Jongeren en hun wereld (2)

Dualisme
Onze wereld is dualistisch geworden: In ons privéleven gelden andere wetten en andere overtuigingen dan in het openbare leven waar de feiten oppermachtig heersen. We zien en merken dat elke dag om ons heen. In het alledaagse, openbare leven gelden alleen de controleerbare feiten. Kerk en geloof zijn als een enclave binnen dit publieke leven. De plurale samenleving belijden betekent, dat iedereen mag geloven wat hij zelf wil. Als hij dat maar doet in zijn vrije tijd, in zijn eigen levenskring. Ieder mens heeft immers recht op een eigen leven en een eigen levensovertuiging, mits hij dat maar niet al te nadrukkelijk aan anderen opdringt. Evenmin is het geoorloofd je geloof te laten merken in het openbare leven. Een voorbeeld daarvan ziet u in de kwestie van de vermelding van de naam van de kerk- of geloofsgemeenschap waartoe iemand behoort, op zijn persoonskaart in de Burgerlijke Stand. Dat past in dit verband niet meer, die vermelding. Dat mag duidelijk zijn. Kerk en geloof dienen inimers geen maatschappelijk doel. Ze bieden geen nut aan het publieke leven. Je koopt er niks voor. Dat is puur privé. Iemand schreef eens: Of je bij een kerk hoort is net zoiets als: ik zit op tennis, ik ben lid van de postzegelclub of ik ben actief in de geitenfokvereniging (ds. B.H. Weegink).

Mondigheid
Waar we in onze tijd verder mee te maken hebben is de complete mondigheid van mensen. Jonge mensen plegen als kinderen van hun tijd al vrij spoedig zich te beroepen op eigen keus. Ze vrijzen iedere inmenging van buitenaf resoluut of impliciet van de hand. Een ontwikkeling die met name duidelijk wordt op ethisch vlak. Normen komen niet van een ander, van de Grote Ander vandaan. Normen maken we zelf. Wat prettig is, wat lekker is, wat een fijn gevoel geeft, wat jou in je eigen privésfeer dient en terwille is, is geoorloofd en wat jij vindt dat mag ook. Vroeger had de pastoor invloed tot in het echtelijke bed toe, maar hij heeft hu niets meer in te brengen. En wie onder ons soms op pastoraal bezoek tracht leiding te geven vanuit Gods heilzaam gebod, kan soms de afvrijzing proeven of zelfs horen in woorden als: dat regelen we zelf wel.
Tussen haken: ik vermoed dat polarisatie en verharding van standpunten en stellingnamen onder ons daar ook vandaan komen. We houden geen rekening meer met de anderen, ook al dragen ze – net als wij – de Naam van Christus, daar we niet werkelijk rekening wensen te houden met God en Zijn liefdesgebod. Polarisatie in sommige gemeenten met soms zulke verwoestende gevolgen naar jongeren toe is in wezen een puur eigentijds, wereldgelijkvormig gebeuren.
Onze tijd is in wezen een aangrijpend oppervlakkige tijd geworden. Vormen van surrogaat-religie geven mensen vervulling in deze leegmakende uithollende leefcultuur. Een voorbeeld – al weer een paar jaar oud – maar daarom niet minder illustratief. Het gaat over de zanger Koos Alberts.

'Ik heb geen geloof en ik heb geen kerk en die concerten kosten wel veel met de reiskosten d'r bij, maar ik rook niet en ik drink niet en dan pak ik er wel weer een werkhuis bij. Want Koos is echt wel een beetje heilig voor mij. Hij hangt op mijn wc, op de slaapkamer, in de keuken. Koos is overal waar ik ga of sta. Mijn man accepteert het heel lief. Koos is wat ik nodig heb. Koos is mijn God, ja echt. Een dag voor zo'n optreden slaap ik niet. Ik ben d'r dan helemaal ziek van.' Ze drinken elke ochtend samen koffie. Koffie met Koos. Dan luisteren ze stil. 'Dan hebben we één God en dat is Koos.' 'De schat', fluistert Woutje, met betraande wangen.
Discreet blikkend naar de echtenote van de Vox Populi stelt Nolda zonder gêne vast dat ze eigenlijk wel 'dag en nacht' in zijn nabijheid kan vertoeven. 'Ik wil', klinkt het haperend, 'hier even m'n hand op zijn schouder leggen. Dat is me vandaag wel zes uur rijden waard. Eén blik van hem en een kus, een hele dikke kus. Dan is 'ie even van mij. Dan is 'ie mijn Koos.'
(De Volkskrant 18 mei 1990)

Individualisme
Wat ter typering van veler levensgevoel ook steeds weer wordt genoemd is de sterke neiging tot individualisme. Mensen en dus ook jonge mensen zijn vaak alleen met zichzelf bezig, met hun eigen carrière en de opbouw daarvan, met hun eigen genoegens. Je kiest een vriendengroep van gelijkgezinden. Binnen het jeugdwerk, in onze gemeenten kan dat soms funest werken daar op deze manier anderen, die soms door uiterlijk of gedrag enigszins uit de boot vallen, volkomen genegeerd worden. Wat heb ik met die vent of met die griet te maken. Beleving van en gevoel voor gemeenschap met anderen is veelal slecht ontwikkeld. Onverdraagzaamheid tegenover hen die anders zijn is merkbaar. Hiermee samenhangend is te constateren een hang naar consumentisme. De kerkelijke gemeente wordt een service-instituut waar je gebruik maakt van die zaken die voor jou renderend zijn. Er is in dit verband al gesproken over een 'koud-buffet-geloof'. over een 'godsdienstige graascultuur', over een 'cafetaria-systeem' en over een 'katholicisme à la carte'. Culinaire termen die duidelijk maken hoever soms ook in het kerkelijk leven de individualisering is voortgeschreden. U herkent in uw eigen gemeenten wellicht dit soort verschijnselen. Hoe moeilijk is het soms om jongeren (en ook ouderen) te binden aan een geregeld deelnemen aan de activiteiten die worden georganiseerd zonder dat ze alleen maar de lekkere krenten of alleen de voor hen leerzame momenten uit het aanbod van activiteiten meepikken.

Reacties
Hoe wordt er op heel dit tijdsbeeld gereageerd? Hoe zou er het meest adequaat op kunnen worden gereageerd? Dat zijn vragen die we elkaar hebben te stellen. Ik heb allerminst de pretentie kant en klare oplossingen op zak te hebben. Ik denk dat het voor ieder die werkelijk het heil, in de meest brede zin van dat bekende woord, voor onze jongeren op het oog heeft, ervaart hoe het vaak een zoeken is. Uiteraard, de boodschap die we aan elkaar hebben ligt vast. Besloten in het Evangelie van de Heere Jezus Christus dat geldt voor alle tijden, culturen en leeftijden. Maar de vertolking ervan, de manier waarop we dat Evangelie doorgeven, daarin ligt vaak een zoeken en tasten. Het gaat er immers om dat het overkomt, dat het landt, dat we de Heilige Geest niet in de weg staan om tot toepassing te komen. In de komende artikelen zullen we de verschillende reacties op het tijdsbeeld verder uitwerken en ook, proberen te ontdekken hoe we in deze tijd kerk kunnen zijn, gemeente kunnen zijn mèt onze jongeren!

J. Maasland, Kootwijk/Kootwijkerbroek

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen