Torenspitsen-Gemeenteflitsen

GOEDEREEDE
De huidige kerk is op een gedeelte van de voorreformatorische kerk, waarschijnlijk op de fundering van het koor, gebouwd. Deze kerk (bouwjaar 1453) was aangebouwd aan de domtoren. Gezien de opgemetselde fundering moet dat een heel groot gebouw zijn geweest. Geschiedschrijvers spreken van een fraai en indrukwekkend gebouw. Met de economische achteruitgang van het stadje (verzanding van de haven) verviel ook de kerk. Storm en regen deden de rest zodat in 1695 werd besloten tot afbraak. Tot begin 1700 werd er nog gekerkt. Toen was het gebeurd. In 1706 werd besloten een nieuwe kerk te bouwen. Twee jaar later werd door de toenmalige burgemeester Bastiaan Coomans de eerste steen gelegd.
De totale bouwkosten bedroegen 19.874 gulden, 15 stuivers en 11 penningen. De huidige kerk is in 1982-83 gerestaureerd, kosten anderhalf miljoen. De kerk is sober van opzet, doch goed van verhouding zowel de buitenals de binnenkant. De sobere opzet zal enerzijds wel te maken hebben met een krappe beurs, anderzijds door de calvinistische opvatting dat al wat naar overdaad zweemt, niet in een kerk thuishoort.
Aan de kerk ligt een duidelijk reformatorisch karakter ten grondslag. De westzijde is op dezelfde wijze gesloten als de oostzijde, nl. vijfzijdig, zodat een centraliserend grondvlak ontstond, met het centrale punt de kansel met daarop de bijbel.
In de loop der jaren zijn verschillende veranderingen en aanvullingen in het kerkgebouw aangebracht, met het gevolg dat verschillende bouwstijlen te herkennen zijn.
In het jaar 1864 werden de stoelen vervangen door banken. Deze zijn in neo-gotische stijl vervaardigd, evenals de versieringen aan de trekbalken. De kansel is van oudere datum en dateert van 1793. Deze is in Lodewijk XVI-stijl opgetrokken. Toen er behoefte aan meer zitplaatsen ontstond, werd in 1759 de galerij gebouwd. Het classistische orgelfront camoufleerde tot 23 augustus 1929 een harmonium. Op die datum kon een volwaardig kerkorgel ingewijd worden. Dit was een geschenk van een rijke ingezetene, nl. dhr. David Lodder.
De verschillende stijlen zijn niet storend, integendeel, het interieur van de kerk is een harmonisch geheel.
De kerk is een typische hagepreekkerk, d.w.z. in het middenschip waren uitsluitend vrouwen gezeten, de zijbanken waren bestemd voor de mannen. Vroeger, toen er noodgedwongen buiten in het veld hagepreken werden gehouden, stonden de mannen als een beschermende muur rond de vrouwen. Vandaar een hagepreekkerk. Met de restauratie vervielen de eigen zitplaatsen en kwam er een eind aan het gescheiden zitten van mannen en vrouwen.
Met de restauratie kwam er een prachtige zerkenvloer te voorschijn, die tot dusver was verborgen onder een houten vlonder.
Van de voorreformatorische kerk was alleen de noordkapel bewaard voor de slopershamer. Tot de restauratie van de kerk was het een bouwval en werd gebruikt als opslagplaats van een aannemer. De kerkvoogdij kon deze weer in eigendom verkrijgen en is met de restauratie van de kerk in oude stijl gerestaureerd en wordt nu gebruikt als consistorie en is hiermede het oudste gebouw van de gemeente Goedereede.
In tegenstelling tot andere plaatsen op Goeree-Overflakkee is er in Goeree één kerk en dat is de hervormde kerk. Tot de jaren '50 was het overgrote deel der gemeente hervormd. Slechts enkele gezinnen behoorden tot een andere kerkformatie.
Goeree is al vrij vroeg tot de kerkhervorming overgegaan. In het jaar 1572 vertrok de laatste pastoor Jacob Doense. Hij was tevens inquisiteur. De eerste predikant was Albertus Alardi. Hij diende de gemeente van 1574 tot 1577.
Ds. F. Hoek, sinds 1990 predikant in Goeree, is de 43e in de rij van predikanten sinds de hervorming. Het ging niet altijd even voorspoedig in kerkelijk Goeree. Ds. Arend Romijn (1616-1618) ging over tot de Remonstrantse kerk, waardoor grote onlusten ontstonden. Hij werd uit zijn ambt ontzet. In 1736 werd een predikant wegens wangedrag van zijn ambt ontheven, hetgeen voor de nodige beroering zal hebben gezorgd. Ds. Cornelis Gavel (1766-1802) diende de gemeente 36 jaar en is hier overleden. De gemeente heeft in de eerste helft van deze eeuw twee lange vacatures gekend, nl. van 1926 tot 1936 en van 1946 tot 1959. Dit heeft jarenlang een zware stempel op de gemeente gedrukt. Een sterk verouderd ledenbestand was het gevolg. Het kerkelijk leven en het kerkelijk besef stonden op een zeer laag pitje. Ds. H.A. Labrie (1936-1939) en wijlen ds. J. H. Vlijm (1959-1964) hebben baanbrekend werk verricht, waarop door latere predikanten kon worden voortgebouwd. Mede door hun werk is er veel gebeurd in Goeree en dat wel in positieve zin. Dat is zeker een reden tot dankbaarheid en verwondering, dat ondanks alles de Heere hier een gemeente heeft gesticht en in stand gehouden.
In het kerkzegel ziet men de aloude domto­ren (gebouwd als lichttoren), die zijn stralen over de omtrek laat schijnen, met de tekst: Joh. 1 : 5, En het Licht schijnt in de duisternis, en de duisternis heeft hetzelve niet begrepen.

Fr. v.d. Laan

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen