Torenspitsen-Gemeenteflitsen

VREESWIJK-NIEUWEGEIN
Hoe zit dat nu met Vreeswijk en Nieuwegein? In 1971 werd op het grondgebied van de opgeheven burgerlijke gemeenten Vreeswijk en Jutphaas de gemeente Nieuwegein gevormd, een satellietstad van Utrecht. De bevolking groeide in 1971-1991 van 10.000 tot 60.000 inwoners. De naam Vreeswijk leeft nog voort in de naam van de hervormde gemeente van Nieuwegein-Zuid.
Onze gemeente bestrijkt het gebied van Nieuwegein-Zuid, dus van het oude Vreeswijk en van de veel grotere nieuwbouw. De hervormde gemeente beschikt over twee kerkgebouwen, de Dorpskerk in Vreeswijk en De Voorhof in de nieuwbouw.
In 1217 wordt voor het eerst melding gemaakt van de kerk van Vreeswijk. Deze kerk wordt op 10 januari 1567 door de troepen van de Heren van Brederode uit Vianen zwaar beschadigd. Het was hun bedoeling om de 'paepse kercken' te vernielen. In 1580 verbieden de Staten van Utrecht het Roomse geloof en in 1582 wordt de pastoor gedwongen om af te treden. In 1581 wordt Petrus van Berck de eerste predikant.
In 1585 wordt de kerk bij de strijd tussen Spanjaarden en de troepen van de Staten geheel vernield. De gemeente komt nu samen in het kantoor van de sluismeester, tot in 1641 een nieuwe kerk in gebruik wordt genomen, gefinancierd door de Staten van Utrecht en de Vreeswijkers. De grondvorm van de kerk is het Griekse kruis, een kruis met vier gelijke, tamelijk korte armen.
In het rampjaar 1672 wordt ook de kerk van Vreeswijk in de strijd met de Fransen vernield. De gemeente komt nu samen in het huis van de drost. Op 2e Pinksterdag 1683 wordt de huidige kerk ingewijd, ook weer gebouwd in de vorm van een Grieks kruis. De 'geheymschrijver van Staat en Kerke' beschrijft in 1759 de kerk als volgt: '… in het midden rijst een cierlijk toorentje, met de hoogte van de kerk te samen aldus 95 voeten (= ± 30 m) waarin eene klok hangt. Deeze kerk is van binnen voor de openbare godsdienst zoo wel geschikt, dat men daar geen verbetering zoude kunnen maken. Een kopere kaarskroon hangt in het midden en is aan de kerke lofweerdig geschonken door de schippers, bedienende het veer van Vreeswijk over de Lek naar Vianen, die tien in getal zijn'.
In het midden van de jaren zestig is de kerk grondig gerestaureerd evenals het fraaie orgel en het verkeert in een uitstekende staat. Het is een juweel van 17e eeuwse Nederlandse kerkbouwkunst. De kerk is een beschermd monument, evenals de hele dorpskern van Vreeswijk. Samen vormen ze een van de weinige historische kernen van onze nieuwbouwgemeente Nieuwegein.
Tot aan 1924 was Vreeswijk confessioneel. In 1924 komt in de persoon van ds. Bus de eerste predikant die behoort tot de Gerefor­meerde Bond. De opvolger van ds. Bus was ds. J.G. Woelderink. Na hem dienden ds. N. Warmholz en ds. J. Enkelaar de gemeente. In de jaren zestig (predikant waren toen ds. W. van Hennekeler en ds. C. van Schoonhoven) verliet een zeer grote groep de kerk en werd er een middenorthodoxe deelgemeente gesticht. De moedergemeente heeft dit overleefd, ook doordat in 1971 de streek tussen Lek en Utrecht volgebouwd werd. De gemeente kon, zoals gezegd, in Nieuwegein-Zuid zelfs een tweede kerkgebouw neerzetten in de tijd dat ds. W. de Bruin de gemeente diende.
De nieuw-ingekomen gemeenteleden kwamen van alle kanten vandaan, de meesten uiteraard uit Utrecht. De grootste zorg van de kerkeraad was om van deze nieuw-ingekomenen, die nu zo 80% van onze gemeente omvat, een eenheid, een gemeente te maken, waarin men naar elkaar omziet en zorg voor elkaar draagt en waarin ieder gemeentelid aktief bij de gemeente betrokken is. Want het dorpse karakter met zijn vanzelfsprekende sociale controle is verdwenen nu Nieuwegein stedelijk gebied is geworden. Met de daarbij behorende ontkerkelijking. Was in 1971 nog ongeveer 50% van Vreeswijk en Jutphaas hervormd (de beide gemeenten hadden door de nabijheid van de bisschopsstad Utrecht groepen Rooms-Katholieken van 40 à 50%), nu in 1992 zo'n 13% en hiervan is een derde deel totaal niet meelevend.
Me dunkt dat de gemeente in zo'n situatie alleen kan overleven als er aanstekelijk geloof is en de gemeenschap der heiligen gestalte krijgt. Dan hoeven er ook geen mensen uit te wijken naar de Pinksterbewegingen. Zo proberen we deze tijd door te komen. Zo komt ook het schip van de kerk deze woelige zee wel te boven.
D. Heikoop

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen