijn rubberboten uitgeworpen, Minister Algera en de directeur-generaal van de Rijkswaterstaat bespreken de te nemen maatregelen om spoedig hulp te kunnen verlenen. Centraal dirigeren van deze bijstand blijkt niet doenlijk.
Een hefschroefvliegtuig heeft een verkenningsvlucht over de eilanden gemaakt. Teruggekeerd van een verkenningsvlucht met een Beechcraft weet men te berichten, dat in Stavenisse nog vele bewoners aanwezig zijn. Middelharnis is ondergelopen. Tien Gemeten is door het water veroverd. Nieuw-Vossemeer en St. Philipsland zijn geïsoleerd. Bergen op Zoom en Ossendrecht staan blank. De provinciale weg tussen Waspik en Sprang-Capelle is onder water verdwenen. Bij Hoofdplaat zijn, na het breken van de slaperdijk, huizen weggespoeld.
Een ontzettend bericht volgt dan: In de polder bij Halsteren, waar de toestand zeer kritiek is, worden 57 mensen vermist. Acht lijken zijn reeds geborgen. Te Poortugaal is een huisje ingestort: zeven personen verdronken, toen zij naar de bovenverdieping vluchtten. Hoge en Lage Zwaluwe, Zevenbergen en Klundert moeten worden geëvacueerd. De radio geeft nu een aantal van 58 doden.
De Bilt verwacht: Aanvankelijk in het Z. en Z.W. van het land krachtige, geleidelijk verder afnemende wind… Dezelfde temperaturen als gisteren of iets lager…'

• Maandag 2 februari
's Middags: Koningin Juliana brengt een bezoek aan de eilanden. Prins Bernhard onderbreekt zijn Amerikaanse reis. Het water is uit Willemstad verdwenen, nadat het 1 ¹/₂ meter hoog in de straten heeft gestaan. Raamsdonksveer meldt twee doden. De dodenlijst groeit snel, totaal: 394 mensen omgekomen.
's Avond: De evacuatie van Nieuw-Vossemeer (50 doden) is geheel voltooid. In Fijnaart wordt hard om het behoud van de dijk gevochten. Het plaatsje Heijningen is zwaar getroffen.
Na haar terugkeer van de eilanden brengt de Koningin een bezoek aan de evacuatiecentra in het Feyenoordstadion en de Ahoy-hallen te Rotterdam. De minister-president, dr. W. Drees, richt zich via de radio tot het Nederlandse volk: "Het gebeurde betekent een zware terugslag in de opgang van ons volk na de oorlog…" De koningin stelt het jacht Piet Hein beschikbaar als hospitaalschip. In West-Brabant schijnt de ergste nood voorbij te zijn. Het Nationaal Rampenfonds heeft reeds de beschikking over 2 miljoen gulden. In de loop van de avond stijgt het dodencijfer tot 485.
De Bilt verwacht: Veranderlijke bewolking met enige verspreid optredende sneeuwbuien. Krachtige tot matige wind… Iets kouder met plaatselijk lichte nachtvorst in de nacht en ochtend…'

• Dinsdag 3 februari
'Een nieuwe nacht, die voor velen de laatste is geweest, omdat zij hun verkleumde handen niet langer aan een droog punt konden vastklemmen, is voorbij. Het dodencijfer is gestegen tot 605.
's Morgens: Eerst nu is bekend dat 25% van Noord-Beveland onder water staat. In Kortgene zijn 35 à 40 doden. De evacuatie van Tholen wordt met kracht ter hand genomen. De ontruiming van St. Philipsland is voltooid. De berichten van en over Schouwen-Duiveland zijn zeer verontrustend. Bij Brouwershaven zijn drie doden geborgen. Bruinisse is geheel ondergelopen en zal worden ontruimd. In Zierikzee zijn de havendijken zwaar gehavend. De voedseldroppings op de markt gelukken uitstekend. Er zijn vier hospitaalschepen aangekomen. Er vallen tot nu toe met zekerheid 19 doden te betreuren. De stad zal geheel of gedeeltelijk worden geëvacueerd. Zuidland telt reeds 19 doden. De patiënten in het ziekenhuis op Noord-Gouwe zijn voor een groot deel naar de zolder gevlucht. Uit Haamstede, in de buurt waarvan nog 1500 mensen op huizen en schuren zitten, komen dringende verzoeken om voedsel en medicamenten. In de gemeente Ooltgensplaat op Goeree zitten nog honderden mensen op drooggevallen dijkgedeelten.
Van alle kanten betuigen regeringen en staatslieden hun deelneming en zeggen hulp toe. De a.s. Carnavalsfeesten zullen worden afgelast. De voorzitters der Eerste en Tweede Kamer herdenken de slachtoffers. Uit meerdere plaatsen komt het verzoek om radiozenders. Bij aankomst in Rotterdam meldt een scheepskapitein: In Stavenisse verdronken meer dan 200 mensen, toen een dijk, waarop zij zich bevonden plotseling bezweek.
's Middags: Uit heel Europa zijn schepen en vrachtauto's, vliegtuigen en treinen met hulpgoederen onderweg naar ons land.
Bij Zuidland verloren zes mensen het leven, toen een rubberboot, die hen naar veiliger plaatsen zou brengen, in het prikkeldraad geraakte en zonk. Steeds meer schepen begeven zich naar de noodgebieden, o.m. een deel van de Scheveningse en Urker vissersvloot
De aardappelexport wordt stopgezet. In Zeeuws-Vlaanderen is men erin geslaagd Kampersluis te dichten. Men heeft een begin gemaakt met het dichten van de breuk in de dijk bij Ossenisse. Men begint de polders in het Oostelijk deel droog te malen. Amerikaanse, Belgische, Britse en Franse troepen komen in ons land aan. Sinds de ochtend is van verschillende vliegvelden een luchtbrug naarde getroffen gebieden gelegd. Het reddingswerk wordt nu enigszins vergemakkelijkt door de vele hefschroefvliegtuigen, die ter beschikking staan. 124 vliegtuigen in het totaal nemen aan het reddingswerk deel. Materiaal, zoals lieslaarzen, alsmede voedsel en medicamenten wordt op vele plaatsen gedropt. Alle technische middelen, die ter beschikking staan, worden ingeschakeld. Dr. Drees legt een regeringsverklaring af, waarin hij o.m. zegt: "Hoewel in de eerste plaats een beroep wordt gedaan op de offerzin van het volk, is de ramp zo groot, dat aanzienlijke bedragen voor rekening van de schatkist komen. Ruime belastingfaciliteiten voor de hulpverlening van velerlei aard zullen worden verleend".
Rijkswaterstaat verklaart dat er 175.000 ha. land onder water staan. Het dodental is gestegen tot 653.
's Avonds: De dijk bij Den Bommel op Goeree is doorgebroken. Nieuwe Tonge meldt 75 tot 80 doden. In Oude Tonge is het dodencijfer tot 300 gestegen. Bruinisse, Nieuwerkerk en Oosterland staan tengevolge van nieuwe dijkbreuken onder water. Meer dan 2000 vaartuigen nemen aan het reddingswerk deel. De hulp uit binnen- en buitenland blijft binnenstromen. Het Nationaal Rampenfonds heeft reeds 3 miljoen gulden ontvangen. De Tweede Kamer heeft haar vergaderingen geschorst De Eerste Kamer zet de begrotingsbehandeling voort.
De Bilt verwacht: Zwaar bewolkt met later verspreide opklaringen. Overwegend droog weer. Matige tot zwakke wind. Temperaturen even boven het vriespunt, maar vannacht en morgenochtend plaatselijk lichte vorst…'

• Woensdag 4 februari
's Morgens: 'Prinses Wilhelmina is voortdurend in de zwaar geteisterde streken aanwezig. Haar aanwezigheid is (net als in 1916) voor velen een grote troost. Het Koninklijk jacht Piet Hein is op weg naar Zeeland. Prins Bernhard keert terug uit de Verenigde Staten en aanvaardt direct na zijn aankomst in ons land het voorzitterschap van het Nationaal Rampenfonds. Hij maakt een vlucht boven het rampgebied. Verschillende hogescholen en universiteiten staken de colleges, om de studenten in de gelegenheid te stellen daadwerkelijke hulp In de overstroomde gebieden te verlenen. De dpl. soldaat E. Kasan, bezig met reddingswerk, is verdronken, twee andere militairen worden vermist. De P.T.T. zal een watersnoodpostzegel uitgeven. Het Hoofdbestuur van het Rode Kruis verzoekt de kledinginzameling stop te zetten, daar er anders veel te veel komt. De opslagplaatsen liggen overal in het land boordevol.
's Middags: Het dodental is tot 1223 gestegen (…)'

• Donderdag 5 februari
'De burgemeester van Stavenisse bericht, dat het dodencijfer in zijn gemeente vermoedelijk 300 zal bedragen. Er is geen huis meer dat onbeschadigd is (…)'

• Vrijdag 6 februari
'Nederland overweegt opnieuw Amerikaanse financiële hulp aan te vragen. Volgende week woensdag zal op Goeree-Overflakkee met het definitieve herstel der dijken een aanvang worden gemaakt. Op vele plaatsen In de getroffen gebieden worden slachtoffers van het water herbegraven. Het Nationaal Rampenfonds heeft 17 miljoen ontvangen. Het aantal doden is gestegen tot 1372. Goeree en Overflakkee betreuren alleen al 433 slachtoffers.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen