Seksualiteit en kommunikatie (1)

A. Inleiding
In het artikel van J. Westland, waarin hij sprak over de Bijbelse visie op lichamelijkheid viel mij het volgende citaat op: 'De mens heeft geen lichaam, maar is zijn lichaam. Het geeft hem zijn individualiteit en is zijn mogelijkheid tot kommunikatie. De letterlijke betekenis van kommunikatie is 'mededeling' of 'verbinding'. Zodra men sen samen zijn wordt er gekommuniceerd. Er wordt informatie aan elkaar uitgewisseld. Er vindt beïnvloeding plaats.
Er zijn verschillende manieren van kommuniceren, zoals:
* spreken: (hard, zacht, lief, kwaad enz.);
* zwijgen: (demonstratief, onopvallend enz.);
* gedrag: (geïnteresseerd luisterend, afgewend, iemand de rug toekerend enz.).
De toon waarop wordt gesproken of de wijze waarop wordt gezwegen dan wel de houding die iemand aanneemt, geeft – behalve datgene wat feitelijk aan elkaar wordt uitgewisseld – ook heel veel informatie over de onderlinge relatie.
In dit artikel wil ik met name ingaan op het kommunikatieve aspekt van de seksualiteit en dat met het accent op het relationele aspekt hiervan, omdat naar mijn mening seksualiteit in onze samenleving teveel gericht is op het biologische lustaspekt. De ander wordt dan niet benaderd als een persoon, maar als een objekt waaraan genot valt te beleven. Dit brengt bij velen grote verwarring teweeg en leidt dikwijls tot persoonlijke problemen. De resultaten hiervan zijn in onze tijd overduidelijk. Er is ongelooflijk veel relatie-problematiek. In veel misdrijven staat het thema seksualiteit centraal.
Naast het lichamelijke aspekt van het mens-zijn, is er ook het emotionele en het psychische aspekt. Deze drie aspekten zijn enerzijds te onderscheiden, maar anderzijds sterk met elkaar verweven.
De wijze waarop iemand lichamelijk aanwezig is, geeft veel informatie over de emotionele en psychische gesteldheid van dat moment.
Het lichamelijke heeft dus een zeer belangrijke kommunikatieve betekenis. Door middel van onze lichamelijke expressie geven wij (al dan niet bewust) gestalte aan datgene wat er innerlijk leeft.
Spreken over seksualiteit impliceert dus dat we ons niet strikt kunnen beperken tot het lichamelijke, het genitale, de lustbeleving. Seksualiteit is veel meer. Het heeft alles te maken met onze emoties en psychische gesteldheid (zie ook het artikel van J. Schilperoort).

Enkele praktijksituaties
Jan en Klazien.
Jan is van mening, dat het vrij normaal is dat je minstens twee keer in de week geslachtsgemeenschap hebt met je vrouw.
In de media wordt een groot beroep gedaan op de ontplooiing van de seksualiteit en het is toch zo, dat God je geschapen heeft, inclusief de seksuele behoeften.
Jan houdt van zijn vrouw en 4 kinderen, heeft een goede baan, is daar druk mee en verricht daarnaast ook nog vrijwilligerswerk.
In de bevrediging van zijn seksuele behoeften kan Jan zijn behoefte aan waardering bevredigen en ervaart hij zowel lichamelijke als geestelijke ontspanning. Met woorden zal hij echter niet aan zijn vrouw Klazien vertellen hoe belangrijk het voor hem is, dat zij zich aan hem geeft. Gevoelens onder woorden brengen heeft Jan namelijk niet geleerd.
Zijn behoefte aan waardering, aan koestering en warmte heeft Jan 'vertaald' in het initiatief nemen om te komen tot geslachtsgemeenschap.
Klazien heeft van huis-uit geleerd dat het bieden van zorg en warmte een typisch vrouwelijke aangelegenheid is en dat het 'zaliger is te geven dan te ontvangen'. Zij heeft na haar huwelijk met Jan haar baan als verpleegkundige opgegeven vanwege haar taak in het gezin dat werd gesticht. Jan en Klazien kregen 4 kinderen. Klazien, die voor haar huwelijk in haar beroep al veel aan anderen heeft gegeven, heeft deze manier van leven voortgezet in haar gezin. Ze was sterk. Kon veel aan en stond altijd klaar voor Jan en de kinderen. Ook vergat zij de familie, vrienden en vriendjes en vriendinnetjes van de kinderen niet.
Nu de kinderen Klazien niet zo hard meer nodig hebben, merkt zij dat zij haar zorg niet meer zoveel kwijt kan en komt tot de ontstellende ontdekking dat zij, door het zich geven aan anderen, haar persoonlijke behoefte aan aandacht en liefde vaak ver weg heeft gestopt.
De werkelijke behoefte aan intimiteit is verdrongen door hard te werken voor anderen. En hoewel Klazien dit van harte heeft gedaan en daaraan ook plezier heeft beleefd, werd haar werken gewaardeerd door de prestatie die zij leverde, maar niet om wie zij zelf was.
Klazien heeft echter de behoefte echt gezien en gehoord worden.
Zij probeert hierover met Jan te praten. Die begrijpt haar niet en zegt: 'Je hebt het toch prima, je hebt alles wat je hartje begeert, wees dankbaar en geniet van wat je allemaal hebt.' Klazien voelt zich niet begrepen, is teleurgesteld in Jan en realiseert zich dat Jan eigenlijk nooit zo gericht is op haar wensen en trekt zich langzamerhand terug. Ze gaat meer zwijgen en het zich terugtrekken heeft ook tot gevolg dat zij Jan – wanneer hij met haar naar bed wil – afwijst. 'Ik heb hoofdpijn, toe nou laat me slapen.'
Jan begrijpt dit niet en doet extra pogingen haar te veroveren.
Dit wordt door Klazien opgevat dat zij wel goed is om met hem naar bed te gaan, maar wanneer zij aandacht vraagt voor haar verwarrende gevoelens, is Jan niet thuis.
De teleurstelling van Klazien wordt op deze manier gevoed. De vroegere spontaniteit verdwijnt steeds meer. De konflikten nemen toe, want ook Jan, die voorheen in de seksuele relatie zijn behoefte aan waardering ontving, voelt zich tekort gedaan. Jan en Klazien verwijderen steeds meer van elkaar en komen er niet meer uit.

Nel
Nel is 19 jaar en is een aantrekkelijk meisje. Ze komt uit een problematisch gezin. Haar ouders zijn gescheiden toen Nel 10 jaar was. De vader van Nel had reeds voor de echtscheiding regelmatig seksuele relaties met andere vrouwen. Hij was veel afwezig vanwege zijn werksituatie en de slechte huwelijksrelatie. De kinderen kregen zeer weinig aandacht van hem, maar waren er wel getuige van wanneer vader erg intiem was met de oppas.
De moeder van Nel heeft psychisch zoveel problemen als gevolg van het feit dat zij door haar man is verlaten, dat zij niet is opgewassen tegen de opgave om de opvoeding zelfstandig en alleen voor haar rekening te nemen. Het gevolg is, dat de kinderen ook bij haar tekort komen aan liefde en veiligheid.
Nel heeft veel behoefte aan leiding in haar leven, aan warmte en zorg.
Omdat Nel 'gezien' mag worden, wordt zij al snel mee uit ge-vraagd. Ze is 16 als zij Klaas ontmoet. Het wordt verkering en Nel beleeft aan de aandacht, die zij nu krijgt de warmte en geborgenheid, die zij zo hard zoekt in haar leven. De normale toename aan behoefte aan lichamelijk kontakt van Klaas, die overigens nog niet uit is op een seksueel kontakt, schrikt Nel echter enorm af. Ze is er emotioneel niet aan toe. Nel wordt ontzettend bang voor de toenadering van Klaas en maakt de verkering uit. Dit gebeuren herhaalt zich enkele malen met andere jongens.
Nel blijft angstig voor de toenadering die volgt op de ontmoetingen met mannen en haar wantrouwen naar mannen wordt steeds groter. Ze komt in een emotionele krisis terecht en komt er niet meer uit.
In eerder genoemd artikel van Schilperoort werd ook aangegeven dat prof. H.C. Rümke vertelde dat: 'seksualiteit een denkmodel is'.
We kunnen bij het spreken en nadenken over seksualiteit namelijk niet heen om de maatschappelijke en godsdienstige situatie waarin we leven, omdat ook deze van geweldig grote invloed is op ons seksueel gedrag.
Om het verband tussen seksualiteit en kommunikatie weer te geven, is het goed om allereerst een aantal denkmodellen de revue te laten passeren. Hierop geef ik een korte reaktie, waarbij verwezen zal worden naar de in deze inleiding genoemde praktijksituaties.
Vervolgens zal konkluderend het verband tussen seksualiteit en kommunikatie worden aangetoond, na eerst echter nog wat te hebben gezegd over fundamentele menselijke behoeften.

A.C. Bos, Woudenberg

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen