De ontvangst van de kerkorde

Opdracht
25 oktober 1990 zal een markante datum blijven in de geschiedenis van de kerk. Immers toen werd op een gezamenlijke vergadering van synoden, zonder veel tegenstrubbelingen, het besluit genomen om een werkgroep samen te stellen, met als opdracht: het ontwerpen van een samenhangend geheel van grondleggende artikelen voor het gezamenlijk kerk-zijn. Die beslissing maakt de voorstanders van S.o.W. oprecht verheugd, daar de voortgang daaryan ernstig stagneerde, vanwege verschil van mening, met name over de ecclesiologische vormgeving. Weldra werd er een werkgroep Kerkorde S.o.W. samengesteld, waarvan de vroegere synodepraeses ds. B. Wallet de voorzitter is geworden. En waarin van de deelnemende kerken vertegenwoordigers zitting hebben genomen.
Die werkgroep kreeg geen carte blanche wat betreft ontwerp nieuwe kerkorde. De opdracht was om uit te gaan van de Hervormde Kerkorde in engere zin, de zogenaamde Romeinse artikelen. Ook elementen uit de andere kerkorden konden ingebracht worden, alsook al datgene, dat in de jaren S.o.W. als gemeenschappelijk goed verworden was.

Niet geringe opgave
Op de vergadering van de Hervormde Synode van 24 en 25 september 1992, speciaal gewijd aan een eerste bespreking van het gereed gekomen concept kerkorde, beklemtoonde ds. Wallet dat de opdracht geen geringe was. Een waarmee vele vergaderingen gemoeid waren (32). Getracht is een geheel van grondleggende artikelen te ontwerpen, die verwoorden het confessionele karakter van de kerkorde. Ds. Wallet benadrukte: 'Er was de wil elkaar recht te doen en de confessionele integriteit te verwoorden'. Verder: 'De brede samenstelling van de werkgroep stond er borg voor, dat opmerkingen, die in de breedte van de kerken te horen zijn, ook hier naar voren werden gebracht'.
Aandachtige lezing van het ontwerp kan tot de conclusie voeren, dat er getracht is om in bondige en heldere formuleringen de orde van de kerk te beschrijven. Velen gaven daarom uiting van hun respect voor deze prestatie.
Immers het betrof een aantal grondleggende artikelen voor fuserende kerken, elk met eigen geschiedenis en huiskenmerken. Zo is de Nederlandse Hervormde Kerk van ouds een volkskerk (of kerk van het volk). De uitgestrektheid van het verbond wordt graag benadrukt. Daarom wordt ook de band met de zogenaamde geboorteleden onderhouden. Voor de Gereformeerde Kerken is weer de plaatselijke zelfstandigheid een groot goed. Terwijl de Lutheranen wat vreemd aankijken tegen al die ambtsdragers van de partnerkerken. Zij kennen slechts het ene openbare ambt van het Woord. Het was dan ook onvermijdelijk, dat er compromissen gesloten werden. In menig opzicht is men daarin geslaagd.
P.S. Het geheel van het ontwerp draagt sterk het karakter van een compromis, met op vitale onderdelen, als belijdenis en ambt een voorzichtig loslaten van het klassiek gerefromeerde en anderzijds een voorzichtig ruimte maken voor nieuwere inzichten en praktijken.

1951 als uitgangspunt
Het ontwerp kerkorde laat zich deels goed vergelijken met de inmiddels vertrouwde van 1951. Toch dient degene, die zich daartoe zet te bedenken, dat de ontwikkeling in de kerk(en) is doorgegaan. Over verschillende zaken wordt er nu anders gedacht dan toen. Terwijl de fel toegeslagen secularisatie er toe dwingt om iets als 'kerstening van ons volksleven' minder hoog in het vaandel te voeren. Anderzijds, in de jaren '40-'45 waren kerk en volk sterk op God en Zijn Woord teruggeworpen. Dat werkte door bij de vernieuwingspogingen in de Hervormde Kerk.

Over een kerkorde
Wat een kerkorde is
In het grote boek 'De Kerk' wijst prof. Van 't Spijker op de volgende trits, nl. die van Schrift, belijdenis en kerkorde. Naar reformatorisch verstaan wordt de belijdenis aan de Schrift ontleend, terwijl de kerkorde op grond van die belijdenis geconcipieerd wordt (a.w. pag. 329). Elke gedachte aan simpele regelgeving is dan ook misplaatst, waar het betreft de ordening van het leven van de gemeente van Jezus Christus. Waar Hij het Hoofd van is, daar is Zijn wil bepalend (a.w. pag. 326). Kwesties als hoe zie je de Kerk van Jezus Christus, welke zijn haar geestelijke wortels, welke is de positie van haar ambtsdragers, wie kunnen als haar leden aangemerkt worden en wat dient er gedaan te worden om het kerkelijk leven aan het Woord te houden?; die alle en meer dienen in een kerkorde nader beschreven te worden. In de woorden van prof. Dingemans: een kerkorde moet bezien worden als een 'in rechtsregels vertaalde ecclesiologie' (zie hiervoor Inleiding tot de geschiedenis van het kerkrecht, pag. 207 v.v.).

7 punten
Volgens prof. Dingemans moeten er bij het opstellen van een kerkorde op liefst een zevental punten beslissingen genomen worden. In de door hem genoemde volgorde, inzake:
1. de verhouding kerk-wereld
is de kerk als de Ark van Noach, als een behouden huis in een vijandig gebied, òf zijn kerk en wereld gelijkwaardige partners en is de kerk veel meer instrument om de wereld te dienen
2. de organisatie van de kerk / open/gesloten kerk
gaat men uit van een gesloten kerk, met duidelijke grenzen: wie er wel en niet toe behoort, òf verstaat men de kerk als een open, dynamisch huis
3. participatie
worden doop- en belijdende leden als de echte en ware leden gezien òf worden ook anderszins meelevenden tot de leden van de kerk gerekend?
4. het ambt
wordt het ambt gezien als uitgaande van de verhoogde Christus òf als opkomend uit de gemeente en welke is de plaats van het charisma?
5. visie op de kerk
moet de gemeente vooral gezien worden, als staande onder het Hoofd, Christus òf is de kerk vooral schepping van de Geest en is die kerk er terwille van de wereld
6. de zaak van waarheid en tucht
moet de waarheid getoetst kunnen worden aan de belijdenis en de Schrift òf in de waarheid vooral een relationeel begrip: waarheid wordt gevonden in de ontmoeting met de ander
7. organisatie en financiën van de kerk
is de kerk een gestalte van het Koninkrijk Gods, dat een (duur) apparaat behoeft en over (vele) middelen beschikt, òf is dat dure apparaat heel niet nodig, omdat het niet om de kerk als zodanig gaat, doch veel meer om een kerk als 'behoedster van hen, die wachten op het Rijk?'

P.M. Breugem, Barneveld

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen