Uit de Pers

Stukjesschrijvers
Ze schrijven soms enkele keren in de week of wekelijks een stukje in krant of weekblad in hun eigen vaste rubriek. Ze geven commentaar op een bepaald terrein van het maatschappelijk of kerkelijk gebeuren of ze behandelen de meest uiteenlopende onderwerpen: stukjesschrijvers of columnisten. Een aantal van die 'stukjes' in verschillende bladen viel me de afgelopen weken op. Ze hebben alle te maken met de verschrikkingen in onze wereld van honger en oorlog. Maar ook reageren ze op de discussies die weer zijn opgelaaid omdat in de Tweede Kamer werd gedebatteerd over de euthanasiewet en de Wet Gelijke Behandeling. In Hervormd Nederland van 6 maart 1993 schrijft Loes van Lennep in haar wekelijkse column onder het opschrift Overvloed heel beeldend over de grote verschillen in onze wereld.

'Hij is onderwijzer in een Afrikaans dorpje. Hij wil niet naar ons toekomen, omdat zijn collega na een bezoek aan Nederland door de cultuurschok lang van streek is geweest.
Op die collega hadden we een halve dag op Schiphol zitten wachten, tot we hoorden dat hij in Parijs was uitgestapt om de rest rustig per trein te doen. Het beloofde telefoontje vanaf het station van Leiden, om hem daar te kunnen afhalen, bleef uit. Hij was doorgereden naar Amsterdam. In een plaats als Leiden, zo klein op de kaart, zal wel geen telefoon zijn, had hij bij nader inzien gedacht. Niet alleen onze overvloed aan telefoons had hem bevreemd, heel onze welvaartsmaatschappij overviel hem. Hoe was zoiets mogelijk, zo kort vliegen van het grote ontberingssterven? Amsterdam bij avond met zijn ontelbare lichtjes had voor hem niets sprookjesachtigs. Wat een verspilling. Dat hij had geslapen in een kamer met naast zijn bed een kraan waaruit zodra je dat maar wilde een overvloed aan koel schoon water stroomde, willen ze bij hem thuis, in die dorre streek, tot op de dag van vandaag niet geloven.
Het Vietnamese gezin bootvluchtelingen dat we indertijd opvingen, was overdonderd door de supermarkt. Vader bracht de tweede dag veertig diepvrieskippen mee, de hele voorraad van de plaatselijke Albert Heijn. Hij was in Vietnam wegens de inflatie gewend zijn geld snel in goederen om te zetten en als er een enkele keer wat aantrekkelijks in de winkel lag, dat onmiddellijk op te kopen, voor eigen consumptie en lucratieve doorverkoop. Een paar jaar later, intussen wonend in een stadje in het oosten des lands, kwam de familie de kerstdagen bij ons doorbrengen. Ze was zeer welvarend geworden, door het winnen van de voetbalpool. Een tijdlang heb ik vaak dubbel ontbeten als ik een Eritrees meisje bezocht dat om elf uur bij haar nog onaangeroerde boterhammen zat te huilen. Eten was voor haar altijd een gemeenschapsgebeuren geweest, in haar eentje eten lukte haar met geen mogelijkheid. Zo moest het op wereldschaal eigenlijk voor ons allemaal zijn. Zonder deze grote gezamenlijke maaltijd, zonder dat we wisten dat iedereen te eten heeft, zouden we geen hap door de keel moeten kunnen krijgen.'

Naast de ellende van de honger is er nog altijd de verschrikking van de oorlog in Bosnië. Oorlog neemt het laatste vliesje dat een mens van een beest scheidt weg, zo merkt prof. dr. W. van 't Spijker op in zijn wekelijkse rubriek Marginaal? in 'De Wekker' van 5 maart 1993. Wie het nog op kan brengen dagelijks bijna de gruwelen te volgen in de pers, weet er alles van. Prof. Van 't Spijker schrijft onder het opschrift Theologie na Serajewo het volgende.

'De oorlog is een gesel van God. Maar het lijkt zelfs stuitend om op die manier een relatie te leggen tussen God en deze oorlog. Als er straks een nieuwe generatie is, dan zullen de wijsgeren en de theologen van dat geslacht het ons wel zeggen. En ze zullen zich laten voorlichten door de kinderen uit de kindertehuizen, waar de wezen en de verstoten vruchten van verkrachting zullen zijn groot geworden. Genocide, het zou nooit meer voorkomen. Volkerenmoord, het zou ondenkbaar zijn in onze wereld met een nieuwe orde. We krijgen een ander thema in de theologie. Het zullen nu boeken worden, niet meer over theologie na Auschwitz maar theologie na Serajewo. Het hoofdthema zal niet het vraagstuk zijn van de theodicee, de Godsrechtvaardiging, waarbij God voor ons tribunaal gedaagd wordt en zich heeft te verantwoorden vanwege zijn aandeel in het onbegrijpelijke lijden. Het eigenlijke thema van de theologie na Serajewo zal gelegen zijn in de vraag hoe nog ooit een mens gerechtvaardigd kan worden, een mensheid zelfs, die alles heeft geweten en er niets aan heeft weten te doen. Van dat tribunaal zal de zetel niet zijn in Den Haag, of waar de groten van deze wereld het in hun jagen naar eer het willen vestigen. De zetel van dit tribunaal zal de Rechterstoel zelf zijn, de laatste, waarvan geen beroep mogelijk is. Zal de Rechter van hemel en aarde geen recht doen aan zijn uitverkorenen die dag en nacht tot Hem roepen?'

Ja en dan is er in ons parlement de ingrijpende en ook aangrijpende discussie geweest over wat heet euthanasie en direct erna die naar aanleiding van de Wet Gelijke Behandeling. In Koers van 4 maart 1993 liet Mance ter Andere op een wat ludieke manier zijn visie lezen op een en ander.

'Zekere meneer C.D.A. Krajenbrink is directeur van de christelijke basisschool 'De Wegwijzer' te Den Haag. Er werken in principe alleen maar homo's en lesbiennes aan zijn school. Op één hetero na, want hij vindt dat hij die louter op grond van dat enkele feit niet mag wegsturen.
Zijn bestuur wil verder gaan: het moedigt homoseksuele en lesbische paren aan zich als lid van de vereniging aan te melden – al zullen ook hetereo-seksuelen niet worden geweerd op grond van het enkele feit dat zij kinderen hebben.

En wat vind je hier van?
In huize 'Avondrood' worden de mensen onfatsoenlijk oud. Daardoor stagneert de doorstroming en zitten ze met een enorme wachtlijst. Het personeel raakt door allerlei onnodige kwaaltjes overbelast en er ontstaat een fiks tekort op de begroting.
Gelukkig hebben ze sinds kort een progressieve arts. Dokter Ichmann is zijn naam, want hij is nog van Duitse komaf. Die weet waar zijn ouwetjes om vragen.
Hij helpt ze lankmoedig over hun drempelvrees en vervolgens over de drempel heen. Altijd keurig met een schone injectienaald. En dat ruimt aardig op. 'Erlösung' noemt hij dat in zijn moedertaal.
Neem nou de ouwe mevrouw Zeldenrust, geboren Polak. Die raakt een beetje klem in het dilemma. Zal ze wel? Zal ze niet?
Zo'n prikje is tegenwoordig in en mevrouw Zeldenrust-Polak gaat graag met haar tijd mee. Ze heeft eigenlijk haar tijd ook wel gehad. Bovendien ben je een ander niet langer tot last en zelf ben je van een hoop soesa af En dat prikje – je merkt er haast niks van.
Maar ze mist natuurlijk wel haar gezellige kopje koffie, en de vogeltjes voor haar raam. En ze zal nooit meer naar 'Zeg 'ns A' kunnen kijken. Nou ja. 'Zal ik dan maar?' vraagt ze haar dochter.
Die zegt: 'Nou moe, daar kan ik je moeilijk in raden. We zullen je missen – enne… regel 't wel even met het testament.'
Ze vraagt 't aan de dokter.
'Altijd doen,' zegt de dokter, 'maar je moet er wel zelf even om vragen.'
Maar dat was eigenlijk al een ouwe.

De nieuwste:
Onze jongens en meisjes bij de Vredestroepen in ex-Joegoslavië krijgen, zoals je weet, als morele oppepper 'Playboy' en MaGayzine' toegestuurd. Plus een christelijke kalender om de dagelijkse verkrachtingen bij te houden.
Er zijn plannen om deze bladen ook in het Servisch, het Kroatisch en het Bosnisch uit te brengen. Om ook de pláátselijke moraal wat op te krikken.'

In Opbouw van 12 maart 1993, het blad van de Nederlands Gereformeerden gaat mevr. Wilna Smienk-van 't Hul in op deze materie als ze schrijft onder de titel 'De rechten van de mens'.

'Is het u ook wel eens opgevallen hoe goed het er de laatste jaren uit ziet met de rechten van de mens.
Om dit te verduidelijken zal ik u een aantal van die nieuw verworven rechten noemen.
Zo hebben we het recht om ons te ontdoen van een baby die we niet willen hebben. Vervolgens hebben we het recht ons te ontdoen van een partner waarmee we het niet meer zien zitten en om de eventuele kinderen die uit die relatie zijn voortgekomen hoeven we ons ook niet meer druk te maken.
Een aantal jaren later hebben we het recht zelf een einde aan ons leven te maken of dat door een welwillende arts te laten doen. Men kan zich ook het recht voorbehouden allerlei machines aan te sluiten zodat we er nog wat langer zijn.
Ook hebben we recht op een kind wanneer we dat zelf niet kunnen krijgen. Zelfs buiten ons eigen lichaam kan men voor een bevruchting zorgen en die dragen we dan zelf tot een goed einde. Of we krijgen een hormoonbehandeling en als er dan per ongeluk zes kindertjes zitten aan te komen, nou dan halen we gewoon een stuk of vier weg. Of we vriezen er een paar in voor later. Het allernieuwste recht dat we momenteel verworven is het recht om moeder te worden na ons vijftigste en zestigste jaar. In tegenstelling tot Sara of Elisabeth bij wie dit wonder op Gods bevel gebeurde, worden er nu allerlei kunstgrepen verricht. De baarmoeder wordt met hormonen voorbereid op een zwangerschap. Van een nog jonge vrouw wordt een eicel geleend en de bevruchting vindt in de reageerbuis plaats. Als het karwei eenmaal geklaard is wordt de borstvoeding hormonaal op gang gebracht want tenslotte moet je de jonge moeder niets hoeven te ontzeggen.
De artsen die zich hiermee bezighouden, enkele in Amerika en Italië, zullen zich ongetwijfeld een beetje God voelen.
Ze hebben het met ontroering over het 'recht van elke vrouw' om moeder te worden en manipuleren de mens vervolgens zonder scrupules. Financieel gaat het hen ook voor de wind want de vaak wanhopige vrouwen betalen er tienduizenden guldens voor.
De mens als God in de twintigste eeuw. Hoe gelukkig zijn we ermee geworden. Onlangs verscheen er een uitgebreide echtscheidingsenquête waaruit bleek dat kinderen van gescheiden ouders er veertig jaar later nog last van kunnen hebben, om maar niet te spreken van andere familieleden zoals grootouders. Oudere mensen zijn vaak bang voor wat hen te wachten kan staan als ze niet meer in staat zijn voor zichzelf op te komen.
De mens als God is geen succes geworden dunkt me. Soms gaan ook ongelovige mensen hun vraagtekens zetten. De ethica Hélène Dupuis vindt het te ver gaan dat oma's moeder worden want: 'zij denken alleen aan hun eigen belang en niet aan het belang van hun kind'. In dit geval een kind waarvan de moeder hem/haar vermoedelijk niet volwassen ziet worden en dat misschien meer 'oppasser' van de ouders wordt dan kind.
Gelukkig staan de Nederlandse artsen er (nog) afwijzend tegenover maar of dat zo zal blijven is natuurlijk de vraag.
Genetische manipulatie is tenslotte ook een geaccepteerd verschijnsel geworden.
Al met al word ik niet echt vrolijk van alle prestaties van het menselijk vernuft. Goddank is er een God die in kan grijpen. Hij laat echter de mens gewoon zijn eigen gang gaan zolang deze zich niets van zijn geboden aantrekt.'

Onze tijd maakt veel mensen vermoeid en soms moedeloos. Ondanks de grote weelde waarin wij hier mogen leven vergeleken bij andere delen van de wereld, zijn veel mensen niet echt gelukkig kennelijk.
In het Centraal Weekblad van 12 maart 1993 houdt ds. Bernard Rootmensen een pleidooi voor de stilte als tegenspraak tegen de oppervlakkigheid van de hedendaagse cultuur. Hij geeft aan waarom hij dat pleidooi zou willen voeren.

'Een tweede reden om de stilte te betrachten ligt in het simpele gegeven dat het goed is om in deze jachtige maatschappij een beetje tot rust te komen. Die rust hebben we meer dan ooit nodig, zowel lichamelijk als psychisch alsook geestelijk. Er is teveel lawaai om ons heen. Er is teveel stress in ons. De stilte geeft ons de kans om in gesprek te zijn met onszelf ('dialogue interieur') om vandaaruit tot een nieuwe ordening te komen van ons innerlijk. Een citaat uit de Regel van Taizé wil ik u in dit verband niet onthouden: 'Innerlijke rust vraagt allereerst dat men zichzelf vergeet om de verwarrende stemmen tot bedaren te brengen en de zorgen die ons 'bezetten', meester te worden – als een mens die telkens een nieuw begin kan maken en nooit ontmoedigd is omdat hem/haar altijd vergeven wordt. De stilte maakt ons gesprek met Jezus Christus mogelijk.'

Tegen de geheimloosheid
Er is nog een derde reden om de stilte te betrachten. Die ligt in het gegeven dat de stilte de mogelijkheid in zich heeft om tegenspraak te leveren tegen de oppervlakkigheid van de hedendaagse cultuur. Die oppervlakkigheid kun je in van alles en nog wat aanwijzen, maar in het bijzonder in de 'geheimloosheid van het moderne leven'. De term is van Bonhoeffer en ik citeer hierbij een stukje uit de preek die hij daarover in 1934 hield: 'De geheimloosheid van het moderne leven… niets weten van het geheim van ons eigen leven, het geheim van de andere mens, van het geheim van de wereld; het betekent: aan de verborgenheid van onszelf, van de andere mens en van de wereld voorbijgaan. Het betekent: aan de oppervlakte blijven. Het betekent dat men de wereld slechts serieus neemt voorzover zij verrekend en benut kan worden, dat men achter de wereld van berekening en nut niet teruggaat. Wanneer we het geheim berekenen, verklaren en analyseren wordt het leven gedood en het geheim niet ontdekt. Het geheim blijft geheim. Het onttrekt zich aan onze greep.'
Voor mij is het overduidelijk dat zonder stilte wij aan de oppervlakte blijven en alleen via de stilte naar het geheim van mensen en dingen zullen tasten.'

Is niet juist deze tijd van het kerkelijk jaar een tijd om stil te zijn? Vasten en boete doen, schuldbelijden in de stilte van onze binnenkamer nu ons het gezegend borglijden van onze Heere en Heiland wordt verkondigd? Hem horen we klagen: Mijn God, Ik roep tot U des nachts en Ik heb geen stilte. Temidden van het rumoer van godsdienst en wereld, volbracht Hij Zijn middelaarswerk en bracht een rust aan die eeuwig is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen