Synode legt hartekreet van Putten in de kerk

Met spanning is allerwegen in de kerken de vergadering van de hervormde synode van vorige week tegemoet gezien, waarin het gesprek plaatsvond tussen de synode en het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond. Nu de synode voorbij is geven we hier een eerste, korte impressie, daarbij verder verwijzend naar de inhoud van de teksten van het gesprokene door ds. C. van den Bergh en ondergetekende en het verslag van het beraad van de hand van ds. R. van Kooten.

De afloop
Wat is het resultaat geweest van deze bijzondere vergadering. In ieder geval dat we op dit moment als hervormden samen verder gaan in de ontwikkelingen, die aan de gang zijn, maar vooral ook dat besloten is de hartekreet van Putten en de bezinning daarover in de synode op de tafel te leggen van alle organen van de kerk, die bij de doordenking van het Samen op Weg-proces betrokken zijn. Niet eerder is het voorgekomen dat uit hervormd gereformeerde kring geuite zorg zo ernstig is genomen.

Voor goed verstaan van wat nu is gebeurd moet wel in ogenschouw worden genomen welke mogelijkheden de synode op zìch op dit moment had. Het ontwerp kerkorde voor een eventueel gefuseerde kerk is momenteel nog slechts een ontwerp van de commissie, die het stuk opstelde. De synoden van de drie deelnemende kerken hebben echter wèl besloten het stuk ter bespreking te leggen in de kerken. Het is nog geen definitief voorstel maar een gespreksstuk. Gegeven de daarin uitgezette lijnen heeft de bizondere vergadering van hervormd gereformeerde ambtsdragers in Putten op 21 november l.l. (hierna kortheidshalve 'Putten') een onvoorwaardelijk 'nee' uitgesproken tegen deze kerkorde. Op 28 november (ná Putten dus) besloot ook de hervormde synode het stuk vrij te geven in de kerk, maar nam tevens het besluit tot de nu gehouden bizondere synodezitting, om daar het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond te bevragen op achtergrond, inhoud en consequenties van het aan de synode aangeboden 'Adres'.

De synode stuurt nu, na de vergadering van afgelopen week, om zo te zeggen de stukken van Putten na. Dat wil dus zeggen, dat met name ook de commissie kerkorde, waar het resultaat van alle kritiek op deze kerkorde moet worden verwerkt, het Adres op haar tafel krijgt.
Het 'nee' van Putten was met name gericht op het grondslagartikel van deze kerkorde. Dat hangt samen met de kwestie van de 'confessionele identiteit' (het belijdend karakter in de zin van de belijdenis) en 'de historische continuïteit' (is een SoW-kerk nog de vaderlandse kerk of is deze een breuk daarmee?). Over die vragen moet het ook verder gaan.
De vraag is nu of dat ook tot concrete resultaten zal leiden. Na het beraad van vorige week kan het niet zo zijn, dat, nu we samen gesproken hebben we samen over kunnen gaan tot de orde van de dag. We moeten afwachten hoe nu verder met het synodeberaad wordt omgegaan. Deze kerkorde kan zo niet, was de boodschap van Putten. Met het resultaat van deze synodezitting mag niet worden omgegaan zoals eerder met het resultaat van de raadpleging der gemeenten (1985), toen veertig procent van de gemeenten 'nee' zei tegen voortgang van SoW of met de 'knelpuntennota' (na het 'manifest' van Barneveld in 1988), die tot heden niet in beleid is omgezet.

Een en ander betekent wel, dat alle kerkeraden, classes en organen van de kerk in deze hun eigen verantwoordelijkheid dienen te verstaan. Wat ons betreft kon Putten geen laatste woord zijn, in die zin dat er verder niets meer te doen valt. Was dat het geval, dan zouden we niet eens het gesprek met de synode hebben behoeven aan te gaan. De ernst van Putten bracht echter tot de bizondere zitting van vorige week. Kerkeraden, die achter Putten stonden en staan, zijn nú ook verplicht om dáár, waar ze daartoe geroepen worden, rekenschap te geven van hun gevoelen.

Fusie
Het is goed om intussen de kwestie van deze kerkorde duidelijk te blijven onderscheiden van de fusie der kerken op zich. Uitgesproken is dat er voor het verdere inhoudelijke beraad over deze kerkorde voldoende tijd moet worden uitgetrokken. Maar in ieder geval komt er het moment, dat de commissie, die het ontwerp kerkorde aanbood, een definitief stuk zal aanbieden. Als dat door de synode als basis voor een SoW-kerk is aanvaard – na raadpleging van de classes – is het de vraag wanneer de laatste beslissing valt. Voor fusie als zodanig is een afzonderlijk besluit nodig. Zo'n besluit kan pas plaats vinden als ook een geheel van ordinanties, hangend aan zo'n kerkorde, is ontworpen. En daarin moet ook geregeld worden hoe het met de gemeenten en het geheel der kerken concreet verder zal gaan.

Als zodanig is door het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond op deze bijzondere synodezitting niet alleen over de kerkorde op zich gesproken maar ook over het proces als zodanig, dat door vele gemeenten niet is begeerd, maar waarin ze zich meegenomen voelen. Bij de afronding van de besprekingen hebben we nog eens tot de synode gezegd, dat het niet gaat om 'onze' gemeenten maar om de gemeenten van de kèrk, waarvoor de synode grote verantwoordelijkheid draagt.

Tegenstellingen
Het is natuurlijk niet zo dat bij een tweedaags beraad in de synode opeens de tegenstellingen, waarom het ging en gaat, worden weggenomen. Met name op de vrijdagavond bleek uit de bijdragen van synodeleden hoe diep de tegenstellingen zijn als het gaat om het zicht òp en het omgaan met de belijdenis der kerk. In ieder geval is echter wel bereikt, dat – en dat is bij een steeds wisselende synodesamenstelling op zich al een punt – optimaal duidelijkheid werd geschapen met betrekking tot de posities.
Het 'geding', dat we als hervormd gereformeerden in deze hebben met de Gereformeerde Kerken, kwam ook duidelijk aan het licht, al was men dan als hervòrmde synode bijeen. De echo ervan is echter – zo blijkt her en der – nu ook in de Gereformeerde Kerken zelf gehoord. Als zodanig blijft de vraag aan de orde hoe het verder gaan moet in de kerk, daar waar gemeenten niet met elkaar kunnen samengaan. De zaak, waarom het ten principale gaat, blijft acuut en ernstig. Maar de synode heeft ruimte geschapen voor verdere doordenking. Er is geen reden om 'hoera' te roepen, want de inhoudelijke kwestie ligt er zoals die er ligt. Maar er is wel reden om dankbaar te zijn om het feit, dat er geen onherstelbare averij optrad.

Gebed
We willen afsluiten met nog een persoonlijke noot. Indrukwekkend is het meeleven van velen geweest in de weken, die achter ons liggen. Er is veel gebed geweest. Velen hebben brieven geschreven. We kunnen er niet aan denken om allen die op enigerlei wijze hun diepe geestelijke betrokkenheid lieten blijken, soms gepaard gaande met vragen en adviezen, te antwoorden. Maar wel is uit dit alles gebleken hoe breed en diep de zorg was, die we samen in de breedte van de hervormd gereformeerde kring en vaak ook ver daarbuiten hadden om de ontwikkelingen, die gaande zijn. De Heere heeft ons hierin ook doen ervaren, dat er sprake was van de stok saambinding (Zach. 10 : 7) en dat gemeenschap een diepe nootie is binnen de kerk. Daarvoor danken we Hem. We geven ook de verdere ontwikkelingen in Zijn hand. Dat sluit eigen verantwoordelijkheid intussen helemaal in.
Maar de kerk is des Heeren.

J. van der Graaf

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen