Torenspitsen-gemeenteflitsen

Ouderkerk aan den IJssel
In Ouderkerk domineert nog het Godshuis. In de wijde omtrek is de ranke torenspits te zien, die als het ware het volk wil heenwijzen naar Boven. Mogelijk behoort het kerkgebouw tot de oudste monumenten van heel ons land. In ieder geval met de hervormde kerk van Sassenheim tot de twee oudste kerken van heel de provincie Zuid-Holland. Het schip, zoals wij dat nu kennen, dateert van de 12e eeuw. Maar reeds eerder bestond er een kerk. Uit een oorkonde van het jaar 944 blijkt dat koning Otto I van Duitsland, als leenheer van Holland, mede ten behoeve van de kerk van Ouderkerk, verschillende bezittingen schenkt. In de 13e eeuw behoort onze kerk, middels deze schenkingen, toe aan de Dom- en Oudmunsterse kerk te Utrecht. Er bestaat dan een band tussen onze kerk en die beide kerken. Een deel van de opbrengsten van de vele eigendommen van die kerken komt ten goede aan de kerk van Ouderkerk. Deze kerken hadden, zoals toen gebruikelijk, ook het recht van benoeming van de pastoors in ons dorp. Onze kerk was niet alleen de oudste in de Krimpenerwaard, maar ook lange tijd de enige in de wijde omtrek.
Vóór de 12e eeuw bestond de kerk slechts uit een deel van het middenschip. Koor en dwarspanden ontbraken. Het tegenwoordige schip dateert van genoemde eeuw. De tufstenen muren zijn later met bakstenen overdekt. Alleen in de westelijke gevel is naast de toren nog een gedeelte muur van tufsteen zichtbaar. In de jaren 1425-1440 werden de beide dwarspanden of zijbeuken alsmede het koor gebouwd. Hierdoor werd de kerk tot de kruiskerk, die de gemeente Ouderkerk nu nog mag bezitten. Tot 1661 was er slechts één ingang en wel die door de toren. In de hardstenen boog boven de ingang van de noorderzijbeuk werd behalve het jaar 1661 en het wapen van Krimpen aan den IJssel ook de volgende tekst gebeiteld: Bekeert u ende gelooft D' Evangelio. Marcus 1 : 16. Boven de ingang van de zuiderzijbeuk, waarvoor vóór de Reformatie een altaar stond opgesteld, die werd aangebracht in 1676, vinden we dit jaartal, het wapen van Ouderkerk aan den IJssel en de tekst: Dit segt de heylige de Waarachtige, die den sleutel Davids heeft: Die overwint lck sal hem maken tot een pilaar in de tempel mijns Godts ende Hi en sal niet meer daer uit gaan. Openbaring 3 : 7 en 12.
In 1785 bevond de kerk zich in bouwvallige staat, zodanig dat langer gebruik door de Staten van Holland werd verboden. Vanwege geldgebrek volgde slechts een voorlopig herstel. Een grondige restauratie vond van 1793-1795 plaats. Een laatste algehele restauratie ontving de kerk in de jaren van 1963-1968. Aanvankelijk bleef men voor de erediensten van de kerk gebruik maken. Later werd een noodkerk gezet, waardoor de restauratie sneller kon worden afgerond. Een nieuwe consistoriekamer werd gebouwd, geheel aangepast aan de stijl van de kerk. De grootste verandering in de kerk was wel het wegbreken van de muur tussen schip en koor. De preekstoel werd hier aangebracht tegen een fraai hekwerk. Het orgel kreeg een plaats op de galerij tegen de toren: Ook het inwendige van de kerk heeft een hele geschiedenis.
Er is een houten tongewelf. Op de kruispunten van de balken van dit gewelf zijn prachtige rozetten aangebracht, waarvan één grote met de initialen van wellicht de gever. Naast de zuidelijke ingang bevindt zich een fraaie steen met de Artikelen des Geloofs, in 1732 geschonken door Sara Geertruida Ketting, de echtgenote van Florentius Camper, destijds heer van Ouderkerk. Twee banken, gemaakt in 1615, zijn voorzien van meesterlijk houtsnijwerk. Het hekwerk en de kerkeraadsbanken (gedeeltelijk) dateren van 1643. De twee koperen lezenaars, de doopbekkenhouder alsmede de preekstoel zijn van 1667. Op het rugstuk van de preekstoel staat in de vorm van een boog geschilderd: HEERE, op Uw Salicheyt wachte ick. Genesis 49 : 18. Daarboven een vrouw (de kerk) met in haar hand een anker (de hoop). Zo zijn er nog twee regeringsbanken uit 1667 en twee gebodenborden aangeschaft in 1683. Over de verschillende lichtkronen zou ook nog veel te schrijven zijn. Aanvankelijk werd de kerk met kaarsen verlicht. In de tijd van de petroleumverlichting dienden de kronen slechts ter versiering. Sinds in 1922 de elektrische verlichting kwam, doen zij weer als zodanig dienst. Op de vier schilden in één van de kronen zijn bijbelteksten te zien. In 1854 werd een orgel gebouwd door orgelbouwer W.H. Kam uit Rotterdam. In 1971 werd dit instrument gerestaureerd en uitgebreid door orgelbouwer Slooff uit Ouderkerk aan den IJssel. Eén van de drie galerijen werd gebouwd in 1862. De twee andere, waaronder die van de toren, in 1912 en 1913.
In vroegere eeuwen werd ook in deze kerk begraven. Vele oude grafstenen zijn nog te zien. Ook die van de in Ouderkerk overleden predikanten, waaronder die van ds. H. Donker, gedateerd 1821, die hier 36 jaar stond. In het koor bevindt zich een grote grafkelder met praalgraf van arduinsteen gemaakt. Hierin vonden verscheidene graven van Nassau, heren van Ouderkerk, en gravinnen hun laatste rustplaats. De heren droegen bekende voornamen als Willem, Maurits en Hendrik.
Tot 1862 behoorde Krimpen aan den IJssel kerkelijk onder de Hervormde Gemeente te Ouderkerk aan den IJssel. Daarna werd Krimpen zelfstandig, wat nog heel wat voeten in de aarde had.
In 1576 ging de kerk over in handen van de protestanten. Een beeldenstorm vond niet plaats, beelden en altaren werden slechts verwijderd. Een respectabel aantal predikanten heeft sindsdien onze gemeente gediend. Slechts enkelen uit deze eeuw willen wij noemen.
Dr. Hugo Visscher, die in 1904 vertrok wegens zijn benoeming tot hoogleraar aan de Rijksuniversiteit te Utrecht. Ds. Gabriël Lans, daarvóór predikant-direktor bij de G.Z.B. In de oorlogsjaren stond hier dr. Jan Gerrit Woelderink, die hier drie van zijn kinderen verloor bij een busramp. De bus reed in dichte mist de IJssel in.
Vele kinderen van gemeenteleden kwamen daarbij eveneens om. Tenslotte noemen wij u nog ds. Jacob van Sliedregt, die in Ouderkerk stond van 1967-1971. Mede onder zijn stimulerende leiding werd de laatste grote restauratie van de kerk voltooid.
Al mag de gemeente van Ouderkerk zich dus verheugen in het bezit van een zeer fraai monumentaal kerkgebouw, bovenal heeft zij te roemen de trouw van God door de eeuwen heen. Hij is het Die de gemeente bewaarde bij Zijn Woord en Dienst. Tot vandaag de dag bouwt Hij Zijn Kerk ook hier en is er een volk dat de Heere mag vrezen.
Bijzonder mocht deze trouw ook ervaren worden bij de opening van de nieuwe Oosterkerk aan de Lageweg. Dit is een buurtschap tussen Gouderak en het dorp Ouderkerk aan den IJssel, kerkelijk behorend tot onze gemeente. In 1924 werd daar een wijkgebouw in gebruik genomen, als een soort afstandspreekplaats voor de mensen die vier à vijf km moesten lopen naar de Dorpskerk. In hetzelfde jaar werd hier dhr. A de Redelijkheid benoemd tot godsdienstonderwijzer. Dhr. De Redelijkheid diende dit deel der gemeente tot 1968.
In 1986 werd ten behoeve van deze wijk (Oost), die zich nu uitstrekt tot het dorp, een tweede predikantsplaats gesticht. In 1987 werd ondergetekende als eerst full-time predikant beroepen. Gelukkig wilde de Heere deze gang van zaken zó met Zijn zegen bekronen, dat op 1 juni vorig jaar door de 87-jarige weduwe van de oud-voorganger, mevr. G. de Redelijkheid-Markus en ondergetekende samen, de eerste steen mocht worden gelegd van een nieuwe kerk. De Oosterkerk, die dus in de plaats kwam van het oude Wijkgebouw, mocht op 29 februari jl. in gebruik worden genomen.
Zo gaat de Koning der Kerk in Zijn trouw nog voort met het bouwen van Zijn Gemeente. Dat vooral moge uit al het bovenstaande duidelijk zijn. Hem komt dan ook voor dit alles toe de roem en de eer en de dankzegging.
Voor dit schrijven heb ik dankbaar gebruik gemaakt van het boekje: Geschiedenis der Ned. Hervormde Kerk van Ouderkerk aan den IJssel door N. Holdermans.

A.H. Veldhuizen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen