Torenspitsen-Gemeenteflitsen

NIEUW-BEIJERLAND
In het jaar 1582 werd door Sabina van Beijeren, weduwe van Graaf Lamoraal van Egmond 'ten effecte gebragt' de bedijking van de Polder Nieuw-Beijerland en kwam er naast de gemeente Oud-Beijerland, het dorp Nieuw-Beijerland tot stand. Ongeveer 60 jaar later wordt er – naar we mogen aannemen – een bedehuis gebouwd. Het ene geschrift noemt nl. de datum van 1643 (zie hierna ook het opschrift op de klok), een andere bron neemt als jaartal 1661.
Omtrent de geschiedenis van de kerk uit die tijd zijn niet veel harde gegevens bekend. Wel is bekend, dat de kerk van tijd tot tijd werd verbeterd en in 1826 zelfs zo goed als vernieuwd.
De oorspronkelijke kerk schijnt in elk geval eenvoudig van opzet te zijn geweest, want in 1793 wordt vermeld, dat 'de Kerk voor 't uit- noch inwendige niets opmerkenswaardig bevat. Alleenlijk pronkt dezelve met verscheidene wapenschilden der voorgemelde Heeren van Wassenhoven, dewelken van geen geringe branche schijnen geweest te zijn.' Als je dit leest, komt onwillekeurig de vraag boven 'Waar zouden deze schilden gebleven zijn?' want niets in de kerk herinnert meer aan deze schilden.
Ook nu, anno 1993, is de kerk sober, zowel van buiten als van binnen. Alleen de ligging in het midden van het 'oude' dorp is voor de Hoeksche Waard uniek. Ze is nl. geheel door een gracht omgeven (waarin tegenwoordig 3 fonteinen) met een min of meer smalle toegang, afgesloten met een fraai hek.
Zoals gezegd is het interieur vrij sober. Deftige banken met een luifel, zoals men die nog wel aantreft in de kerken in de omgeving en die nog herinneren aan de voorname posities van de eigenaren van gronden binnen de gemeente, zijn er niet meer. Voor de renovatie van het interieur in 1974 stonden er aan weerszijden van de preekstoel wel dergelijke banken, waarin o.a. de kerkelijke notabelen, maar ook anderen, die tot de notabelen van het dorp werden gerekend, zoals de dierenarts, de gemeente-secretaris, een zitplaats hadden. Rechts van de preekstoel de mannen en links de vrouwen van deze notabelen.
Tegenover de preekstoel, onder de orgelgalerij was er ook nog een bank met een ondersteunde luifel met enig houtsnijwerk ter versiering, waarin de gereserveerde plaatsen voor de eigenaars resp. de verwanten van 'het buiten Doelweijck'. De luifel boven de bank is er nog, maar de ondersteuningen zijn er niet meer. De bank wijkt dan ook niet veel meer af van de andere kerkbanken.
De verlichting is eenvoudig, maar functioneel. Ze bestaat uit een vijftal verkoperde kronen en rondom aan de muur een zestal koperen wandlampjes, waar nodig aangevuld met spotjes.
Voor de Avondmaalsviering is de gemeente in het bezit van twee zilveren drinkbekers, die volgens de daarop voorkomende inscriptie in 1687 geschonken zijn door Araentje Jans Decker. Vermoedelijk zijn deze bekers via een legaat aan de kerkelijke gemeente gekomen. Deze mevrouw overleed nl. in het jaar van de schenking (1687), 75 jaar oud, als weduwe van Pieter Cornelisse Decker. Bij de preekstoel ligt voor haar en haar man een grafsteen.
De torenspits – het onderste gedeelte van de toren is een geheel met de kerk – is jonger dan het kerkgebouw. In 1845 werd de spits zodanig door de bliksem getroffen, dat kort daarop gehele vernieuwing moest plaatsvinden. In de toren hangt één klok, met het volgende opschrift:
'IK ROUP MET HELL GELUYT
MIJN VOORSAET KOND NIET MEER
ICK WEET DE ROOBOLS DANCK
EN GUN BEOURGOIS DE EER'
Cornelis Ouderogge Fecit en D.I. Rotterdam Anno 1643.
Op de klokkemantel komen de namen voor van
JEAN BEOURGOIS, PREDICANDT
LEENDERT ROOBOL, KERCKMEESTER
PIETER ROOBOL, FABRIQUE (architect)
Met dit jaartal van 1643 mogen we dus wel aannemen, dat toen de kerkelijke gemeente van Nieuw-Beijerland over een bedehuis beschikte.
In 1943 werd de klok door de Duitse bezetters gevorderd, met het doel ze om te smelten voor oorlogsmaterieel, maar gelukkig is dat niet gebeurd. Na de bevrijding in 1945 kon ze worden achterhaald en werd ze op haar oude plaats opgehangen. Traditiegetrouw wordt de klok geluid 's morgens om 8 uur en 's middags om 12 uur. Zondags en op de christelijke feestdagen roept ze door haar heldere klank de gelovigen op tot het bijwonen van de erediensten. Ook bij begrafenissen doet ze dienst.
Sinds 1970 is er aan de vier zijden van de toren (vroeger slechts één zijde) te zien hoe laat het is.
Achter de kerk is voor zover bekend altijd een kerkeraadskamer geweest, minimaal van afmeting. In 1953 werd dit gebouwtje gesloopt en de kerkvoogdij liet een verenigingsgebouw verrijzen met tussen de kerk en dit gebouw een comfortabeler gelegenheid voor vergaderingen van de kerkelijke colleges en catechisatie.
Tot 1605 vormden de Hervormden van Nieuw-Beijerland met die van Oud-Beijerland één kerkelijke gemeente. In dat jaar kreeg Nieuw-Beijerland in combinatie met Piershil een afzonderlijke leraar in de persoon van Samuel Tijkmaker. Deze predikant vertrok in 1609 naar Groote Lindt. In dat jaar kwam ds. Johannes Taurinus. Deze is maar erg kort geweest, want in hetzelfde jaar vertrok hij naar Delft. Deze combinatie met Piershil heeft geduurd tot 1620.
Momenteel is ds. J. de Jong de 38e Herder en Leraar in Nieuw-Beijerland. De ene predikant verbond zich wat korter of langer dan de andere aan ons dorp, maar één predikant, nl. ds. P.J. Zaalberg heeft 47 jaar lang, nl. van 1827 tot 1874 de kerkelijke gemeente gediend.
Naast de hoofdkerk in het dorp is er voor de Hervormden in het buurtschap Zuidzijde sinds 1927 een kerkgebouwtje. In dit kerkje komen 's zondags niet alleen de gelovigen van de buurtschap bijeen, maar het vervult als zodanig ook die functie voor de naaste omgeving.
Met het vorenstaande heb ik wat op papier gezet omtrent de hervormde kerk/gemeente in Nieuw-Beijerland.
Wekelijks komt de gemeente er samen, tweemaal per zondag, daarbij dankbaar wetende, dat we in die diensten nog telkens mogen en kunnen beluisteren het enig Zaligmakende Woord van onze God.

J. Oprel

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen