Torenspitsen-Gemeenteflitsen

EMST
De hervormde gemeente van Emst is in 1866 ontstaan uit de hervormde gemeente van Epe. Emst bestond in die tijd uit enkele buurtschappen. Een gedeelte van Emst ging naar Oene naar de kerk en daarnaast was er een bloeiende rechtzinnige evangelisatie. Een eigen kerkgebouw was er niet. Er kwam dan ook in 1861 bij de hervormde gemeente van Epe een verzoek tot het bouwen van een eigen kerk in Emst. Aanvankelijk wilde Epe een tweede predikantsplaats instellen in eigen gemeente. Deze tweede predikant zou dan in Emst gaan wonen en daar dienst doen. Zo hoefde er geen verdeling plaats te vinden van de diaconale eigendommen, die voor een belangrijk deel in Emst lagen. Door een legaat van ƒ 1.000,– voor het bouwen van een kerk voor de hervormden te Emst, met bepaling dat deze kerk bìnnen 10 jaar gebouwd moest worden, kwam echter opnieuw het verzoek binnen bij de kerkeraad van Epe om een kerk in Emst te bouwen. Na veel beraadslagingen vond tenslotte in 1865 de aanbesteding plaats. Voor ƒ 13.544,– kon er een kerk gebouwd worden. In 1866 kwam de kerk gereed. In 1868 deed cand. A.A. Sels zijn intrede in de nieuwe gemeente. Moeten vele moeilijkheden overwonnen worden voor de stichting van de kerk, niet minder waren de problemen om de predikantsplaats in stand te houden. De inkomsten bedroegen per jaar niet meer dan ƒ 1.000,–. De uitgaven waren hieraan gelijk. Blijkens de rekening van 1883 had de collecte in het geheel slechts ƒ 8,51 opgebracht, terwijl het zitplaatsengeld over dat jaar niet meer dan ƒ 15,– (!) bedroeg. Hieruit kunnen we wel concluderen, dat de kerkgang slecht was. Toen dan ook op een zondag niemand aanwezig was, zei de dominee tegen de dienstdoende ouderling: 'Als er geen soldaten zijn, dan is er ook geen oorlog. Wij gaan naar huis'. De oorzaak van het slechte kerkbezoek moet o.a. gezocht worden in het feit, dat het rechtzinnige gedeelte van Emst in lokaal 'Bethel', een bloeiende rechtzinnige evangelisatie, kerkte. Hervormd Emst zelf was namelijk vrijzinnig (evenals Epe).
In de vroege morgen van 6 januari 1930 werd het dorp opgeschrikt door de roep, dat de kerk in brand stond. Machteloos moest men toezien hoe de kerk, die met zoveel moeite tot stand gekomen was, een prooi van de vlammen werd. Veel materiaal uit het Kerkarchief is toen verloren gegaan. Voor ƒ 25.220,– is in hetzelfde jaar alweer een nieuwe kerk neergezet. Het orgel in de nieuwe kerk is gebouwd door de firma J. Reil uit Heerde. In de oude kerk moet een orgel gestaan hebben, dat voor de windvoorziening afhankelijk was van het pompen met de hand. Daar zorgde de jongelingsvereniging voor. Het laatste regeltje van de notulen van deze vereniging luidde steeds: 'aan de beurt van orgelpompen is a.s. zondag: N.N.'
De luidklok werd in 1943 door de bezetter weggevoerd. De nieuwe luidklok draagt het veelzeggende gedichtje:
'De vorige werd naar 't vuur verwezen,
in haar plaats ben ik verrezen,
'k Nood als zij met stèrkerk klanken:
Kom dan, kom om God te danken.'
Tenslotte nog iets over de kerkelijke richting van de gemeente. Vóór 1900 was de gemeente vrijzinnig. Er waren wel verzoeken binnengekomen van de rechtzinnige evangelisatie om een rechtse dominee te beroepen, maar het kiescollege had hier de touwtjes stevig in handen. Bij de 10-jaarlijkse stemming in 1901 (na 1951 de 6-jaarlijkse stemming) werd echter een ander kerkbestuur gekozen en daarmee was een einde gemaakt aan het vrijzinnige stelsel. Ds. G. van Rhijn, die in 1902 zijn intrede deed, was dan ook de eerste rechtzinnige (confessionele) predikant. Deze predikant kan als de grondlegger van het jeugdwerk beschouwd worden. Met de komst van ds. R. Bartlema in 1914 ging de gemeente over naar de hervormd-gereformeerde richting. Dat is in de loop der jaren zo gebleven.
Dankbaar mag geconstateerd worden, dat de Heere ook hier Zijn gemeente bouwt. Niet alleen nodigt de klok om God te dànken, maar ook nodigt zij om de Heere vurig te bidden of Hij door Zijn Geest in zondige mensenharten wil werken. Of we nu vrijzinnig of rechtzinnig zijn, we hebben allen hetzelfde nodig. Ook Emst ligt buiten het paradijs, maar het is de Koning der Kerk, Die Zich een gemeente tot het eeuwige leven uitverkoren, door Zijn Geest en Woord in enigheid des waren geloofs vergadert, beschermt en onderhoudt. Dat geldt ook voor Emst. En daarom mag er met verwachting gezaaid worden. Tot op de dag van vandaag.

ds. M.A. Kuyt

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen