Boekbespreking

Dr. Herman W.J. Vekeman, Hoezeer heeft God mij bemind, Beatrijs van Nazareth 1200-1268, serie: Mystieke teksten en thema's. Kok Kampen en Altiora Averbode, 185 blz., prijs ƒ 35,–.
'De mystieke unie met Christus is een werkelijkheid van de hoogste individualiteit. Alles wat ooit in de taal van verrukking en mystiek werd gezegd over Hem, geldt ook vandaag nog. Déze mystiek overtreft alle mystieke stroming en beweging van onze tijd. Het gaat om een Naam die boven alle naam is'.
Die woorden van prof. Van 't Spijker in een verrijkend artikel over 'de roep om ervaring' in Kontekstueel van september 1993 bleven me bij. Ik had juist 'Hoezeer heeft God mij bemind', een goede hedendaags Nederlandse vertaling van de Vita Beatricis, gelezen. Beatrijs van Nazareth leefde van 1200-1268. Zij heeft diverse pennen in beweging gebracht. De 'moniale' was ongetwijfeld een heel bijzondere vrouw, bijna 31 jaar de eerste priores van de Lierse Cisterciënzerinnenabdij Nazareth. Haar levensverhaal is een schoolvoorbeeld van middelnederlandse mystiek. De anonieme hagiograaf – schrijver van een heiligenleven – heeft reflecterend en ordenend haar leven in de Vita en de Seven Manieren van Heiliger Minnen beschreven. Mystiek gaat verder dan spiritualiteit. Mystiek is de directe en passieve ervaring van Gods aanwezigheid. De kern van alle christelijke mystiek is de 'cognitie experimentalis Dei', ervaring die de mens op geen ende wijze kan programmeren. 'De Godservaring is een breuk met de gewone ervaringsweeld van de mens. De mens is ontledigd van zichzelf. Zijn centrum rust in God, God rust in zijn centrum. Dan is de mens passief: God is de Beweger. In deze passiviteit ondergaat de mens de wervelende dynamiek van Gods aanwezigheid'.
Wanneer het over een 'heiligenleven' gaat, dan sta je daar komend vanuit de reformatorische traditie op z'n minst gereserveerd tegenover. De aandacht voor Beatrijs zelf, die zij niet opeiste, maar steeds heeft gekregen, gaat me te ver, maar haar gerichtheid op haar hemelse Bruidegom Christus en de liefdesgemeenschap in de drieënige God maakt ook op mij diepe indruk. Om het met een geliefde psalmregel uit te drukken: 'Gods verborgen omgang vinden zielen waar Zijn vrees in woont'. Het verhaal gaat, dat zij reeds vijf jaar oud feilloos de Psalmen van David in hun juiste volgorde kon opzeggen. Beatrijs is in elk geval vol van de vreze des Heeren geweest, al waren er voor zover ik kan zien ontsporingen, zoals bijvoorbeeld de lichamelijke boetepraktijken, de trappen van vervolmaking en het hier en daar 'doorvloeien'. Haar verschillende 'staten', de geestelijke affecten en delen van haar 'bevindelijke leven' deden me sterk aan fragmenten uit de Nadere Reformatie denken. Opvallend dat het van God verkoren zijn in haar werk zo'n grote plaats inneemt. Zij mocht zich de voorbestemde uitverkorene des Heeren weten, gerekend onder het getal van de uitverkorenen. Het wordt inmiddels duidelijk dat onder minne-mystiek tevens een heel concreet christelijk leven schuilgaat. Alleszins lezenswaardige lectuur.
C. van Sliedregt

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen