Boekbespreking

Dr. K. Runia: 'Het geheim van Jezus Christus', het huidige debat over de christologie; serie 'Bij-tijds geloven'; Kampen 1992; 112 blz., ƒ 22,50.
'Wie is toch Deze?' Dat is de uitroep van verwondering en verrukking die de discipelen ontlokt wordt, als Jezus het geweld van wind en water op de zee van Tiberias de baas blijkt te zijn (Matth. 8 : 27, Luk. 8 : 25).
Wat is toch het geheim van Jezus Christus? De vroege kerk heeft in haar concilies (Nicea, 325; Chalcedon/451) uit het geheel van het getuigenis van de Schrift m.b.t. dit geheimenis de conclusie getrokken, dat Hij niet alleen 'vere homo' (waarlijk mens) maar ook 'vere deus' (waarlijk God) is? 'Eenswezens' (homo-ousios') en niet slechts 'eensgeestes' met God de Vader in Zijn God-menselijke Persoon. En als zodanig ook de Enige die werkelijk verlossen kan. Was dit klassieke dogma het beslissende en unieke 'geloofsantwoord' op de vraag 'Wie toch Deze?' Of hebben we hierin van doen met een hellenistische weergave, c.q. vertekening van wat de historische (joodse) Jezus wilde zijn?
Sinds K. Barth die gerekend mag worden een pleibezorger te zijn geweest voor dit oud-katholieke dogma, is er in de theologiebeoefening een menigte van christologieën ontworpen, die in meer of mindere mate in conflict zijn geraakt met wat de eeuwen door is geloofd en beleden in overeenstemming met die oud-christelijk belijden. Zowel van Rooms katholieke als van protestantse huize. Vanuit een driftig zoeken naar de historische Jezus achter de Chalcedon of om Chalcedon heen; ook wel achter de geschriften van het Nieuwe Testament en daaromheen. Dat heeft een verscheidenheid aan 'zoekplaatjes' opgeleverd, waardoor het geheimenis van Jezus Christus dichter bij de moderne mens lijkt te zijn gebracht. Maar waarin men tevens meestal, doordat men meer in functionele zin dan in ontologische zin over de Godheid van Christus gedacht wilde hebben, op gespannen voet met Chalcedon kwam te staan.
Prof. dr. K. Runia laat in zijn boek een reeks van deze nieuwere christologieën de revue passeren. Eerst R. Bultmann, W. Pannenberg, J. Moltmann onder het hoofd: voorbij Chalcedon. Daarna P. Schoonenberg, E. Schillebeeckx, H. Küng van r.-k. zijde en mevr. E. Flessemann-van Leer, H. Berkhof en S. Schoon van protestantse kant die z.i. Chalcedon hebben losgelaten. Ik moet zeggen, dat Runia, trouw aan de opzet en de doelgroep van de serie 'Bijtijds geloven', er bepaald in geslaagd is om over dit zwaargeladen theologische thema in een voor elk geïnteresseerde lezer doorzichtige taal te schrijven.
En – zoals we dat van Runia gewend zijn – daarbij loopt hij niemand van de theologen die hij bespreekt, bij voorbaat voor de voeten. Hij luistert, komt nadere ontwikkelingen bij hen op het spoor en vindt, dat 'wij veel van deze nieuwe christologieën kunnen leren' (blz. 70). Chalcedon mag geen halt toeroepen aan een verder nadenken over het mysterie van 'God met Ons' in Jezus Christus (blz. 93). Of wij echter daardoor werkelijk verder komen in het verstaan van het geheim van Jezus Christus?
In de tussentijdse evaluaties die Runia steeds geeft, is het niet minder duidelijk, waar hij zelf wenst te staan. Dat is: van harte midden in het oud-katholieke dogma m.b.t. de tweenaturenleer, de triniteit en de incarnatie. Het is kennelijk in al die moderne pogingen om Chalcedon te herinterpreteren of te corrigeren, dan toch niet gelukt om betere formuleringen te vinden dan die van de oude kerk die recht doen aan het totaal van het nieuwtestamentische getuigenis omtrent de Zoon van God.
Trouwens, de schrijvers van het Nieuwe Testament hadden het toch van geen 'Vreemde', toen zij in al hun verscheidenheid en met een veelheid van christologische titels de Godheid van Christus beleden. Ze hadden het van Christus Zelf. Dat kan alleen ontkend worden, wanneer men door z.g. historisch-kritisch Bijbelonderzoek de historische betrouwbaarheid van het Nieuwe Testament ernstig ter discussie stelt.
Bij alle moderne opvattingen die ons helaas ook vanuit de theologiebeoefening in gereformeerde kring bereiken – vrijzinnig of op het vrijzinnige af-  waardoor niet slechts het Reformatorische erfgoed, maar ook een dogmatische traditie van 20 eeuwen op de helling ligt (Wiersinga/Kuitert) is dit geluid van Runia een ware verkwikking. Aan alles kan de lezer bemerken dat de auteur door de aanvechtig heen is gegaan. Maar juist daardoor is zijn verhaal levensecht. We zijn er hem bijzonder dankbaar voor.
Het lijkt me goed, dat dit geschrift alle aandacht krijgt in de theologische en kerkelijke discussies binnen de Gereformeerde Kerken. Maar niet minder van belang is het, dat onze ambtsdragers er kennis van nemen. Ook in hervormde kring is de roep om de wacht te betrekken bij wat onder ons 'altijd volkomen zeker was' – door Runia op zijn eigen wijze vertolkt – een nodige zaak. Mij dunkt, dat het over deze dingen eens wat meer moest gaan in alles wat in het 'Samen op Weg'proces ter tafel wordt gebracht.
Staande in een tijd waarin het uiterst moeilijk is om een brug te slaan naar de mensen van onze tijd, zijn wij samen geroepen om Bijbelse en klassieke woorden te spreken en nieuw leven in te blazen. Om 'con amore' in te stemmen met de belijdeniskreet van Jezus' volgelingen van ouds: 'Waarlijk, Gij zijt Gods Zoon' (Matth. 14 : 33).
C. den Boer

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen