Boekbespreking

Mary Michon (red.), In de zwevende hemel, een zoektocht door het esoterische landschap van de lage landen aan de zee. Uitg. Ten Have B.V., 152 blz., prijs ƒ 24,50.
De Ikon zond eind mei een documentaireserie uit, waarin een voorzichtig begin werd gemaakt over de betekenis en invloed van New Age, gnosis, kerkelijke leer en christendom.
New Age mensen met christelijke achtergrond, die soms ook nog in een kerkelijke en geloofstraditie staan, kregen de ruimte om hun levensverhaal te vertellen. Kijkers konden met hun levensgevoel kennismaken. We staan immers, zo zegt men, op de drempel van een Nieuw Tijdperk. Vele mensen verlaten uit onvrede de kerken. Het wordt hun te kil in de kerk. De 'onbetaalde rekeningen' van de kerk stapelen zich op. Als we niet beginnen met vereffenen van de schulden, zal de kerk failliet gaan. Zo beweert men.
In het boekje dat ter bespreking voor mij ligt, geven verschillende leden van het Ikon tv-team hun bevindingen weer, die ze opdeden tijdens hun zoektocht door het esoterisch landschap van ons land. (esoteric = een geheime leer, die alleen toegankelijk is voor een kring van ingewijden).
De theoloog Age Kramer gaat in op de vraag of de Bijbel o.i.v. de vernieuwde inzichten die het Nieuwe Tijdsdenken aandraagt, anders gelezen moet worden. Is de stem van God, die Abram vernam, de stem die velen in onze tijd vernemen (kosmische stemmen of innerlijke stemmen)?
De schrijver beantwoordt deze vraag na zijn zoektocht met een duidelijk 'nee'. Maar de behoefte aan religieuze ervaring die allerwege gehoord wordt, zal gehonoreerd moeten worden. Kramer pleit voor een houding, waarin men van elkaar wil leren om zo samen de Nieuwe Tijd in te gaan.
Dat wederzijdse beïnvloeding leidt tot afwijken van het klassiek bijbels-gereformeerd belijden, wordt al lezend duidelijk.
De gepredikte genade- en zondeleer, waar Hans Stolp en Aleid Schilder mee afgerekend hebben in hun publicaties, moet plaats maken voor hun 'christelijke karmaleer'.
Kramer wil als er gesproken moet worden over zonde en genade, de vraag zwaar laten wegen: Kan ik humaniteit in de wereld brengen?
De oude woorden moeten nieuw gevuld worden in het samen op weg gaan in de Nieuwe Tijd.
Chris Doude van Troostwijk, docent filosofie, geeft vanuit zijn discipline een kritische beschouwing op het Nieuwe Tijdsdenken. Een pittige, maar ook leerzame bijdrage. Eén citaat wil ik u niet onthouden: Veel predikheren zijn er niet in geslaagd hun dogmatische scholing op zo'n manier te brengen, dat ze weer ging klinken, zoals dogmatiek bedoeld is: als verkondiging en getuigenis. En het kerkpubliek hoorde de preek als een theoretisch college over de kosmos, of als een uitleg van een burgerlijk-religieus wetboek.
Het boek eindigt met drie interviews met zgn. christelijke-nieuwe tijdsdenkers. Stuk voor stuk boeiend om te lezen.
Het boekje heeft me geboeid en ik beveel het aan bij allen die zich willen verdiepen in het Nieuwe Tijdsdenken om het grote gevaar, dat hierin tot ons komt, te onderkennen.
Wel moet me van het hart, dat ik van Ikon-medewerkers een helder en duidelijk standpunt verwacht over de dingen, die onder ons volkomen zekerheid hebben. Verbreiding en verdediging van de waarheid is toch roeping der kerk? Daar heeft het kerkvolk en ook de buitenstaander wat aan.
Nu blijft alles onduidelijk. Dè Weg wordt niet gewezen. Dè Waarheid wordt niet gehoord.
Of is dit te veel gevraagd voor de Ikon? Is dat te pretentieus?
Bij het geboeid lezen, verzuchtte ik menigmaal: Oh, give me that old time religion… Het geloof van Abraham, David, Paulus, Augustinus, Luther, De Brès. Door en door schriftuurlijk. Door en door bevindelijk! Het algemeen en ongetwijfeld christelijk geloof is een door en door beleefd geloof.
Terugkeer naar Schrift en Belijdenis is het antwoord op de crisis van onze tijd! Bekering tot de levende God. Dan zullen we nog eens wat beleven!
A. Baas, Ermelo

P.B. Cliteur, A.A.M. Kinneging, G.A. van der List (red.), Filosofen van het klassieke liberalisme, Kampen (Kok Agora)/Kapellen/(DNB Pelckmans) 1993, 318 blz, , ƒ 39,90.
Deze uitgave kwam tot stand in samenwerking met de Prof. Teldersstichting, het wetenschappelijk bureau van de VVD. Het betreft een (min of meer op verzoek van partijleider Frits Bolkestein geschreven!) vervolgbundel op het in 1990 verschenen boek over Filosofen van het heden daags liberalisme. Bij sommige besproken denkers kan men zich afvragen, of zij niet ten onrechte voor het liberalisme geclaimd worden. De samenstellers geven dit zelf al aan m.b.t. Spinoza en Hegel. Zij wijzen er echter op, dat beide denkers, hoewel zij doorgaans geassocieerd worden met tradities die haaks staan op het liberalisme, toch duidelijk hun sporen in het liberalisme nagelaten hebben. Maar als dat het criterium is, had men ook iemand als Machiavelli nog wel kunnen behandelen…
De meeste bijdragen hebben een min of meer gelijke structuur. Ze bevatten een afbeelding van de besproken denker, een korte schets van diens historische context en biografische achtergronden, een samenvatting van zijn politiek-filosofische ideeën, en een korte evaluatie van zijn betekenis voor het liberalisme. Sommige bijdragen gaan niet over individuele denkers, maar over een samenhangende groep van liberale auteurs. Per hoofdstuk zijn literatuurlijstjes toegevoegd. De samenstellers onderscheiden tussen het liberalisme van voorlopers en grondleggers (Spinoza, Locke), dat van de Verlichting (o.a. Montesquieu, Kant), en dat van de romantici in de 19e eeuw (o.a. Hegel, De Toqueville, J.S. Mill). De gevarieerdheid van het liberale gedachtengoed komt zo goed uit de verf. De onderlinge verschillen blijken telkens weer geconcentreerd rond de vraag wat nu precies 'vrijheid' mag heten.
Het boek als geheel verraadt een onmiskenbaar restauratieve tendens, in een tijd waarin het liberalisme volop te kampen heeft met ontideologisering. Het biedt intussen een schat aan goed gepresenteerde informatie, die het ook bruikbaar maakt voor hen die fundamentele vragen hebben bij de 'politieke filosofie van de menselijke zelfstandigheid en onafhankelijkheid' (p. 22) die het liberalisme wil bieden.
G. van den Brink, Nijkerk

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen