Boekbespreking

O.J. de Jong, W. van 't Spijker en H. Florijn, Het eigene van de Nederlandse Nadere Reformatie, Den Hertog Houten, 1992, 162 pag., ƒ 38,50.
De Nadere Reformatie van de zogenaamde 'Oudvaders', die er de geestelijke vaders van waren, blijven aanleiding geven voor nieuwe publicaties. De jubileum-uitgave die de 80-jarige uitgeverij Den Hertog B.V. het licht deed zien, geeft in een drietal hoofdstukken een globaal overzicht van de geschiedenis, de theologie en de praktijk van deze authentieke beweging binnen de kerk der Reformatie in Nederland. De opzet van het boek is om een breed lezerspubliek voor het onderwerp te interesseren. Vandaar de aantrekkelijke vormgeving, met illustratieve leesteksten en veel passende illustraties. Een en ander gaat echter in het geheel niet ten koste van een verantwoorde diepte in de bespreking van de thema's, die in kort bestek verrassend veel te bieden heeft.
Prof. dr. O.J. de Jong heeft de historische verkenning voor zijn rekening genomen. Hij geeft een schets van de oorsprong, de ontwikkeling en uitwerking van de Nadere Reformatie als belangrijk gegeven in de geschiedenis van de kerk in Nederland. Hij doet dat aan de hand van enkele 'hoofdfiguren', die hij naar de diverse fasen heeft geselecteerd. Hier komen we o.a. namen als Teellinck, Van Lodenstein, Koelman, Smytegelt en Schortinghuis tegen. De Jong constateert in navolging van vele anderen aan het einde van de periode een versmalling in een te grote concentratie op het geestelijk leven ten koste van de breedte van kerk en samenleving in het vizier te houden.
Prof. dr. W. van 't Spijker gaat in op 'Enkele aspecten van de theologie van de Nadere Reformatie'. Hij bespreekt de relatie met de Reformatie en ook met de Orthodoxie waar het gaat om de ontwikkeling van theologische en geestelijke gezichtspunten. We moeten ervoor oppassen om al te grote afstand te zien, er is zeker geen tegenstelling tussen Nadere Reformatie en Reformatie of Orthodoxie. Grote betekenis heeft Voetius gehad, die Orthodoxie en Nadere Reformatie heeft verbonden. De thema's, die bij de belangrijkste vertegenwoordigers worden nagedaan, zijn: 'De plaats van de Heilige Schrift', het Sola Scriptura is overgenomen van de Reformatie, 'De weg van het heil', waar men sterk mee bezig was, 'de kerk, plaats van heil en heiliging', hierbij wordt o.a. aandacht gegeven aan het labadisme. Het hoofdstuk sluit af met een uitvoerige terugblik, die eindigt met een verwijzing naar het dreigende dilemma tussen dode Orthodoxie enerzijds en Spiritualisme anderzijds, waarvoor wij in de traditie van de Nadere Reformatie te waken hebben door kennis en vertrouwen, hoofd en hart in de vreze des Heeren bijeen te houden.
Het derde hoofdstuk, van de hand van dr. H. Florijn, gaat over 'Nadere Reformatie en eredienst'. Daarbij komen allerlei interessante praktische zaken aan de orde, die ons een goed beeld geven van de realiteit waarin de Oudvaders hun dienst des Woords verrichtten. Er blijkt van alles kennis nemend geen reden te zijn om hun tijd vandaag te idealiseren. Er was ook toen heel wat weerbarstigheid en weerstand in de uiterlijke omstandigheden van kerkgebouw, kerkdienst en liturgie, waarmee ze grote moeite hebben gehad en die ze ook niet naar hun diepste verlangens nader konden reformeren. Het beeld dat echter gegeven wordt, is dat ze de kerkendienst in alles van harte trouw zijn gebleven. De betekenis van de zon- en feestdagen, de ambten, de hoorders en de prediking, het zijn zoal de onderwerpen die hier vanuit de geschriften van de predikanten aan de orde komen. Aan het einde vraagt de schrijver zich af, of de invloed op de praktijk van het hele kerkelijke leven toch niet achtergebleven is in vergelijking met hun invloed op het geestelijke leven. Ik vrees bij deze afweging, dat we het laatste helaas ook niet zo hoog moeten schatten. De invloed was er en is er nog steeds, maar was het binnen de grote kerkgemeente niet altijd een kleine kudde, bij wie het ten volle leefde?
Wij complimenteren en feliciteren tenslotte de jarige uitgeverij met deze prachtige, in groot formaat uitgegeven bundel, waarbij een register gelukkig niet wordt gemist. De jarige heeft in dit boek voor een passende traktatie gezorgd, die velen goed zal smaken.
M.A. van den Berg, Groot-Ammers

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen