Torenspitsen-Gemeenteflitsen

DELFSHAVEN
'De Oude of Pelgrimvaderskerk van hervormd Delfshaven is te vinden op een van de weinig historische plekjes van de stad Rotterdam. Het bombardement van 1940 ging aan haar voorbij en ook de bommen die per vergissing in 1943 op Rotterdam-West neerkwamen, vielen op een steenworp afstand van de kerk. Zij werd gebouwd in 1417 en heette tot de reformatie St. Antonius-kapel. De kerk was nodig, omdat sinds 1404 de stad Delft via een kanaal een directe verbinding had gekregen met de Maas en aan de monding hiervan de plaats Delfshaven tot ontwikkeling kwam. In 1574 sloot de gemeente zich aan bij de reformatie en werd de naam al spoedig omgezet in Oude Kerk. Het is een betrekkelijk eenvoudige kerk in de vorm van een Latijns kruis en het koor georiënteerd op het oosten. In 1761 vond een belangrijke verbouwing plaats. Uit die tijd dateert ook de toren. Achter de preekstoel, geheel van eiken en voorzien van met de hand vervaardigd snijwerk, bevinden zich zes gebrandschilderde ramen, aan weerszijde drie, uitbeeldend de zes scheppingsdagen. Het kerkzegel, eveneens afgebeeld in een glas-in-lood-raam, dateert uit 1574, het jaar dat de kerk overging tot de hervorming. Het randschrift luidt: 'Alleen bij God in Zion is de haave van behoudenis'.
Het huidige orgel is een fraai Bätz-orgel, gebouwd in 1885. Sinds 1989 is de kerk ook een prachtig carillon rijk. Vaste organist en beiaardier is al weer enige tijd Geert Bierling.

Pelgrimvaders
Een gedenkraam in de kerk herinnert aan de geschiedenis van de Pilgrim Fathers, een groep Engelse christenen, die vanwege hun calvinistisch getinte geloof naar ons land waren uitgeweken. Ze besloten zich in Amerika te vestigen. In 1620 vertrokken de eerste kwartiermakers vanuit Leiden naar Delfshaven. Hier brachten zij de laatste nacht door. Na hun morgengebed in de Oude Kerk gingen zij aan boord van 'de Speedwell' en voeren naar Engeland, waarvandaan zij met de 'Mayflower' de overtocht maakten. Zoals bekend werden zij de medegrondleggers van de Verenigde Staten. Een dankdienst van de Pelgrims voor de goede afloop van hun gevaarlijke reis groeide uit tot de traditionele 'Thanksgiving Day'. De Pilgrim Fathers zijn in de V.S. dan ook bepaald niet vergeten. En ook de Oude Kerk van Delfshaven niet. Reden waarom elk jaar de kerk bezocht wordt door bussen vol nazaten van deze Pelgrims, die op zoek zijn naar hun 'roots'.

Geschiedenis
Een paar flitsen uit de geschiedenis van Delfshaven. Tot 1811 bleef het de haven van Delft. Daarna werd de plaats zelfstandig. Dit duurde niet lang. In 1885 werd Delfshaven bij Rotterdam gevoegd. Binnen betrekkelijk korte tijd groeide Delfshaven en de aangrenzende stadsgedeelten aan Rotterdam vast. Intussen bleef de hervormde gemeente tot op vandaag als zelfstandige gemeente funktioneren. In onze eeuw groeide de gemeente sterk.
Haar hoogtepunt ligt rond 1950 met acht predikantsplaatsen en acht wijkgemeenten. Daarna liep het snel terug. Vanaf 1960 trekken vele inwoners naar de nieuw aangelegde woongebieden rond Rotterdam. Een ware leegloop vindt plaats. Verder slaan secularisatie en ontkerkelijking toe. Wijkgemeenten moeten samengevoegd worden, kerkgebouwen worden afgestoten: de Nieuwe Kerk aan de 's-Gravendijkwal, gebouwd in 1903 (laatste dienst 1974, inmiddels afgebroken); Kapel-Spangen, gebouwd 1922 (laatste dienst 1968, inmiddels afgebroken) en de Mathenesserkerk, gebouwd 1931 (laatste dienst 1982, omgebouwd tot moskee). Wat overbleef was de Oude Kerk. Vanwege de hoge onderhoudskosten werd besloten het gebouw kerk onder te brengen bij de Stichting Oude Hollandse Kerken te Leiden. Daardoor werd het mogelijk een uitvoerige restauratie aan te vangen en kon de kerk voor de erediensten en andere gemeenteactiviteiten bewaard blijven. Het zal duidelijk zijn, dat heel deze gang van zaken menigeen veel pijn en emotie heeft gekost.
Twee van de acht wijkgemeenten behoorden tot de modaliteit van de Gereformeerde Bond, twee confessioneel, vier ethisch, zoals dat toen nog heette. Vele bekende predikanten hebben de gemeente gediend. Wat de hervormd-gereformeerden betreft, noem ik: ds. C.B. Holland (1929-1931), ds. J.D. van Hof (1931-1966), dr. H. Bout (1936-1947), ds. H.G. Abma (1948-1955), dr. H. Goedhart (1956-1970). Ook in de andere wijkgemeenten werkten begaafde predikanten zoals ds. A. Adriani (1931-1953), dr. G.P. Scheers (1945-1954), ds. P.H. Quartel (1955-1975) en ds. S. Kooistra (1968-1975). Het proces van samenvoegen van wijkgemeenten liep uiteindelijk uit op één predikantsplaats voor gewone werkzaamheden en een volledige integratie van de drie laatste 'restwijkgemeenten'. Daarnaast is met de gemeente verbonden een bijzondere predikant voor missionair werk.

De gemeente nu
De integratie tot één gemeente werd mogelijk door een gezamenlijke visie op de missionaire taak van de gemeente in de stad. Hierdoor groeide de gemeente naar elkaar toe en kon de neergaande ontmoedigende spiraal doorbroken worden. Het stadsdeel, waarin we gemeente zijn, is ook heel erg veranderd door de komst van vele migranten. Bij de vele missionaire activiteiten voelen velen zich direct betrokken: op diverse locaties worden maaltijden gehouden, elke morgen is het inloophuis De Brug open (mogelijk gemaakt door o.a. de aktie 'De stad zal bloeien').
Op woensdagmiddag zit De Brug vol met kinderen, vrijdagavond met jongeren, een wel zeer gekleurd gezelschap. En zo gebeurt er nog heel veel meer. Alles onder leiding van de missionaire predikant ds. C. Cluistra, evangelist J. Beukema en diakonaal opbouwwerker G. de Haan. Intussen blijft de zondagse eredienst het centrale ontmoetingspunt. De verkondiging neemt een heel belangrijke plaats in. De betrokkenheid op elkaar is groot.
Dankbaar zijn we, dat ook jonge mensen, werkende jongeren en studerenden, de weg naar de kerk vinden, meedoen op de bijbelkringen en allerlei taken binnen de gemeente op zich nemen, door de ouderen steeds hartelijk begroet en opgenomen. Dankbaar zijn we ook voor veel steun uit gemeenten in de provincie. In de vorm van betrokkenheid, gebed en ook financiële steun.

Restauratie Oude Kerk of Pelgrimvaderskerk
Tenslotte: begin mei van dit jaar werd de Oude Kerk gesloten voor o.a. ingrijpende restauratiewerkzaamheden van het interieur. Op 14 november a.s. mogen we de kerk in een feestelijke dienst opnieuw in gebruik nemen. Niet dat de restauratie daarmee geheel afgesloten is. Wanneer alle nodige werkzaamheden verricht zijn, inclusief de bijgebouwen en een kleine expositiezaal, gewijd aan de Pelgrim Fathers, zullen ca. tien jaar verstreken zijn. Intussen zijn we als gemeente erg blij in de Oude Kerk te kunnen terugkeren, mogelijk gemaakt door de Stichting Oude Hollandse Kerken. Een historische plek tussen een volkomen veranderde samenleving. Maar het Woord van God vervolgt Zijn loop, er is een gemeente die luistert, Zijn Naam prijst. Voorbede doet en uitgaat! Een in veel opzichten kwetsbare gemeente. Maar niet zonder hoop en verwachting.

Ds. P.L. de Jong

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen